Giá của chữ ký

Đó là lẽ công bằng

Sau gần 15 ngày xét xử, cuối cùng, tòa án cũng đưa ra phán quyết đối với 17 bị cáo trong vụ điện kế điện tử (ĐKĐT). Bác bỏ lời bào chữa của các luật sư và các bị cáo, HĐXX cho rằng đủ căn cứ để truy tố các bị cáo tội cố ý làm trái các quy định của Nhà nước về quản lý kinh tế gây hậu quả nghiêm trọng và tội sản xuất, buôn bán hàng giả. Có lẽ vì thế, án tuyên xong, có người nhè nhẹ thở dài chấp nhận vì... không phải ở tù, nhưng cũng có những bị cáo nét mặt nặng trĩu ưu tư, lo lắng.

Họ mong muốn một kết thúc khác.

Chủ tọa phiên tòa cũng phải ngao ngán

Suốt mấy ngày tranh luận, luật sư và các bị cáo đã tích cực tranh cãi đến cùng về tội danh mà VKSND đã truy tố. Nhưng nghe những lời khai của họ ở tòa, thật khó có thể tin rằng chỉ vì năng lực hạn chế; không nắm được các thông tư, nghị định của Chính phủ, không đọc các quy định, văn bản pháp lý về đấu thầu vì... không ai đưa cho đọc; không kiểm tra nội dung tờ trình vì tin vào cấp dưới nên họ nhắm mắt ký bừa - không phải một, hai mà là 14 hợp đồng, mua hàng trăm ngàn chiếc ĐKĐT với số tiền lên đến hàng trăm tỉ đồng. Còn như miễn cưỡng tin họ hoàn toàn không vì một động cơ gì khác, hóa ra bất kỳ ai cũng có thể ngồi vào vị trí lãnh đạo và chữ ký ngỡ “nặng ngàn cân” lại chẳng đáng giá chút nào?!

Các bị  cáo đang nghe tuyên án sáng 5-6

Cấp trên đã thế, cấp dưới cũng không hơn gì. Người cho rằng chỉ được giao nhiệm vụ, không có quyền hạn; người nói bận đi học ở nước ngoài, khi về làm theo người tiền nhiệm, tin tưởng các phòng, ban liên quan; hoặc chỉ là người giúp việc cho chuyên gia, năng lực hạn chế, thiếu kinh nghiệm, văn bản lập sẵn đưa ký thì ký... Lạ một điều, tự nhận thiếu kinh nghiệm, kỹ năng, năng lực..., nhưng từ trên xuống dưới, không một ai từ chối công việc được phân công. Đến nỗi, vị chủ tọa phải ngao ngán thốt lên: “Không lẽ Công ty Điện lực TPHCM mời toàn những người không có chuyên môn, năng lực ở đâu đâu đến làm việc?”.

Vẫn còn nhiều thắc mắc: Vì sao?

Càng theo dõi phiên tòa, người dự khán càng gợn lên nhiều thắc mắc. Vì sao vị phó giám đốc Công ty Điện lực TPHCM cho L.V thuê nhà của chính mình, khi L.V dùng nơi đây để sản xuất và giao hàng ĐKĐT cho Công ty Điện lực TPHCM, trên hóa đơn ghi rõ địa chỉ nơi bán hàng nhưng hỏi tới thì vị này nói không biết gì về L.V hay L.S? Vì sao có sự ngẫu nhiên đến kỳ lạ về cột mốc thời gian đấu thầu, thành lập Công ty L.V, thuê nhà... (tháng 8-2003, Công ty Điện lực TPHCM trình kế hoạch đấu thầu cho EVN. Tháng 9-2003, Công ty L.V được thành lập. Tháng 11-2003, L.V thuê nhà của phó giám đốc Lê Văn Hoành. Tháng 1-2004, L.S trúng thầu)? Chưa hết, năm 2002, Công ty Điện lực TPHCM từng mua 150 ĐKĐT cho lắp đặt thử nghiệm ở Điện lực Phú Thọ (có nghĩa là L.S không xa lạ gì với Công ty Điện lực TPHCM), việc trúng thầu của L.S có phải là lẽ đương nhiên? Hay như bị cáo Trần Công Điền nghỉ hưu ở Công ty Điện lực TPHCM không được bao lâu lại vào làm phó tổng giám đốc
Công ty L.V...

Trong bài bào chữa, các luật sư đều cho rằng các bị cáo là người đi tiên phong trong việc áp dụng công nghệ mới nên khó tránh khỏi sai sót. Tuy nhiên,  chất lượng của 312.000 ĐKĐT bảo đảm và hậu quả thiệt hại không phải do hành vi của các bị cáo gây ra. Thiệt hại nếu có chăng là do... dư luận quá thổi phồng sự việc khiến các cơ quan tiến hành tố tụng đã có những đánh giá không đúng bản chất sự việc, áp dụng các biện pháp xử lý không phù hợp (tháo gỡ toàn bộ ĐKĐT LTE66 đang sử dụng). Rằng người sử dụng không quan tâm đến nhãn mác, xuất xứ mà chỉ quan tâm đến chất lượng hàng hóa... Nhưng nếu nhìn dưới góc độ của người tiêu dùng, hàng giả dù có tốt đến đâu cũng vẫn là hàng giả. Đó là chưa kể, nếu tự tin vào chất lượng hàng hóa của mình, sao người ta không mạnh dạn, rạch ròi gắn vào hàng chữ “made in VN” mà cứ phải ghi nhập nhằng hàng chữ “L.S Company”? Chính sự không sòng phẳng đó làm mất lòng tin của người tiêu dùng và là một phần nguyên nhân dẫn đến vụ án hôm nay.

Cái giá phải trả

Ở lời nói sau cùng, có bị cáo đã bật khóc nức nở khi nhắc lại những ngày tháng bị tạm giam, khởi tố vụ án bởi những áp lực từ dư luận, những xáo trộn, thương tổn và cả mất mát trong gia đình. Có bị cáo mếu máo kể ngày thôi nôi của con rơi vào thời gian diễn ra phiên tòa nên “chẳng có tâm trạng gì ngoài sự đắng cay, căng thẳng và phập phồng âu lo”. Không khí phòng xử lắng lại. Dù sự thật cho mãi đến hôm nay vẫn chưa được họ “tiết lộ” hoàn toàn; dù lời nói sau cùng là hình thức, thủ tục nhưng tận sâu thẳm, vẫn là những tâm tư, nguyện vọng rất thực của các bị cáo khi nói về cha mẹ, vợ con, gia đình. Nhất là khi phải nêu ra từng huy chương, huân chương, từng giấy khen, bằng khen của bản thân và gia đình, không phải để tự hào mà để được xem là tình tiết giảm nhẹ hình phạt. Chắc chắn là một sự chua xót, tủi hổ khôn cùng. Chẳng vì thế mà ông Nguyễn Trung Thảo luôn kè kè tấm bìa sơ mi bên cạnh để tiện che mặt; vợ của ông Lê Ngô Hữu Thiện Tâm luôn sẵn sàng che chắn cho chồng khi ống kính phóng viên đưa lên. Hay ông Lê Minh Hoàng phải ra hẳn phía sau hông phòng xử hút thuốc sau lần bị một tờ báo đăng hình ông thảnh thơi “nhả khói” trong giờ giải lao... Đó mới chính là cái giá đắt nhất, sự đả kích lớn nhất đối với họ.