Nguy cơ nhiễm xạ từ các phòng chụp X-quang

Phòng chụp X - quang như phòng trọ bến xe

Điểm giống nhau của hầu hết các phòng khám, phòng chẩn đoán y khoa có sử dụng máy X - quang là diện tích nhỏ hẹp (dưới 10 m2), nằm xen kẽ các phòng khám khác, được ngăn cách bằng khung nhôm kính hoặc ván ép, thiếu thiết bị cảnh báo, không có áo giáp, liều kế (thiết bị đo nhiễm bức xạ) và phần lớn các thiết bị đều cũ kỹ, lạc hậu. Trong vai người bệnh, chúng tôi vào một phòng chẩn đoán y khoa tư nhân trên đường Nguyễn Chí Thanh, đăng ký chụp X - quang. Phòng chẩn đoán là một căn nhà 2 tầng lầu, bề ngang khoảng 3 m, tầng trệt được chia nhiều phòng. Phòng chụp X - quang nằm khuất phía trong, được ngăn với đường đi nhỏ hẹp bằng những tấm ván ghép cao quá đầu người, diện tích khoảng 7 m2. Ánh sáng trong phòng lờ mờ có cảm giác như phòng trọ hạng xoàng ở bến xe. Một chiếc giường sắt màu xanh đã gỉ sét, một chiếc máy X - quang cùng màu, cũ kỹ và cũng gỉ sét. Cứ so căn phòng này với quy định của một phòng chụp X - quang đúng chuẩn (diện tích tối thiểu 12 m2, tường bằng vật liệu bê tông hoặc tường gạch dày, chiều cao trên 3 m, tường và cánh cửa phải bọc chì dày 2 mm từ mặt đất lên cao 2 m)... thì khó mơ tới nổi.

Tư nhân là vậy, ngay tại phòng X - quang Bệnh viện Nhi Đồng 1 cũng không khá hơn bao nhiêu. Tường của phòng chụp không được bọc chì, các cánh cửa làm bằng ván ép mỏng đã bong tróc (không đóng). Tỏ ra “bất khả xâm phạm” trước nguy cơ nhiễm bức xạ, các cán bộ y tế làm việc tại đây cũng không đeo liều kế và mặc áo giáp chống tia phóng xạ theo quy định.

Khi được hỏi về nguy cơ nhiễm tia phóng xạ cho mình và con gái, chị Trương Thị H. (ở Long An) tỏ ra bất ngờ và nói: “Chụp phim làm sao mà mắc bệnh hả chú và mắc bệnh gì vậy?”.

Bà Trương Thị Kim Khánh, cán bộ chuyên trách Phòng Quản lý Công nghệ, Sở Khoa học - Công nghệ (KHCN) TPHCM, khẳng định: Các phòng X - quang của các bệnh viện lớn như Nguyễn Trãi, Chấn thương Chỉnh hình, Thống Nhất, cũng không khá hơn là mấy so với tư nhân. Thậm chí máy dùng hết đát vẫn chưa được cấp phép. Nơi được đầu tư thiết bị mới thì phòng chụp diện tích nhỏ, chiều cao, cửa phòng, vách tường không đúng quy cách. “Kể cả bệnh viện có vốn đầu tư nước ngoài như Bệnh viện Phụ sản Quốc tế Sài Gòn, có máy mới nhưng phòng lại không đủ diện tích” - bà Khánh nói.

100% thiết bị không được kiểm định chất lượng

Tiến sĩ Hoàng Lê Minh, Phó Giám đốc Sở KHCN, báo động 100% thiết bị X - quang được sử dụng trên địa bàn TP hiện nay không được kiểm định chất lượng định kỳ (1 lần/năm). Đến thời điểm này, Sở KHCN mới cấp phép kiểm định cho 19/157 cơ sở y tế sử dụng máy chụp X - quang trên địa bàn. Điều đáng nói là 60 phòng chụp X - quang tư nhân đang trong tình trạng không ai quản lý. Tổng số thiết bị bức xạ được sử dụng trong các cơ sở này lên đến 300 thiết bị. Trong quá trình cấp phép cho thấy, nhiều cơ sở y tế sử dụng máy móc thiết bị cũ, thậm chí trước năm 1975, chất lượng không bảo đảm. Theo tiến sĩ Lê Trường Giang, Phó Giám đốc Sở Y tế TP, hiện tại các cơ sở y tế trong ngành có khoảng 30% thiết bị bức xạ cũ, trong đó có thiết bị tuổi thọ trên 25 năm!

Bên cạnh đó, việc bảo đảm sức khỏe cho cán bộ y tế vận hành máy X - quang cũng là vấn đề đáng báo động. TPHCM hiện có khoảng 500 bác sĩ, cán bộ kỹ thuật đang làm việc tại các cơ sở y tế. Ông Lê Trường Giang thừa nhận do chủ quan và do đông bệnh nhân, nên hầu hết cán bộ y tế không tuân thủ các quy định khi vận hành thiết bị bức xạ.