Phát triển 5G thực chất

Sau hơn một năm chính thức triển khai thương mại hóa mạng 5G, các nhà mạng di động Việt Nam bước vào năm 2026 với mục tiêu hoàn thiện và khai thác mạng di động thế hệ mới này.

Tốc độ chưa chênh lệch nhiều so với 4G

Phát triển 5G ở Việt Nam không chỉ đơn thuần là phạm vi phủ sóng cũng như phục vụ các dịch vụ thoại và internet di động. Khác với các công nghệ di động trước, khác biệt lớn nhất của 5G là tiềm năng ứng dụng trong cuộc sống, là phương tiện để đưa các công nghệ tiên tiến nhất đến người dùng cuối.

Tập đoàn Bưu chính Viễn thông Việt Nam (VNPT) cho biết đang hợp tác với các đối tác công nghệ để phát triển các ứng dụng khai thác tối đa tiềm năng của 5G trong kinh tế số, chính phủ điện tử và các dịch vụ đô thị thông minh. MobiFone cho biết bên cạnh việc đầu tư vào hạ tầng viễn thông, nhà mạng (nay thuộc Bộ Công an) còn tập trung vào việc phát triển các giải pháp dịch vụ trên nền tảng 5G, bao gồm truyền thông thực tế ảo (VR), IoT và các nền tảng dữ liệu lớn (Big Data), giúp doanh nghiệp và người dân khai thác tối đa lợi ích của công nghệ này.

Về mặt lý thuyết, tốc độ tải 5G có thể đạt 10 Gbps so với 1 Gbps của 4G, độ trễ cực thấp gần như tức thời (chỉ 1 ms), khả năng kết nối đồng thời lượng lớn thiết bị và kết nối ổn định hơn giúp nâng cao trải nghiệm ở nhiều lĩnh vực, phát triển các ứng dụng thông minh, nâng cao chất lượng dịch vụ. Theo nhà mạng Viettel, những ứng dụng của công nghệ 5G đang được triển khai tại các thành phố lớn như Hà Nội, TP HCM, Đà Nẵng, Hải Phòng. Ví dụ, độ trễ siêu thấp của 5G giúp các bác sĩ có thể thực hiện phẫu thuật từ xa, mang lại cơ hội chữa trị tốt hơn cho bệnh nhân ở vùng sâu, vùng xa.

Trong chăm sóc sức khỏe từ xa, 5G cho phép truyền tải dữ liệu y tế theo thời gian thực, giúp bệnh nhân dễ dàng tiếp cận dịch vụ tư vấn và theo dõi sức khỏe mà không cần đến bệnh viện. Ở các nhà máy thông minh, 5G giúp các nhà máy triển khai hệ thống robot tự động với độ chính xác cao, tối ưu quy trình sản xuất và giảm chi phí nhân công. Trong quản lý chuỗi cung ứng thông minh, nhờ khả năng kết nối hàng triệu thiết bị (IoT) cùng lúc, 5G hỗ trợ giám sát và điều phối chuỗi cung ứng theo thời gian thực, giảm thiểu rủi ro và nâng cao hiệu quả sản xuất. 5G tạo điều kiện cho các lớp học ứng dụng công nghệ thực tế ảo (VR) và thực tế tăng cường (AR) trong giảng dạy, giúp học sinh có trải nghiệm học tập sinh động và trực quan hơn.

Tuy nhiên, theo phản ánh của người dùng, trong một số thời điểm tốc độ 5G chưa chênh lệch nhiều so với 4G do lượng truy cập cao. Giới chuyên gia cho rằng kết quả đo còn phụ thuộc vào vị trí trạm phát, số người dùng đồng thời và máy chủ kiểm tra.

Việc ứng dụng khai thác tiềm năng của mạng 5G không chỉ là công việc của nhà mạng mà cần Chính phủ có những quyết định và chính sách phù hợp cho việc phát triển.

Khẩn trương mở rộng mạng lưới hạ tầng

Hiện nay, 3 nhà mạng Viettel, VinaPhone và MobiFone đang tiếp tục triển khai mạng lưới trạm 5G. Theo tổng kết của Bộ Khoa học và Công nghệ, đến cuối năm 2025, mạng 5G đã phủ sóng được 90% dân số ở Việt Nam. Theo Mục tiêu Chiến lược hạ tầng số đến năm 2025 và định hướng đến năm 2030, 100% các tỉnh, thành phố, các khu công nghệ cao, khu công nghệ thông tin tập trung, trung tâm nghiên cứu phát triển, đổi mới sáng tạo, KCN, nhà ga, cảng biển, sân bay quốc tế có dịch vụ di động 5G.

Đại diện VNPT cho biết đến nay, nhà mạng này đã hoàn thành triển khai mạng 5G tại 34/34 tỉnh, thành phố. Dự kiến đến giữa năm 2026, VNPT mở rộng vùng phủ sóng 5G băng tần C, đồng thời đưa vào khai thác 5G trên băng tần được cấp phép mới 700 MHz. Quy mô mạng lưới dự kiến đạt 16.000 trạm 5G, vùng phủ sóng dân số 5G trên toàn quốc ước đạt 50%-60%, tập trung cho vùng trung tâm tỉnh, thành phố, các tuyến cao tốc quốc lộ, các vùng tiềm năng của 5G như KCN, cầu cảng, sân bay… "Tốc độ của 5G ước lượng tăng 10-15 lần so với 4G hiện tại. Doanh nghiệp có thể khai thác 5G để tự động hóa sản xuất, y tế từ xa, đô thị thông minh…" - đại diện VNPT thông tin.

Viettel cho biết đã cán mốc lắp đặt mới 20.000 trạm 5G trong năm 2025, vượt thời gian hơn 3 tuần so với kế hoạch cam kết với Chính phủ. Đến hết tháng 12-2025, tổng số trạm 5G Viettel lũy kế toàn mạng đạt 30.000 trạm 5G, phủ đến 90% diện tích ngoài trời toàn quốc. Đặc biệt, Viettel tập trung phát triển cả trạm 5G thương mại truyền thống lẫn trạm "Make in Vietnam" (Open RAN) tự chủ công nghệ, hỗ trợ các dịch vụ như gaming, Internet vạn vật (IoT), nhà máy thông minh, giúp thúc đẩy chuyển đổi số quốc gia.

Tại tọa đàm "Thương mại hóa 5G đã tác động đến kinh tế Việt Nam ra sao?" do Câu lạc bộ Nhà báo công nghệ thông tin tổ chức mới đây, bà Nguyễn Hà Thành, Phó Tổng giám đốc Viettel Telecom, cho biết mục tiêu trong năm 2026, nhà mạng sẽ triển khai thêm 15.000 trạm, nâng vùng phủ trong nhà lên đến gần 85%. Về phía MobiFone, mạng 5G đã được phủ sóng toàn quốc trong năm 2025; kế hoạch trong năm 2026, nhà mạng sẽ đầu tư mạnh vào hạ tầng 5G cũng như các giải pháp số và nền tảng số phục vụ thành phố thông minh, cứu hộ bằng drone, UAV và xe tự lái…

Việc thương mại hóa 5G ở Việt Nam chỉ mới bắt đầu từ đầu năm 2024, với việc đấu giá tần số 5G thành công của Viettel và VNPT (tháng 3-2024) và MobiFone (tháng 7-2024). Xây dựng hạ tầng mạng 5G không chỉ phải đầu tư nhiều về kỹ thuật mà còn rất tốn kém cho các nhà mạng, đặc biệt là trong bối cảnh phát triển thuê bao không "bùng nổ" như trước. So với các công nghệ trước, 5G đòi hỏi số lượng trạm gấp nhiều lần. Chẳng hạn, để có thể phủ sóng 100% diện tích Việt Nam, cần có khoảng 200.000 trạm 5G (so với chỉ 40.000 - 60.000 trạm 4G).