Quả đắng từ việc "đứng tên giùm"

Phiên tòa phúc thẩm của TAND Cấp cao tại TP HCM vào giữa tháng 5-2025 kết thúc trong sự ngỡ ngàng của nhiều người dự khán. Không ai nghĩ rằng một người đàn ông từng bị tuyên "trắng tay" ở cấp sơ thẩm lại có thể đòi lại được số tiền 3 tỉ đồng nhờ vào những bằng chứng không ai ngờ tới.

Mất trắng vì cả tin

Câu chuyện bắt đầu từ năm 2010, khi ông T. sang Đài Loan lao động. Qua một người bạn, ông gặp và kết hôn với bà G., một người gốc Việt định cư tại đây. Sau khi đăng ký kết hôn tại Hải Dương vào cuối năm 2013, vì trục trặc thủ tục phỏng vấn, ông T. không thể quay lại Đài Loan sinh sống cùng vợ. Hai người quyết định xây dựng một cơ ngơi tại quê vợ ở tỉnh Đồng Tháp để làm nơi dừng chân mỗi khi bà G. về nước.

Năm 2014, vợ chồng ông mua 2 thửa đất gần 2.000 m² của người dân địa phương với giá 700 triệu đồng. Khi làm thủ tục, vì tin tưởng và nghĩ rằng sớm muộn gì mình cũng quay lại Đài Loan, ông đồng ý để cha mẹ vợ đứng tên trên giấy chứng nhận quyền sử dụng đất. "Đứng tên giùm thôi mà" - đó là cách người trong gia đình nói với nhau.

Năm 2015, một căn nhà khang trang mọc lên trên mảnh đất ấy. Hàng xóm còn nhớ rõ thời điểm ngôi nhà xây dựng, buổi chiều thứ bảy nào cũng thấy ông T. đi trả tiền công thợ, tay xách theo xấp tiền lương còn mùi vôi vữa.

Ngôi nhà ấy từng là nơi đón những mùa sum họp hiếm hoi của đôi vợ chồng xa xứ. Nhưng cuộc hôn nhân không kéo dài. Năm 2021, mâu thuẫn dần tích tụ và cuối cùng vỡ ra thành vụ ly hôn. Và cũng từ đây, câu chuyện về "mảnh đất đứng tên giùm" bắt đầu rẽ sang hướng khác.

Tại tòa, cha mẹ vợ ông T. khẳng định toàn bộ nhà đất là của họ. Vợ chồng ông T. chỉ là người ở nhờ. Lý lẽ của họ đơn giản: "giấy tờ đứng tên ai thì tài sản của người đó", còn ông T. chỉ là người trông coi, quản lý giúp.

Phiên sơ thẩm kết thúc khá nhanh. Với chứng cứ bằng văn bản là giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, tòa sơ thẩm bác yêu cầu chia tài sản của ông T. Người đàn ông này bị buộc giao lại toàn bộ nhà đất cho cha mẹ vợ, chỉ nhận 234 triệu đồng gọi là "tiền công sức đóng góp". Sau bản án, ông bị gia đình vợ đuổi ra khỏi nhà, thay khóa cửa và gắn camera theo dõi như một kẻ xa lạ.

Chứng cứ không thể chối cãi

Nhưng câu chuyện chưa dừng lại ở đó. Ông T. kháng cáo. Trong phiên phúc thẩm, người đàn ông ít nói ấy bất ngờ đưa ra một thứ "vũ khí" mà ít ai ngờ tới. Đó là những tệp ghi âm cuộc trò chuyện với cha mẹ vợ cùng các bản vi bằng được lập trước đó.

HĐXX dành khá nhiều thời gian để nghe lại các đoạn ghi âm. Trong đoạn đối thoại ngày 12-10-2021, giọng một người phụ nữ vang lên rõ ràng: "Mua đất đó thì tiền của con G. với mày. Tao không có tiền nhưng tao đứng tên mua". Rồi một câu nói khác, nghe vừa như giải thích vừa như phân bua: "Đứng mua giùm nhưng mà theo luật pháp là của tao với tía mày thôi". Trong một đoạn ghi âm khác, người cha vợ cũng thừa nhận: "Đất vợ mày mua".

Những câu nói tưởng chừng vô tình ấy, khi phát lại giữa phòng xử, bỗng trở thành mảnh ghép quan trọng. Không chỉ vậy, một nhân vật khiến nhiều người bất ngờ cũng xuất hiện, đó là bà D. - chị ruột của bà G.

Qua vi bằng, bà xác nhận giọng nói trong các đoạn ghi âm là của chính cha mẹ mình và cho biết việc đứng tên giùm đất cho vợ chồng em gái là có thật. Sự xác nhận từ một người con ruột đã khiến nhiều người trong phòng xử xôn xao. Trong tranh chấp gia đình, đứng về phía sự thật đôi khi cũng đồng nghĩa với việc tự đặt mình vào thế khó.

HĐXX phúc thẩm đã phân tích những mâu thuẫn, phi logic trong lời khai của phía gia đình vợ ông T. Trong khi ông T. nắm rõ từng chi tiết về giá mua thực tế (700 triệu đồng), tên người nhận tiền, thời điểm công chứng, thì cha mẹ vợ lại khai sai hoàn toàn giá trị (chỉ khai 170 triệu đồng theo hợp đồng công chứng) và không nhớ nổi mình đã trả tiền cho ai, vào lúc nào. Tòa cũng ghi nhận lời khai của hàng loạt nhân chứng. Một người thợ hồ xác nhận ông T. là người trả công mỗi chiều thứ bảy. Người hàng xóm sát vách khẳng định từng nghe bà mẹ vợ nói rõ việc đứng tên giùm đất cho con rể. Những chi tiết ấy, khi ghép lại, tạo nên một bức tranh khác hẳn so với những gì thể hiện trên giấy tờ.

HĐXX nhận định rằng trong quan hệ giữa người thân, việc nhờ đứng tên tài sản không phải hiếm, bởi nó xuất phát từ sự tin tưởng. Tuy nhiên, khi tranh chấp xảy ra, nguồn tiền hình thành tài sản và quá trình quản lý, sử dụng mới là yếu tố quan trọng để xác định quyền sở hữu thực sự.

Sau khi xem xét vụ án, tòa xác định toàn bộ 2 thửa đất cùng căn nhà và cây trồng trên đất là tài sản chung của vợ chồng ông T. tạo lập trong thời kỳ hôn nhân, còn cha mẹ vợ chỉ là người đứng tên giùm.

Khối tài sản này được định giá gần 6 tỉ đồng. Tòa quyết định chia cho ông T. phần nhỉnh hơn do ông có công quản lý và tôn tạo suốt gần 10 năm. Tuy nhiên, vì thực tế ông T. đã bị gia đình vợ đuổi ra khỏi nhà và không còn nhu cầu ở tại địa phương, tòa đã chấp nhận thay đổi yêu cầu kháng cáo của ông, giao toàn bộ hiện vật cho bà G. quản lý và bà G. phải thanh toán bằng tiền cho ông T. 3 tỉ đồng.

Tòa bác bỏ yêu cầu của cha mẹ vợ ông T. về việc đòi lại nhà đất, khẳng định họ không phải là chủ sở hữu thực sự.

Phiên tòa phúc thẩm khép lại, mang theo hơi thở nhẹ nhõm cho người đàn ông đã suýt mất trắng tất cả. Kết thúc phiên tòa, người ta thấy bà D. - người con đã chọn đứng về phía sự thật thay vì bênh vực cha mẹ một cách mù quáng - lặng lẽ rời đi. Có lẽ, sau vụ án này, vết thương lòng trong gia đình họ sẽ còn lâu mới lành, nhưng ít nhất, luật pháp đã ngăn chặn được một sự chiếm đoạt bất công, bảo vệ quyền lợi chính đáng cho người yếu thế dựa trên những chứng cứ không thể chối cãi.