Lợi dụng thử việc để chèn ép người lao động

Thử việc 60 ngày thành... 6 tháng

Nhiều công nhân (CN) làm việc tại Vĩnh Tiến cũng lâm vào tình cảnh tương tự. Từ khi làm việc đến lúc nghỉ việc, họ không hề thấy “mặt mũi” bản HĐLĐ ra sao! Nếu có thắc mắc thì được người có trách nhiệm trả lời là... đang trong thời gian thử việc. Cứ vậy, họ phải “thử việc” hết tháng này qua tháng khác, năm này qua năm khác. Tương tự là trường hợp chị T. T. T.H, được Xí nghiệp Vĩnh Hưng (Khu Công nghiệp Biên Hòa I, tỉnh Đồng Nai) nhận vào làm kế toán từ tháng 6-2002. Chị phải thử việc hơn 6 tháng mới được ký HĐLĐ và cũng chỉ HĐLĐ có thời hạn 6 tháng. Hết hạn HĐLĐ, xí nghiệp cho chị nghỉ việc trong lúc chị đang mang thai. Chị H. nói: “Tôi đã hỏi các cơ quan chức năng và biết trường hợp của tôi, thời gian thử việc không được quá 60 ngày. Vậy mà xí nghiệp đã kéo dài thành 6 tháng và còn nói rằng, đó là quy định chung, ai vào làm việc tại xí nghiệp cũng phải chấp nhận”.

Viện cớ “thử việc” để không trả đủ tiền lương là thủ thuật mà nhiều doanh nghiệp (DN) lợi dụng nhằm chèn ép người lao động (NLĐ). Sau một thời gian huấn luyện nghiệp vụ vệ sĩ, anh Phạm Văn Dũng được Trung tâm Nghiên cứu Ứng dụng Võ thuật Phương Đông MC bố trí làm việc tại một công ty ở quận 10 – TPHCM. Làm việc 2 tháng nhưng anh Dũng chỉ được trả lương 100.000 đồng với lý do là đang thử việc, chưa ký HĐLĐ. Trường hợp của anh Tô Kim Linh, làm việc cho một khách sạn ở quận 1- TPHCM cũng vậy: Phải thử việc hơn 7 tháng mới được ký HĐLĐ.

Không ký hợp đồng để quỵt trợ cấp thôi việc, BHXH

Không chỉ kéo dài thời gian thử việc, nhiều DN cố tình trì hoãn ký HĐLĐ để không đóng BHXH, bảo hiểm y tế và giải quyết nhiều quyền lợi liên quan khác cho NLĐ. Chị Nguyễn Thị Thanh Mai làm việc gần 2 năm cho Công ty TNHH Thương mại và Dịch vụ Lô Hội (quận 10 – TPHCM). Tháng 12-2002, công ty đóng cửa, chị được chuyển qua làm cho Công ty TNHH Nam Dương Lô Hội (mới được thành lập, ở phường Đa Kao, quận 1- TPHCM). Cả hai công ty đều kinh doanh mỹ phẩm của Công ty Namyang Aloe (Hàn Quốc). Công ty mới buộc chị Mai tiếp tục “thử việc” 3 tháng, sau đó sa thải không lý do. Tổng thời gian làm việc ở hai công ty của chị Mai là 23 tháng nhưng chị không được trả trợ cấp thôi việc và BHXH. Quá bức xúc, chị đã khởi kiện ra tòa để đòi quyền lợi. Trường hợp anh Giắn Trân Hoài thì may mắn hơn: Anh làm việc cho Công ty Tân Phát Thịnh trên 7 năm nhưng không được ký HĐLĐ, đến khi nghỉ việc, công ty chỉ trả trợ cấp thôi việc, còn quyền lợi BHXH thì công ty trả lời “không có HĐLĐ thì không có BHXH”. Anh phải khiếu nại đến các cơ quan chức năng mới đòi lại được trợ cấp BHXH.

Gây áp lực với NLĐ bằng HĐLĐ ngắn hạn

Anh H.N.Q, làm việc cho một công ty sản xuất bếp gas ở huyện Bình Chánh – TPHCM, cho biết công ty sử dụng gần 50 lao động nhưng không ký HĐLĐ. Đến khi anh  cùng một số CN kiến nghị, do sợ CN phản ứng nên giám đốc đã ký HĐLĐ thời hạn 6 tháng. Hết hạn, công ty cho anh Q. và một số CN từng viết đơn kiến nghị nghỉ việc một cách “êm thấm” với lý do hết hạn HĐLĐ. Gần đây, rất nhiều CN làm việc lâu năm tại các DN may mặc ở quận 12, quận 8, huyện Bình Chánh đã đến Báo Người Lao Động kêu cứu vì bị giám đốc DN sử dụng thủ đoạn tương tự để sa thải. Trong khi pháp luật lao động nghiêm cấm việc ký HĐLĐ ngắn hạn đối với những công việc có tính chất thường xuyên, ổn định thì thực tế, nhiều DN cố tình rút ngắn thời hạn HĐLĐ như một cách răn đe, gây áp lực để NLĐ không dám đấu tranh khi quyền lợi bị xâm phạm.

Duy Phương

Luật sư Lê Bình An, Đoàn Luật sư TPHCM:

Không được thử việc quá 60 ngày

Thời gian thử việc không được quá 60 ngày đối với lao động chuyên môn kỹ thuật cao (có trình độ đại học trở lên), không được quá 30 ngày đối với lao động khác. Tiền lương trong thời gian thử việc ít nhất phải bằng 70% mức tiền lương của công việc đó. Các DN kéo dài thời gian thử việc, trả lương quá thấp không đúng như quy định trên đây là vi phạm pháp luật lao động. NLĐ có thể yêu cầu công đoàn cơ sở can thiệp hoặc đưa vụ việc ra hội đồng hòa giải cơ sở giải quyết. Nếu hòa giải không thành, NLĐ có thể khởi kiện ra tòa.

Ông Đỗ Quang Khánh, Phó Giám đốc BHXH TPHCM:

Phải truy đóng BHXH cho NLĐ

Không ký HĐLĐ là vi phạm pháp luật lao động, không đóng BHXH lại càng sai phạm nghiêm trọng hơn. Dù không ký HĐLĐ nhưng nếu thực tế, quan hệ lao động đã được xác lập thì khi NLĐ khiếu nại, người sử dụng lao động và NLĐ phải truy đóng BHXH cho thời gian đã làm việc: NLĐ đóng 5%, người sử dụng lao động đóng 15% tổng mức lương đã chi trả. Căn cứ vào đó, cơ quan BHXH  sẽ giải quyết các chế độ BHXH theo đúng quy định. Việc tự ý thỏa thuận mức chi trả BHXH là vi phạm những quy định của Điều lệ BHXH vì chỉ có cơ quan BHXH mới được quyền chi trả các chế độ BHXH.