Số hóa và AI làm thu hẹp nhiều nhóm việc làm

Thông tin này vừa được công bố trong báo cáo "Lương và thị trường lao động năm 2026" của Công ty CP Navigos Group Việt Nam (TP HCM).

Nhóm chịu ảnh hưởng rõ nét nhất là các công việc mang tính lặp lại, thao tác đơn giản và quy trình chuẩn hóa. Tỉ lệ doanh nghiệp đánh giá các vị trí có nguy cơ bị thay thế cao gồm: nhân viên thu tiền điện - nước tại nhà (49,2%), nhân viên nhập liệu (32,8%), nhân viên tiếp thị qua điện thoại (30,8%) và nhân viên soát vé (30%). Những công việc này dễ dàng được thay thế bằng công cụ thanh toán trực tuyến, chatbot hay hệ thống kiểm soát tự động.

Nhóm tiếp theo là các công việc bán chuyên môn như: giao dịch viên ngân hàng, nhân viên bán hàng tận nơi, phát báo, công nhân làm việc thủ công - bán thủ công. Sự phát triển của ngân hàng số, thương mại điện tử, robot và dây chuyền tự động hóa đang làm giảm nhu cầu đối với các vị trí này.

Đáng chú ý, tác động của AI còn lan sang cả những công việc có yếu tố chuyên môn. Các vị trí như kế toán - ghi sổ - tính lương, biên dịch/phiên dịch hay thiết kế đồ họa cũng nằm trong nhóm có nguy cơ suy giảm, với tác động của AI tạo sinh, phần mềm tự động hóa tài chính và các công cụ dịch thuật ngày càng hoàn thiện.

Kết quả khảo sát cho thấy, các công việc mang tính lặp lại, hành chính hoặc lao động thủ công có thể tiếp tục bị thu hẹp trong 3-5 năm tới. Thực tế này đặt ra yêu cầu người lao động cần chủ động nâng cao kỹ năng, thích ứng với tư duy số và chuyển dịch sang những vị trí tạo giá trị gia tăng cao hơn để duy trì năng lực cạnh tranh trên thị trường lao động.