Mụn trứng cá là gì?

Bã nhờn (sebum) là một yếu tố bệnh lý trong bệnh lý về mụn. Đa số các trường hợp bệnh nhân mụn trứng cá có tuyến bã nhờn cao hơn người bình thường. Tuyến bã nhờn có ở toàn thân, nhiều nhất ở mặt, ngực, lưng và mặt ngoài cánh tay trên. Da nhờn là một yếu tố thuận lợi để phát triển sang mụn trứng cá, sự tiết chất bã nhờn đọng lại ở lỗ chân lông sinh ra bệnh.

Vi trùng ACNE thường trú ở tuyến bã nhờn đóng một vai trò quan trọng trong bệnh này. Bệnh trứng cá là một bệnh thường gặp ở tuổi dậy thì, bao gồm: mụn đầu đen (là những chồi sừng (còi mụn) nhỏ ở trong các lỗ của tuyến bã. Màu đen là do sự ôxy hóa chất bã và sự lắng đọng của melanin. Chúng có thể thoát ra ngoài tự nhiên) và mụn đầu trắng (là những chấm nhỏ màu trắng thường thấy ở má, cằm và là những sang thương đầu tiên. Những sang thương mụn có thể bị ngứa, đau khi ta lấy tay đè lên. Mụn mủ và những nang vỡ ra tự nhiên chảy mủ hay máu, dịch chảy ra không mùi).

Cách nhận dạng mụn trứng cá

Mụn trứng cá có 2 loại:

-Trứng cá thiếu niên: Đây là đặc trưng ở tuổi dậy thì do sự gia tăng Androgen. Sang thương đa dạng với sự tăng tiết bã, còi mụn, kén nhỏ, sẩn đỏ, sẩn mụn mủ hay những nốt sâu có thể dò mủ ra để lại sẹo mất thẩm mỹ. Mụn thường bộc phát sau khi ăn nhiều đường, đôi khi có nhiều ở giữa ngày 15-20 của chu kỳ kinh nguyệt. Bệnh lành tính, thường khỏi ở tuổi 20. Một số điều trị không đúng khiến bệnh diễn tiến nặng.

- Mụn trứng cá trễ ở phụ nữ: Sự xuất hiện trễ của mụn ở phụ nữ từ 30- 40 có nguyên nhân nội tiết: sự tăng kích tố nam ở buồng trứng hay thượng thận, thường là đa nang buồng trứng. Biểu hiện ở sự rậm lông, không có kinh hay kinh ít, rụng tóc hoặc tăng cân...

* Dạng mụn trứng cá nốt nang: Những nốt do viêm nhiễm và vỡ nang sau đó có thể bị Abces tạo thành lỗ dò, cuối cùng để lại sẹo lõm, co rút và cứng. Ngoài ra, có những nang dạng biểu bì có nguồn gốc nang lông. Bệnh thường xảy ra ở phái nam, trên vùng mặt, ngực và lưng.

* Dạng mụn trứng cá cụm: Bệnh này sang thương đa dạng gồm sẩn, kén, mụn mủ, cục và Abces tạo thành lỗ dò, chảy máu... Sau đó, tạo thành sẹo lõm và những vết sẹo lồi. Bệnh này có thể kéo dài nhiều năm, để lại sẹo xấu trên mặt. Bệnh hiếm gặp, có thể gây ra biến chứng ung thư biểu mô tế bào gai trên sẹo.

* Dạng trứng cá nang (Cystic acne): Trứng cá nang là một bệnh tàn phá nghiêm trọng. Bệnh này đòi hỏi điều trị tích cực, nếu không mụn sẽ tàn phá khuôn mặt làm ảnh hưởng tâm lý người bệnh.

Những điều lưu ý khi bị mụn trứng cá

- Thật ra đây là bệnh tự giới hạn. Điều trị đầy đủ sẽ giảm độ nặng trong mọi trường hợp của bệnh và có thể loại trừ hoàn toàn. Nếu không được quan tâm và điều trị đúng mức, bệnh có thể làm cho mặt có lỗ hoặc có sẹo lồi. Đa số mụn biến mất ở đàn ông tuổi 28 - 29 và trễ hơn ở phụ nữ. Chế độ ăn uống cần được quan tâm. Hạn chế ăn các thức ăn ngọt nhiều như chè, xoài, sầu riêng, nhãn, nước ngọt, tiêu, ớt, cà phê và tránh thức khuya.

Thạc sĩ Nguyễn Văn Út (Khoa Da liễu - BV Nguyễn Tri Phương, TP HCM)