Dịch vụ đo kính thuốc: Đa số thiếu chuyên môn!

Dạo quanh một vòng các cửa hàng kính thuốc trên địa bàn TPHCM, chúng tôi không khỏi băn khoăn trước thực tế của các dịch vụ đo kính. Điều đáng lo ngại hơn là tình trạng thả nổi không ai quản lý về chuyên môn của các cửa hàng này.

Thuê tên bác sĩ

Chị Phương Trang, nhà ở quận 6 - TPHCM, kể: “Mắt mình vừa cận vừa loạn đã nhiều năm, đợt vừa rồi bị rớt mất mắt kính, đi đo mắt ở nhiều nơi nhưng mỗi nơi một kết quả, kính cắt xong về nhà đeo thấy chóng mặt, nhức đầu”. Chị quyết định giải phẫu mắt tại bệnh viện “để khỏi phải đeo cái của nợ này nữa”. Chị Hoa, giáo viên Trường Tiểu học Bình Hưng, Bình Chánh, tốn cả buổi sáng đưa cậu con trai duy nhất đi đo mắt cắt kính, đến ba bốn cửa hàng nhưng vẫn không yên tâm, cuối cùng chị quyết định cắt kính tại quầy kính bệnh viện vì “dù sao bệnh viện đo cũng tốt hơn”... Rất nhiều người rơi vào trường hợp tương tự chị Trang, chị Hoa họ thường chọn giải pháp: “Tìm đến các cửa hàng lớn tuy giá cả những nơi này có cao hơn”.

Chiều 17-8, trong vai người mẹ dẫn con đi đo kính, chúng tôi đến một cửa hàng kính thuốc trên đường Điện Biên Phủ, quận 3, trước cửa có ghi tấm bảng “Có bác sĩ chuyên khoa theo dõi”. Cô nhân viên nhanh nhảu hướng dẫn cháu ngồi trước chiếc máy đo khúc xạ cũ kỹ. Tôi yêu cầu được gặp trực tiếp bác sĩ, cô nhân viên cau có: “Ở đây chỉ thuê tên bác sĩ giống như các tiệm thuốc tây thuê dược sĩ vậy! Bác sĩ phải đi làm ăn, ai có thời giờ ngồi đây từ sáng đến tối được”.

Máy dùng để... làm mẫu

Khi được hỏi để đo mắt bằng máy đo khúc xạ điện tử có phải học qua các trường lớp gì không, chủ một cửa hàng kính thuốc nhỏ trên đường Điện Biên Phủ khoe: “Cần gì học, đo cái này dễ ợt hà. Hồi mới mua máy người ta có hướng dẫn rồi”. Thậm chí, tại cửa hàng mắt kính trên đường Nguyễn Thông, chiếc máy đo khúc xạ chỉ để “làm mẫu”, còn cô nhân viên khi đo cho khách mang ra cả một khay thấu kính, lần lượt đưa vào mắt cháu và liên tục hỏi “nhìn rõ chưa?”. Cuối cùng, sau một hồi đánh vật với mớ tròng kính, chị bực dọc nói: “Làm phiền chị đưa cháu đi chỗ khác đo giùm, mắt gì mà độ nào nhìn cũng không rõ...”.

Máy “dỏm”, chuyên môn càng “dỏm”

Bác sĩ Trần Hải Yến, Trưởng Khoa Khúc xạ Bệnh viện Mắt TPHCM, chỉ cho chúng tôi xem chiếc máy khúc xạ điện tử có nguồn gốc từ Nhật trị giá hơn 300 triệu đồng, nói: “Ngay cả chiếc máy như thế này cũng chỉ ước lượng độ khúc xạ của bệnh nhân, vấn đề là dựa trên ước lượng đó, kỹ thuật viên bằng trình độ chuyên môn của mình tìm ra độ tối ưu hóa cho bệnh nhân. Hiện nay, các hiệu kính thuốc thường trang bị những máy rẻ tiền, có xuất xứ từ Trung Quốc giá chỉ trên dưới 20 triệu đồng/chiếc. Phần lớn các máy loại này chất lượng không bảo đảm, vì vậy cho ra thông số thường không chính xác. Kỹ thuật viên lại không được đào tạo bài bản, chủ yếu là học “lóm” nhau nên kết quả đo không chính xác, gây tác hại rất lớn đối với mắt, đặc biệt lại là mắt của trẻ nhỏ”.

Lắp ráp kính: Bỏ qua nhiều công đoạn

Người mắc bệnh khúc xạ mắt nếu đeo kính không đúng độ, thấp hơn số thực tế thì nhìn không rõ; ngược lại cao hơn thì bệnh nhân luôn phải điều tiết mắt, gây mệt mỏi, nhức đầu, nếu kéo dài sẽ ảnh hưởng đến sức khỏe, đặc biệt là chất lượng công việc. Về khâu lắp ráp kính, ở những bệnh viện chuyên khoa, kỹ thuật viên không chỉ dựa trên kết quả đo toa mà còn phải tính khoảng cách đồng tử chính xác, chiều cao tâm kính phù hợp, khi lắp kính phải bảo đảm có bộ phận kiểm tra lại kính, sau khi lắp mắt kính cho bệnh nhân đeo ít nhất nửa giờ xem bệnh nhân điều tiết mắt trên kính có vấn đề gì không, lúc đó mới quyết định. Tuy nhiên, tại các cửa hàng thì công đoạn này được tiến hành qua loa, thậm chí là bị bỏ qua vì tốn khá nhiều thời gian, công sức và quan trọng là người bán không có chuyên môn kỹ thuật phù hợp.

Chỉ có 7% người phụ trách có chuyên môn phù hợp

Theo bác sĩ Trần Thị Phương Thu, Giám đốc Bệnh viện Mắt TPHCM: Một kỹ thuật viên khúc xạ muốn được đào tạo bài bản phải mất 3 – 5 năm. Họ phải trải qua các kỳ kiểm tra rất ngặt nghèo về chuyên môn. Hiện nay, tại Bệnh viện Mắt, mỗi năm đào tạo ra khoảng 30 kỹ thuật viên khúc xạ, số lượng này như “muối bỏ bể” không đủ cung cấp cho chuyên khoa mắt của các bệnh viện.

Bác sĩ Đặng Văn Quỳ, Phó Trưởng Phòng Quản lý dịch vụ y, Sở Y tế TPHCM, cho biết: Trước nay việc quản lý, cấp phép kinh doanh cho các cơ sở kính thuốc do Sở Kế hoạch - Đầu tư và UBND các quận chịu trách nhiệm. Đầu năm 2004, Bộ Y tế mới có thông tư chỉ đạo Sở Y tế quản lý loại hình dịch vụ này. Sở Y tế vừa tiến hành khảo sát 413 cơ sở dịch vụ kính thuốc (405 cơ sở đăng ký dạng cá thể, 8 cơ sở đăng ký dạng doanh nghiệp). Kết quả cho thấy, chỉ có

29/413 cơ sở có người phụ trách chuyên môn phù hợp, chiếm 7%. Sau khi khảo sát, Sở Y tế đã gửi 2 công văn đến Bộ Y tế và UBND TP và đang chờ ý kiến chỉ đạo của 2 cơ quan này. Sắp tới, Sở Y tế sẽ tổ chức các lớp đào tạo về việc sử dụng trang thiết bị y tế (thiết bị đo kiểm, chẩn đoán tật khúc xạ mắt) cho các cơ sở.