Giải tỏa 233 chợ ở TPHCM

Tại TPHCM hiện có khoảng 400 chợ lớn nhỏ (trong đó có gần phân nửa là chợ tự phát). Theo đề án, sẽ giải tỏa hàng loạt chợ từ 400 chợ để đến năm 2010 của TP còn khoảng 167 chợ lớn nhỏ.

Giải tỏa chợ tự phát, nâng cấp chợ lâu đời

Theo nhận định của Sở Thương mại TPHCM, TP có đặc điểm tập trung dân cư đông đúc nên đã hình thành rất nhiều chợ. Lâu nay hệ thống chợ vẫn đóng vai trò trọng yếu trong khâu phân phối lưu thông. Tuy nhiên, trong nhiều năm qua do thiếu quy hoạch, quản lý, hệ thống chợ đã phát triển tự phát theo chiều hướng lệch lạc dẫn đến quá tải, gây ô nhiễm môi trường, không đáp ứng được yêu cầu xã hội về nhiều mặt. Theo đề án, đến năm 2005 TP sẽ xóa bỏ khoảng 150 chợ và đến năm 2010 sẽ được điều chỉnh lại số chợ hiện hữu chỉ còn 167 chợ. Ngoài ra tại các quận, huyện ngoại thành sẽ xây dựng thêm khoảng 112 chợ mới.

Chẳng hạn, tại quận 1 trong năm 2003 ngoài việc giải tỏa một số chợ đầu mối Cầu Muối, Cầu Ông Lãnh còn giải tỏa trắng 13 chợ tự phát. Đến năm 2005, giải tỏa tiếp 8 chợ tự phát và chợ tạm khác. Đồng thời sắp xếp lại các chợ Tôn Thất Đạm, Cô Giang... theo phương án gọn hơn.

Tương tự, tại quận 3 cũng sẽ giải tỏa 8 chợ tự phát...

Các chợ không thuộc diện giải tỏa đều được chấn chỉnh sắp xếp lại, kể cả nâng cấp sửa chữa. Chợ Bến Thành sẽ được phục chế lại, xây dựng thêm tầng hầm; chợ Tân Định  (Q.1) được cải tạo theo xu hướng giữ lại bộ mặt truyền thống của chợ; chợ Dân Sinh, Đa Kao (Q.1) cải tạo nâng cấp vừa là chợ vừa là siêu thị; chợ Bàn Cờ, Vườn Chuối, Bùi Phát, Nguyễn Văn Trỗi (Q.3) sẽ được xây dựng mới, bảo đảm các quy chuẩn của một chợ văn minh.

Tăng gấp 2- 3 lần số lượng siêu thị- trung tâm thương mại

Ngược lại với hệ thống chợ, hệ thống siêu thị - trung tâm thương mại (ST-TTTM) được TP chú trọng và phát triển khá mạnh. Hiện TP có 46 siêu thị, trong đó các siêu thị lớn như Cora, Metro, Maximark, Co.op Mart và 22 trung tâm thương mại với vai trò lưu chuyển hàng hóa trên địa bàn TP và khu vực. Việc hình thành hệ thống ST-TTTM với cơ sở vật chất hiện đại đang trở thành xu thế thay dần các hình thức mua bán cũ, đáp ứng nhu cầu mua sắm thuận lợi cho người tiêu dùng, góp phần thúc đẩy, phát triển xã hội và hoàn thiện hình thức văn minh thương mại. Tuy nhiên, theo nhận định của Sở Thương mại TP, hệ thống này vẫn còn nhiều vấn đề bất cập. Công tác quản lý còn lỏng lẻo, kém hiệu quả do thiếu quy định, quy chế, phân cấp quản lý cũng như chưa có quy định về tiêu chuẩn. Điểm yếu thấy rõ nhất là hầu hết các ST-TTTM  đều thiếu quy hoạch bãi đậu xe dẫn đến tình trạng ách tắc giao thông trong khu vực.

Từ nay đến 2005, TP sẽ tổ chức sắp xếp lại cũng như đầu tư phát triển  thêm hệ thống siêu thị, nâng tổng số lên khoảng 80 siêu thị lớn nhỏ, tăng gần hai lần hiện nay. Hệ thống trung tâm thương mại cũng được phát triển lên con số 70 cái, tăng gần 3 lần hiện nay. Và đến năm 2010 con số ST-TTTM dự kiến sẽ đạt gần 200 cái.

Hình thành nhiều khu chuyên doanh mới

Đối với quận 1, ngoài chợ đêm được tổ chức tại chợ Bến Thành như hiện nay, sẽ bố trí thêm một số chợ đêm khác phù hợp với tình hình của quận. Quận 5 cũng được phát triển thêm một số chợ đêm, chợ chuyên doanh mang tính truyền thống, phát triển mạng lưới cửa hàng gắn với khu dân cư. Ngoài ra, quận 5 còn hình thành khu chuyên doanh chợ đá mới trên đường Hàm Tử, chợ vật liệu xây dựng, trang trí nội thất cao cấp tại góc đường Tản Đà- Hàm Tử, siêu thị đông dược tại khu nhà cổ đường Hải Thượng Lãn Ông. Tận dụng khu vực cảng sông Ông Lớn tại quận 7 sẽ hình thành chợ đầu mối phân bón, chợ gạo. Quận 10 sẽ xây dựng chợ chuyên doanh hoa tươi, khu phố bán đồ gỗ, khu phố ăn uống và tổ chức chợ phiên trên đường Cao Thắng nối dài thuộc phường 12. Quận 11 cũng có một chợ hoa tươi tại phường 5, với quy mô 2.500 m2.

NGUYỄN HẢI

Danh sách chợ trong diện giải tỏa, sắp xếp

. Quận 1:

- Trong năm 2003 giải tỏa trắng các chợ tự phát như: Chợ hẻm 68 Trần Quang Khải, chợ lề đường Bà Lê Chân, hẻm 18A Nguyễn Thị Minh Khai, hẻm 353 Phạm Ngũ Lão,  hẻm 104 Bùi Viện,  lề đường Nguyễn Công Trứ,  lề đường Lê Thị Hồng Gấm,  lòng đường Phan Văn Trường.

- Đến năm 2005, giải tỏa số hộ kinh doanh trên lề đường Nguyễn Văn Cừ, Trương Hán Siêu, Mã Lộ. Sắp xếp theo hướng co cụm dần số hộ kinh doanh tại các chợ Tôn Thất Đạm, chợ hẻm 137 Trần Đình Xu, chợ hẻm 41 Nguyễn Văn Tráng, chợ Cô Giang. Giải tỏa các chợ lề đường Trần Khắc Chân, chợ lề đường Nguyễn Hữu Cầu, chợ hẻm 153 Nguyễn Thị Minh Khai, chợ lòng lề đường Cô Bắc, chợ hẻm TK Nguyễn Cảnh Chân.

- Đến năm 2010, quận 1 chỉ còn 6 chợ và 1 chợ đêm. Trong đó có 2 chợ xây dựng mới theo mô hình kết hợp chợ- siêu thị- trung tâm thương mại, 36 ST- TTTM. Chợ Bến Thành sẽ được xây dựng tầng hầm để tăng diện tích kinh doanh và bố trí bãi giữ xe, chợ Dân Sinh, chợ Đa Kao sẽ được cải tạo nâng cấp thành mô hình chợ- ST-TTTM...

. Quận 3:

- Trong năm 2003, giải tỏa chợ tự phát hẻm 134 Lý Chính Thắng, chợ tự phát Cống Bà Xếp đường Trần Văn Đang. Sắp xếp lại  2 chợ tự phát Nguyễn Thông, chợ hẻm 287 Nguyễn Đình Chiểu thành chợ cố định. Nâng cấp sửa chữa chợ Bàn Cờ, chợ Vườn Chuối, chợ Bùi Phát. Riêng chợ Nguyễn Văn Trỗi sẽ được xây dựng mới, đảm bảo các quy chuẩn của một chợ văn minh.

- Đến năm 2005, chấn chỉnh lại chợ đường số 1, cư xá Đô Thành, chợ hẻm 306 Nguyễn Thị Minh Khai.

Giai đoạn tiếp theo sẽ chấn chỉnh chợ chung cư Nguyễn Thiện Thuật, chợ hẻm 430 Cách Mạng Tháng Tám... Đến năm 2010 quận 3 sẽ còn 4 chợ, 5 siêu thị và 2 trung tâm thương mại.

. Quận 4:

- Đến năm 2004 sẽ xây dựng khu dịch vụ thương mại Khánh Hội tại chung cư lô B6 trên đường Khánh Hội, xây dựng khu dịch vụ thương mại tại số 1 đường Tôn Thất Thuyết.

- Đến năm 2005 xây dựng chợ phường 3 tại dãy nhà kho 193 -196 đường Tôn Thất Thuyết, xây dựng siêu thị- dịch vụ- thương mại Hoàng Diệu tại vị trí chung cư lô H2 đường Hoàng Diệu, cải tạo nâng cấp chợ Xóm Chiếu.

- Đến năm 2006 xây dựng chợ phường 1 tại vị trí đường Bến Vân Đồn- Nguyễn Khoái, xây dựng khu dịch vụ thương mại phường 2- phường 5 tại vị trí chung cư lô N2 đường Hoàng Diệu.

- Đến năm 2008 xây dựng chợ phường 18 tại giao lộ Đoàn Văn Bơ- Nguyễn Thần Hiến.

- Đến năm 2010, quận có 4 chợ, 1 siêu thị, 3 trung tâm thương mại.

. Quận 5:

- Đến năm 2005 xây dựng mới khu trung tâm thương mại Kim Biên trên mặt bằng của Công ty Phương Đông; cải tạo chợ vật liệu xây dựng phường 13; từng bước chuyển hóa dần hoạt động kinh doanh chợ Tân Thành; xây dựng khu liên hợp gia cư thương mại tại góc đường Tản Đà- Hàm Tử- Hải Thượng Lãn Ông; xây dựng khu thương mại- dịch vụ phục vụ công cộng tại mũi tàu đường Trần Phú; xây dựng khu liên hợp thương mại dân dụng tại số 1 Lý Thường Kiệt; xây dựng siêu thị- dịch vụ giải trí tại khu vực 107 Trần Hưng Đạo B; xây dựng mới khu liên hợp gia cư thương mại Soái Kình Lâm; xây dựng khu trung tâm thương mại bách hóa công nghệ phẩm Lakai; xây dựng khu trung tâm tin học phần mềm và Trường Công nghệ Kỹ thuật cao tại số 100 Hùng Vương; xây dựng siêu thị hoặc trung tâm thương mại tại mặt bằng Nhà máy Thuốc lá Sài Gòn sau khi di dời.

Giải tỏa chợ hẻm 402 An Dương Vương, hẻm 565 Nguyễn Trãi, chợ lề đường Phan Văn Trị- Huỳnh Mẫn Đạt, chợ hẻm 89 Phùng Hưng,  chợ lề đường Yết Kiêu.

- Đến năm 2010, quận có 11 chợ, 14 ST-TTTM.

(Còn tiếp)

Để làm rõ một số vấn đề liên quan đến đề án, chúng tôi có cuộc trao đổi với ông Trần Đình Thọ, Phó Giám đốc Sở Thương mại TPHCM.

. Phóng viên: Theo đề án phát triển ngành thương mại bán lẻ tại TPHCM đến năm 2010, và trước mắt từ năm 2003- 2005, TP sẽ giải tỏa hàng trăm chợ. Liệu có đủ sức khi mà thực tế 10 chợ đầu mối có kế hoạch giải tỏa di dời ra ngoại thành từ năm 1996 nhưng cho đến nay vẫn chưa thực hiện được?

- Ông Trần Đình Thọ: Có quyết tâm sẽ làm được. Việc giải tỏa chợ tự phát không chỉ riêng gì TP mà tất cả các quận huyện đều tham gia, và thực hiện được trong vài năm qua với kết quả rất khả quan. Bằng chứng là quận Bình Thạnh đến nay đã giải tỏa được 13 chợ tự phát. Lãnh đạo quận Tân Bình cũng đã tuyên bố, trong năm 2004 sẽ giải quyết xong các chợ tự phát. TP lâu nay đã nhức nhối về vấn nạn chợ tự phát, thói quen tai hại biến TP chỗ nào cũng là chợ đang gây ách tắc giao thông, ô nhiễm môi trường nghiêm trọng, gây mất trật tự an ninh, nguồn thực phẩm không đảm bảo an toàn vệ sinh. Đã đến lúc cần phải cương quyết giải tỏa.

. Giải tỏa chợ tự phát lấn chiếm lòng lề đường là hợp lý, nhưng trong kế hoạch không ít chợ chính thức cũng bị giải tỏa. Liệu phương án đã tính đến điều kiện mua sắm, tập quán sinh hoạt lâu đời của người dân đô thị?

- Có thể nói số chợ chính thức bị giải tỏa không bao nhiêu, chủ yếu là các chợ đầu mối phải di dời ra ngoại thành theo kế hoạch của UBND TP. Còn một số chợ đã có lâu đời chỉ giải tỏa một phần, hoặc giải tỏa chợ dạng “ăn theo”. Chẳng hạn, chợ Xóm Củi (Q.8) chỉ giải toả phần chợ cá vì quá ô nhiễm. Một số chợ khác giải tỏa nhưng được sắp xếp buôn bán lại tại khu vực gần chợ đã bị giải tỏa. Những chợ bị giải tỏa do chiếm lòng lề đường sẽ bố trí xây dựng một số chợ, cửa hàng tự chọn, siêu thị loại nhỏ gần khu vực giải tỏa, bảo đảm với bán kính 500 m sẽ có nơi mua sắm cho người dân.

. Cũng trong đề án, chúng tôi nhận thấy số lượng ST-TTTM sẽ được xây dựng tăng lên gấp 2, 3 lần so với hiện tại. Hầu hết các chợ không thuộc diện giải tỏa đều được đầu tư nâng cấp... Như vậy vốn đầu tư là rất lớn?

- Nhà nước sẽ không phải bỏ vốn mà chỉ cần kêu gọi đấu thầu là có nhiều thành kinh tế tham gia. Việc huy động vốn để đầu tư xây dựng chợ cũng đã có cơ sở thực nghiệm trong nhiều năm qua tại quận Tân Bình và quận 6 thông qua việc xã hội hóa trong đầu tư, quản lý chợ. Tại quận Tân Bình đã có 7 - 8 chợ, quận 6 có
5 - 6 chợ hoạt động theo mô hình mới. Khi cho đấu thầu chợ sẽ có nhiều thành phần kinh tế trong xã hội tham gia. Nguồn thu từ đấu thầu tăng gấp nhiều lần so với trước. Và những chợ hoạt động theo mô hình này đã phát huy hiệu quả, chợ sạch sẽ hơn, an ninh trật tự tốt hơn, trách nhiệm của đơn vị quản lý chợ cũng rất rõ ràng. Nhà nước chỉ lo đầu tư lớn cho những chợ đầu mối, hoặc những trung tâm thương mại chiến lược.

. Việc dự kiến sẽ xây dựng thêm nhiều chợ mới ở một số khu vực dân cư, liệu có cần thiết khi mà thực tế hàng loạt chợ mới xây dựng gần đây như chợ Tân Mỹ (Q.7), Văn Thánh (Q.Bình Thạnh)... đã tỏ ra không hiệu quả?

- Kế hoạch xây dựng chợ mới chủ yếu chỉ thực hiện ở các quận huyện ngoại thành vì quỹ đất còn nhiều, quy mô chợ vừa phải, đơn giản phù hợp với địa phương. Theo từng giai đoạn sẽ phát triển thành siêu thị nhỏ và vừa. Trong nội thành sẽ không xây dựng chợ mới theo kiểu tràn lan. Những chợ mới phải được nghiên cứu kỹ càng. Những khu dân cư không có chợ sẽ được bố trí hệ thống cửa hàng, hoặc siêu thị nhỏ và vừa. Tại khu chung cư có thể hình thành mô hình chợ phục vụ tại chỗ.

L.Giang ghi