Không có gì đáng sợ!

Kính thưa quý độc giả, mười căn bệnh đó chắc chắn không phản ánh hết bối cảnh y tế riêng biệt của nước nhà. Ở xứ mình, theo nhận xét chủ quan của tôi, xuất phát từ kết quả khảo sát mà tôi đã tiến hành trong mấy năm nay, còn phải lưu ý một số bệnh chứng khác, như ung thư gan, bệnh thống phong (bệnh gout), viêm thận mãn... và thậm chí bệnh trầm cảm!

Phòng bệnh là trên hết

Với mười đề tài đã được trình bày, dù không thể hết ý vì khuôn khổ giới hạn của trang báo, hầu như lần nào độc giả cũng tìm thấy hai tiếng “phòng bệnh”. Không cần nói nhiều thì ai cũng hiểu là dự phòng bao giờ cũng đơn giản, an toàn, hiệu quả và tiết kiệm hơn thụ động chạy theo căn bệnh khi bệnh đã phát. Thầy thuốc nào cũng có trách nhiệm thông tin và hướng dẫn người bệnh làm sao để đừng bị bệnh nếu chưa mắc bệnh, và làm thế nào để mau khỏi bệnh nếu đã mắc bệnh. Điều đó cũng có nghĩa là nếu thầy thuốc chỉ tập trung vào phác đồ điều trị cấp tính, nếu chỉ chú trọng vào thuốc đặc hiệu, thì thầy thuốc chỉ mới làm tròn một phần chức năng, trừ khi nhà điều trị có những động cơ nào khác ngoài trọng trách “cứu người, giúp đời”. Tôi vì thế rất cảm kích trước phản hồi của số độc giả và bệnh nhân trong thời gian qua. Tôi cũng rất hân hạnh khi nhiều đồng nghiệp, các chuyên gia đầu ngành, các bác sĩ chắc chắn giỏi hơn tôi, cũng đã lên tiếng vận động cho biện pháp phòng bệnh, điển hình là bài “Ung thư gan” phổ biến gần đây trên một tờ báo bạn.

Nào phải bệnh khó chữa

Mười căn bệnh trong nhóm “bệnh thời đại” tuy đúng là bệnh nặng nhưng cùng có chung 3 đặc điểm sau đây khiến chúng không hẳn là bệnh khó chữa:

1. Dù không trực tiếp như mũi thuốc chích ngừa, nhưng tất cả những căn bệnh thời đại đều có thể dự phòng. Rõ ràng có thể giảm thiểu nguy cơ mắc bệnh nếu người dân được hướng dẫn cụ thể về chế độ dinh dưỡng, biện pháp vệ sinh môi trường, nếp sinh hoạt... để tăng cường sức đề kháng và qua đó triệt tiêu mầm bệnh.

2. Tất cả căn bệnh thời đại đều có thể được điều trị hiệu quả nếu chúng không chỉ được phát hiện kịp thời mà càng sớm càng tốt. Chính vì thế mà phải chủ động thực hiện các mô hình tầm soát cho mỗi nhóm đối tượng có xác suất nhiễm bệnh cao.

3. Tất cả căn bệnh thời đại đều khó để lại dư chứng trầm trọng nếu thầy thuốc, và cả bệnh nhân, đừng quan niệm phiến diện như bệnh đã lành sau lần cấp cứu. Ngược lại, chính quy trình điều trị phục hồi, nếu được thiết kế có bài bản cho mỗi bệnh nhân cá biệt, mới là yếu tố giúp thực sự đẩy lùi căn bệnh ra khỏi cuộc sống của người bệnh trên cả hai mặt tâm thể.

Liệu cơm gắp mắm

Nếu vì tiến trình tương đối dông dài và phức tạp, như vừa mô tả, mà vội kết luận là việc phòng chống bệnh thời đại khó thực hiện bên “ta”, vì nghe qua sao cứ như chỉ bên “tây” mới làm nổi, thì đó là một nhận xét vừa phiến diện vừa thụ động, thậm chí thiếu cơ sở khoa học. Trên thực tế, không có gì phức tạp, cũng không đến độ tốn kém, nếu muốn xác định bệnh thời đại qua chương trình tầm soát, nếu thầy thuốc hiểu cách “liệu cơm gắp mắm” để ứng dụng một vài phương pháp chẩn đoán đơn giản và cần thiết gọi là “sàng lọc để định bệnh”. Điều đó hoàn toàn khả thi với phương tiện kỹ thuật sẵn có ở xứ mình. Để phát hiện viêm loét dạ dày do vi khuẩn Helicobacter, không nhất thiết phải chụp hình cắt lát toàn thân; để tầm soát ung thư đại tràng cũng không cần phải làm đến vài chục xét nghiệm máu! Không biết cách liệu cơm chẳng qua chỉ vì quá tham miếng mắm! Mọi biện luận khác chỉ là ngụy biện. Vấn đề khó hơn nhiều là làm sao cho người dân, vốn không phải ai cũng có sẵn kiến thức y học, có thể nhận thức về tầm quan trọng của hai tiếng phòng bệnh. Đó chính là mục tiêu hàng đầu của loạt bài “Những căn bệnh thời đại”. Bệnh thời đại không có gì đáng sợ. Đáng sợ hơn nhiều là cái nhìn định kiến.