Những nguy cơ do thiếu máu dinh dưỡng

Thiếu máu dinh dưỡng rất phổ biến, theo số liệu của Bộ Y tế, trung bình có khoảng 30% dân số thế giới (700 -800 triệu người) bị thiếu máu dinh dưỡng, tập trung ở trẻ em và phụ nữ có thai. Tại Việt Nam có đến 60% số trẻ em ở độ tuổi 6 - 24 tháng và 30% - 50% phụ nữ có thai bị thiếu máu. Một công bố khác của Trung tâm Dinh dưỡng TPHCM cũng cho thấy có đến 8% học sinh cấp hai và hơn 6% vận động viên năng khiếu TPHCM bị thiếu máu. Trong đó, thiếu máu nhiều nhất là ở nhóm vận động viên nhi đồng, chiếm 15,3%. Ngoài ra, cứ 10 vận động viên năng khiếu thì 8 người có tỉ lệ huyết sắc tố Hemoglobin (thành phần cơ bản của hồng cầu) chưa đạt ngưỡng để đạt thành tích cao.

Gây nhiều tác hại, thậm chí tử vong

Thiếu máu dinh dưỡng là tình trạng bệnh lý xảy ra khi hàm lượng huyết cầu tố (Hb) trong máu xuống thấp hơn bình thường do thiếu một hay nhiều chất dinh dưỡng cần thiết cho quá trình tạo máu. Khi thiếu máu, khả năng vận chuyển khí oxy của hồng cầu bị giảm, làm thiếu oxy ở các tổ chức, đặc biệt là tim, cơ bắp, não, gây nên hiện tượng tim đập mạnh, hoa mắt chóng mặt, cơ bắp yếu, cơ thể nhanh chóng mỏi mệt, giảm khả năng lao động chân tay và trí óc. Không chỉ thế, nó làm giảm lượng oxy của tổ chức não và tim, làm trẻ nhanh bị mỏi mệt, hay ngủ gật khó tập trung tư tưởng dẫn đến kém tiếp thu bài giảng. Những dấu hiệu này bổ sung viên sắt.

Nguy hiểm hơn, đối với thai phụ thiếu máu làm tăng nguy cơ đẻ non, tăng tỉ lệ mắc bệnh và tử vong của mẹ và con khi sinh nở, dễ bị chảy máu và bị mắc các bệnh nhiễm trùng ở thời kỳ hậu sản.

Dấu hiệu nhận biết

Với trẻ em thường có các dấu hiệu: da xanh xao, niêm mạc môi, lưỡi, mắt nhợt nhạt; kém hoạt bát; học kém, hay buồn ngủ. Dễ bị các bệnh nhiễm trùng. Ở phụ nữ có thai da xanh, niêm mạc nhợt, mệt mỏi, khi thiếu nặng thường chóng mặt, tim đập mạnh. Thiếu máu có thể do nhiều nguyên nhân khác nhau như nhiễm ký sinh trùng (giun, sán), sốt rét, mất máu, bệnh lý về huyết sắc tố, thiếu dinh dưỡng. Trong đó thiếu máu do thiếu dinh dưỡng, đặc biệt là thiếu sắt, axit folic và vitamin B12 là phổ biến hơn cả. Nguyên nhân thường gặp nhất là do lượng sắt cung cấp từ ăn uống không đủ nhu cầu hằng ngày. Lượng sắt thực tế hiện nay của bữa ăn người Việt Nam chỉ đạt khoảng 30% - 50% nhu cầu nhất là ở các vùng nông thôn, do vậy tỉ lệ thiếu máu do thiếu sắt ở những vùng này thường rất cao.

Các biện pháp phòng chống...

Theo Viện Dinh dưỡng quốc gia, những thức ăn có nguồn gốc động vật như thịt, cá, trứng... có nhiều sắt có chất lượng cao, dễ được cơ thể hấp thu và sử dụng ngược lại thức ăn nguồn gốc thực vật như ngũ cốc, gạo, ngô, một số loại rau có nhiều chất xơ (bữa ăn phổ biến ở nông thôn hiện nay),... thường có lượng sắt thấp, chất lượng sắt lại kém, làm cơ thể khó hấp thu và sử dụng. Vì vậy, đề phòng thiếu máu trước tiên phải cải thiện chế độ ăn, ăn nhiều loại thức ăn khác nhau nhất là nguồn thức ăn động vật có nhiều sắt như thịt, gan, trứng, thức ăn giàu vitamin C như rau quả (giúp hỗ trợ hấp thu sắt, tốt hơn). Ngoài ra cần bổ sung viên sắt cho các đối tượng có nguy cơ cao. Phụ nữ có thai cần kết hợp ăn uống tốt với việc uống thêm viên sắt. Với trẻ em, bổ sung sắt là cần thiết, nhưng phải có chỉ định và theo dõi của thầy thuốc, cần chú ý đến việc phòng chống nhiễm khuẩn, nhiễm giun, vệ sinh môi trường.