Trong các doanh nghiệp có sử dụng dung môi: Công nhân gặp hiểm nguy hàng ngày mà không biết!

Bức ảnh đăng minh họa cho bài viết này đã được chúng tôi chụp vào ngày 3-7-2003 tại Khoa Phỏng Bệnh viện Chợ Rẫy. Bệnh nhân trong ảnh là Nguyễn Thị Lưu, 20 tuổi, nữ công nhân của một công ty giày da lớn có trụ sở tại Khu Công nghiệp Tân Tạo (Bình Chánh, TPHCM). Một ngày sau đó, Lưu đã tử vong do bị phỏng quá nặng.

Nỗi đau của một cô gái trẻ

Lưu là công nhân thuộc một tổ pha trộn keo dán giày, loại keo có chứa dung môi rất dễ bắt lửa. Ngày 23-5, Lưu cùng 2 người nữa đang ở trong phòng. Không may một thùng keo bị đổ ra nền nhà. Lưu thều thào nhớ lại rằng, trong lúc đang lau dọn, ngọn lửa bỗng trùm kín người cô. Hai cô bạn ở gần cửa, chạy ra được nhưng nghe nói cũng bị phỏng nhiều ở hai chân. Riêng Lưu thì mãi sau cả tuần nhập viện mới biết mình bị phỏng toàn thân tới trên 85%. Hôm đầu đến phòng cấp cứu Khoa Phỏng, chúng tôi không thể tưởng tượng ra được đây từng là một cô gái xinh đẹp tuổi trăng tròn. Người cô bị băng kín, máu ứa ướt đẫm. Từ xã nghèo Tam Sơn (huyện Anh Sơn, Hà Tĩnh), bà N.T.K, mẹ của Lưu, nghe tin con gái bị tai nạn đã bỏ cả ruộng vườn vào chăm sóc con. Vào thăm con cả tuần lễ mà đến nơi bà chỉ biết đứng nhìn mà khóc vì Lưu luôn trong tình trạng mê sảng, nào có ăn uống được gì.

Tai nạn nối tiếp tai nạn

 Bác sĩ Ngô Đức Hiệp, ở Khoa Phỏng, nhân khi trao đổi với chúng tôi về bệnh tình của Lưu, cũng đã không giấu nỗi bức xúc trước tình trạng ngày càng có nhiều ca tai nạn lao động thương tâm. Đặc biệt, những ca phỏng loại này hầu hết đều có nguy cơ tử vong rất cao, di chứng nặng nề. Suốt gần 20 ngày điều trị, Lưu đã trải qua gần 5 cuộc phẫu thuật để lọc da hoại tử, ghép da v.v... nhưng rồi vẫn tử vong vì diện phỏng quá lớn, vết bỏng lại sâu.

Tại Ban Thanh tra Kỹ thuật an toàn – Bảo hộ lao động thuộc Sở LĐ-TB-XH TPHCM, ông Huỳnh Tấn Dũng, trưởng ban, cũng cho biết đã ghi nhận được rất nhiều vụ tai nạn lao động gây tử vong hoặc thương tật nặng nề mà nguyên nhân là do các cơ sở sản xuất không bảo đảm an toàn trong quá trình sử dụng hóa chất, dung môi. Trong đó có vụ cháy ở một cơ sở sản xuất men keo R.Đ (Q.12, TPHCM) là tai nạn kinh hoàng nhất mà tất cả cán bộ ở ban này đều nhớ rõ đến từng chi tiết. Vụ tai nạn này xảy ra tại khu vực hòa tan và vô lon sản phẩm. Do dung môi hòa tan sử dụng là xăng công nghiệp dễ bắt lửa, nhà xưởng không có đường thông gió, nên chỉ vì một tia lửa nhỏ phát ra trong quá trình đóng cầu dao điện đã khiến cho cả cơ sở sản xuất này bị chìm trong biển lửa. Một công nhân bị chết cháy ngay tại chỗ là anh N.V.M (1980), một công nhân nữa phỏng nặng và chết trong khi đang điều trị là N.C.T (1975).

Tỉ lệ nhiễm các bệnh da nghề nghiệp cao

Theo các bác sĩ Bệnh viện Da liễu TPHCM, tuy chưa có thống kê cụ thể nhưng tình trạng công nhân lao động trong môi trường có sử dụng dung môi bị dị ứng da, nhiễm các bệnh da nghề nghiệp phải đến điều trị là chuyện thường ngày. Nhiều người lui tới rất nhiều lần nhưng bệnh đã trở thành mãn tính, rất khó triệt căn nếu không chấp nhận chuyển đổi công việc. Từ khảo sát thực tế tại Viện Y học lao động và Vệ sinh môi trường, Viện Vệ sinh dịch tễ, Viện Da liễu, GS Lê Tử Vân và TS Khúc Xuyền đã rút ra kết luận rằng các bệnh da nghề nghiệp đang có xu hướng tăng lên rõ rệt ở nước ta do việc sử dụng ngày càng rộng rãi các sản phẩm của công nghiệp hóa chất. Đối với các ngành nghề sản xuất như dệt sợi, giày da, chất dẻo, cao su, chất chống thấm v.v... đã đề cập ở trên, GS Lê Tử Vân và TS Khúc Xuyền cũng nhận định tỉ lệ nhiễm các bệnh da nghề nghiệp rất cao, đặc biệt trong ngành dệt sợi tỉ lệ mắc bệnh da có thể lên đến 30,7% với các bệnh thường gặp nhất là dị ứng da, nấm tóc, rụng tóc, viêm nang tóc, viêm nang lông, sạm da. Với công nhân trong các cơ sở sản xuất chất dẻo thì hiện đã phát hiện nhiều ca viêm da mặt và bộ phận sinh dục do nhiễm phải hơi bốc ra trong quá trình đun nhựa epoxy và chất làm cho nhựa cứng. Ở môi trường sản xuất các sản phẩm cao su thì do tiếp xúc với các chất xúc tiến, dầu nhờn, dầu benzene và keo cao su, nên đã có nhiều công nhân bị các bệnh viêm da và chậm tiếp xúc, thường gặp nhất là tình trạng sẩn mụn nước trên da, một loại bệnh da không gây chết người nhưng rất khó chịu.

Lương Duy Cường

Hầu hết chất dung môi đều có khả năng gây độc

Có thể nói ngay rằng việc sử dụng dung môi trong các cơ sở sản xuất hiện nay đang rất cần báo động. Cụ thể là các doanh nghiệp sử dụng mà không qua kiểm soát, đo đạc, cấp phép sử dụng. Nhiều doanh nghiệp, cơ sở sản xuất sử dụng các hóa chất trong danh mục độc hại mà không thực hiện các biện pháp phòng ngừa tác hại, thậm chí biết nhưng cố tình làm bừa. Người lao động thì hầu hết không biết là đang lao động trong môi trường nguy hiểm thế nào, lại chẳng được huấn luyện để tự bảo vệ.

Có lần vào một doanh nghiệp giày da, tôi được chứng kiến cảnh công nhân trực tiếp thò cả 2 tay vào khuấy trong một chậu đựng đầy benzene. Hỏi thì công nhân chỉ biết rằng đấy là hóa chất nhưng không rõ hóa chất này có độc hại gì. Họ đâu có biết benzene là chất rất độc, đã từng gây biến đổi gien trên người, phá hủy máu, gây ung thư máu, gây quái thai. Mà không phải chỉ riêng benzene, tất cả các loại dung môi được sử dụng cho sản xuất công nghiệp hiện nay, nhất là dung môi dùng trong lĩnh vực giày da, sản xuất chất tẩy rửa, chế biến sản phẩm cao su, sơn v.v... đều có mùi thơm rất dễ ngửi, nhưng lại ngấm ngầm gây ra nhiều tác hại cho người lao động như viêm da, ung thư máu, kích thích thần kinh, viêm mắt, mũi, tổn thương thận. Khi sử dụng, nhiều người chủ quan cho rằng đeo khẩu trang, mang găng tay thì còn sợ gì, xin thưa rằng khẩu trang chẳng có tác dụng gì bởi các dung môi này hầu hết đều không ở dạng bột. Dịp đầu năm, báo chí cũng đã đưa tin về một công ty giày da ở Bình Dương do sử dụng hóa chất chống mốc cho sản phẩm nhưng không bảo đảm các biện pháp an toàn nên đã làm cho hàng trăm công nhân ngộ độc, trong đó một ca tử vong.

Cũng chính vì vậy nên Bộ Y tế đã có Thông tư 05 ngày 27-3-1999 quy định các doanh nghiệp muốn sử dụng các hóa chất độc hại thì đều bắt buộc phải đăng ký, khai báo để được thẩm định và chỉ được sử dụng khi đã được cấp phép. Viện chúng tôi là một trong những cơ quan được chỉ định thực hiện việc đo đạc, thẩm định v.v... giúp cho doanh nghiệp trong việc quản lý và sử dụng. Thế nhưng, chưa bao giờ có doanh nghiệp nào tự giác đến khai báo đăng ký thẩm định.

L.D.C ghi