60 quốc gia quản lý thuốc lá làm nóng

Hiện thuốc lá thế hệ mới đã có mặt ở nhiều nước trên thế giới. Riêng với thuốc lá làm nóng (thuốc lá nung nóng), đã có trên 60 quốc gia chính thức cho phép sản xuất hoặc nhập khẩu, phân phối như là một sản phẩm thay thế giảm thiểu tác hại, trong đó có Mỹ, Canada, Anh, Nhật, Thuỵ Điển, Đức,...

Ở các quốc gia này, thuốc lá điện tử, thuốc lá làm nóng được xem là công cụ bổ trợ cho chiến lược kiểm soát thuốc lá toàn diện. Do đó, bất cứ luật định nào đưa ra, đều được xây dựng trên nền tảng khoa học, và nhằm mục tiêu bảo vệ sức khỏe cộng đồng, bao gồm giảm thiểu tác hại cho người hút thuốc lá điếu đốt cháy. Các sản phẩm thuốc lá thế hệ mới, dù được chứng minh là giảm thiểu tác hại, vẫn phải tuân thủ các tiêu chuẩn an toàn, và thông tin về các sản phẩm này chỉ được cung cấp đến người hút thuốc trưởng thành. Trước đó, Cục quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Mỹ (FDA) cũng đã cho phép một sản phẩm thuốc lá làm nóng có đệ trình và được thẩm định được phép kinh doanh là Sản phẩm thuốc lá điều chỉnh nguy cơ – giảm thiểu phơi nhiễm (MRTP).

Vì sao cần sớm quản lý thuốc lá thế hệ mới? - Ảnh 1.

FDA cho phép một sản phẩm thuốc lá làm nóng được phép kinh doanh là Sản phẩm thuốc lá điều chỉnh nguy cơ – giảm thiểu phơi nhiễm (MRTP)

Xem thuốc lá thế hệ mới là giải pháp giảm thiểu tác hại thuốc lá, Học viện Y khoa Hoàng gia Anh đề nghị các cơ quan y tế công cộng cần theo kịp tiến độ khoa học và cải tiến công nghệ trong lĩnh vực sản phẩm không khói để mang đến lợi ích cho sức khỏe cộng đồng. Cơ quan Y tế Canada cũng khuyến cáo "chuyển đổi hoàn toàn từ hút thuốc lá điếu đốt cháy sang sử dụng thuốc lá điện tử có thể giảm thiểu sự phơi nhiễm với các chất hóa học gây hại."

Trong khi đó tại Nhật Bản, thị trường tiêu thụ thuốc lá làm nóng lớn nhất thế giới, chiếm tới 85%, các nhà hoạch định chính sách đã sớm áp dụng luật riêng dựa trên bản chất của sản phẩm. Dù thuốc lá làm nóng nằm trong đạo luật quản lý thuốc lá chung nhưng không khắt khe so với khung pháp lý quy định cho thuốc lá điếu đốt cháy, bao gồm cả về việc áp thuế, cảnh báo sức khỏe và hạn chế sử dụng. Kết quả là những lo ngại mà một số nhà quản lý đặt ra về nguy cơ thu hút giới trẻ, hay tình trạng sử dụng kép,... dù có xảy ra nhưng ở tỉ lệ rất ít và hoàn toàn có thể kiểm soát được thông qua hệ thống đo lường, theo dõi và cơ chế quản lý phù hợp.

Giảm gánh nặng quản lý thuốc lá làm nóng

Đến nay, việc quản lý thuốc lá thế hệ mới Việt Nam đã và đang đón nhận nhiều ý kiến. Trong đó các chuyên gia cũng cho rằng cần phân biệt về bản chất của hai sản phẩm này và nếu sản phẩm nào đủ điều kiện điều chỉnh của luật hiện hành (Luật Phòng chống Tác hại Thuốc lá) thì sẽ được cân nhắc xem xét để sớm có luật định. Các chuyên gia cũng cho rằng, càng chậm trễ trong việc quản lý thì hệ lụy càng lớn, nhất là khi sản phẩm tràn lan trên mạng thậm chí công khai trên một số trang thương mại điện tử như hiện nay. Gần đây nhất, thuốc lá điện tử lậu còn tràn vào học đường với nhiều biến tướng về hình dáng, mùi vị, đồng thời được quảng cáo như là sản phẩm sành điệu. Đó là chưa kể thiệt hại do thất thoát thuế từ nguồn hàng buôn lậu gây ra cũng như chi phí tiêu hủy sản phẩm.

Vì sao cần sớm quản lý thuốc lá thế hệ mới? - Ảnh 2.

Thuốc lá điện tử và thuốc lá làm nóng nhập lậu đang bày bán ngoài thị trường

Một số chuyên gia cho rằng, Việt Nam hoàn toàn có thể rút ngắn thời gian và tiết kiệm chi phí trong việc xây dựng chính sách quản lý thuốc lá làm nóng bằng cách tham chiếu kinh nghiệm từ các nước tiên tiến khác hoặc sự công nhận từ các tổ chức trên thế giới.

Được biết, Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) công nhận thuốc lá làm nóng là sản phẩm thuốc lá nên cần chịu sự điều chỉnh của công ước khung FCTC và Tổ chức Hải quan quốc tế cũng đưa thuốc lá làm nóng vào mục thuốc lá khác.

Tại Việt Nam, về mặt định nghĩa của Luật phòng chống tác hại thuốc lá hiện hành, thuốc lá làm nóng cần được xem là "thuốc lá khác" do chứa nguyên liệu thuốc lá. Nhiều ý kiến cho rằng cần sớm quản lý những sản phẩm thuốc lá thế hệ mới (như thuốc lá làm nóng) nhằm giúp giảm gánh nặng quản lý chồng chất đối với những sản phẩm còn lại hoặc những sản phẩm tương lai sẽ xuất hiện trong thị trường. Do đó, việc trì hoãn đưa ra quyết định chính thức sẽ chỉ tạo điều kiện cho thị trường chợ đen phát triển, cũng như gây khó khăn công tác quản lý, kiểm soát, xử lý vi phạm của các cơ quan ban ngành, chức năng trong vấn đề phòng, chống, xử phạt buôn lậu.

Thy Dung