Tăng xử phạt để làm sạch không gian mạng

Chính phủ vừa ban hành Nghị định số 174/2026/NĐ-CP (gọi tắt là Nghị định 174) quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực bưu chính, viễn thông, tần số vô tuyến điện, giao dịch điện tử và công nghệ thông tin. Trong đó, đáng chú ý là các quy định xử phạt đối với hành vi vi phạm về trách nhiệm sử dụng dịch vụ mạng xã hội.

Chủ tài khoản, chủ kênh, quản trị nhóm cũng có thể bị phạt nặng

Theo quy định tại điều 95 của nghị định này, hành vi cung cấp và chia sẻ thông tin giả mạo trên mạng xã hội sẽ bị xử phạt rất nặng, vì vậy, người sử dụng mạng xã hội cần lưu ý khi phát ngôn hay chia sẻ thông tin chưa kiểm chứng.

Theo đó, người cung cấp, chia sẻ thông tin xuyên tạc lịch sử, phủ nhận thành tựu cách mạng, phá hoại khối đại đoàn kết dân tộc, xúc phạm tôn giáo, phân biệt giới tính hoặc chủng tộc… có thể bị phạt từ 30 - 50 triệu đồng. Mức phạt tương tự cũng áp dụng đối với hành vi tiết lộ bí mật nhà nước, bí mật đời tư cá nhân hoặc các thông tin thuộc danh mục bí mật khác.

Bên cạnh đó, hành vi cung cấp, chia sẻ thông tin sai sự thật gây hoang mang trong nhân dân, gây thiệt hại cho hoạt động kinh tế - xã hội, gây khó khăn cho hoạt động của cơ quan nhà nước hoặc người thi hành công vụ, xâm phạm quyền và lợi ích hợp pháp của cơ quan, tổ chức, cá nhân khác mà chưa đến mức truy cứu trách nhiệm hình sự cũng sẽ chịu mức phạt 30 - 35 triệu đồng.

Ngoài việc nộp phạt, cá nhân, tổ chức vi phạm còn bị áp dụng biện pháp khắc phục hậu quả, buộc gỡ bỏ thông tin sai sự thật hoặc gây nhầm lẫn hoặc thông tin vi phạm pháp luật; buộc khóa tài khoản, trang cộng đồng, nhóm cộng đồng hoặc kênh nội dung do thực hiện hành vi vi phạm.

Nghị định cũng quy định mức phạt từ 20 - 30 triệu đồng đối với các hành vi: cung cấp, chia sẻ thông tin giả mạo, xuyên tạc, vu khống, xúc phạm uy tín của cơ quan, tổ chức, danh dự, nhân phẩm của cá nhân; cung cấp, chia sẻ thông tin cổ xúy cho tệ nạn xã hội, mại dâm, mua bán người; đăng tải thông tin dâm ô, đồi trụy; phá hoại thuần phong mỹ tục của dân tộc, đạo đức xã hội, sức khỏe của cộng đồng mà chưa đến mức truy cứu trách nhiệm hình sự; cung cấp, chia sẻ thông tin miêu tả tỉ mỉ hành động chém, giết, tai nạn kinh dị, rùng rợn; cung cấp, chia sẻ các tác phẩm báo chí, văn học, nghệ thuật, xuất bản phẩm mà không được sự đồng ý của chủ thể quyền sở hữu trí tuệ hoặc chưa được phép lưu hành hoặc đã có quyết định cấm lưu hành hoặc tịch thu.

Một điểm đáng chú ý khác là chủ tài khoản, chủ kênh nội dung, chủ trang cộng đồng, người quản trị nhóm cộng đồng trên mạng xã hội không thực hiện ngăn chặn, gỡ bỏ thông tin vi phạm pháp luật, thông tin ảnh hưởng đến quyền và lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân khác, thông tin ảnh hưởng đến trẻ em đăng tải trên tài khoản, trang cộng đồng, nhóm cộng đồng hoặc kênh nội dung của mình khi có yêu cầu của cơ quan có thẩm quyền cũng chịu mức phạt từ 20 - 30 triệu đồng.

Mức phạt mạnh, tăng tính răn đe

So với Nghị định 15/2020/NĐ-CP, mức xử phạt mới tăng mạnh. Chẳng hạn, đối với hành vi xúc phạm uy tín của cơ quan, tổ chức hoặc danh dự, nhân phẩm cá nhân trên môi trường mạng, Nghị định 174 quy định mức xử phạt từ 20 - 30 triệu đồng; trong khi các hành vi này theo quy định cũ thường bị xử phạt ở mức phổ biến từ 5 - 10 triệu đồng (trung bình là 7,5 triệu đồng).

Theo các chuyên gia, việc nâng mức xử phạt cho thấy quyết tâm của cơ quan quản lý trong việc làm sạch không gian mạng, nơi đang tồn tại không ít nội dung độc hại, thông tin thất thiệt và các chiêu trò câu view, câu tương tác bất chấp hậu quả.

Ông Lê Hồng Đức, nhà sáng lập Công ty TNHH OneAds Digital, cho rằng quy định xử phạt tới 50 triệu đồng sẽ góp phần tăng tính răn đe đối với hành vi phát tán thông tin sai sự thật trên mạng xã hội.

Dù vậy, theo ông Đức, bên cạnh yếu tố răn đe, chính sách cần bảo đảm tính nhân văn và phân hóa đối tượng vi phạm, bởi trên thực tế có nhiều người, nhất là những nhóm người chưa có nhiều nhận thức, dễ bị tác động dẫn đến việc chia sẻ thông tin sai lệch một cách bốc đồng, thiếu kiểm chứng. Do đó, ông Đức đề xuất cơ quan quản lý nên tăng cường công tác tuyên truyền, hướng dẫn cụ thể để người dân hiểu và tuân thủ quy định. Cách tiếp cận này không chỉ nâng cao hiệu quả thực thi mà còn góp phần định hướng hành vi, từng bước xây dựng môi trường mạng lành mạnh, minh bạch và có trách nhiệm hơn.

Luật sư Trương Văn Tuấn, Trưởng Văn phòng Luật sư Trạng Sài Gòn, cho rằng việc tăng chế tài xử phạt là phù hợp với thực tế hiện nay khi mạng xã hội đã trở thành môi trường có sức ảnh hưởng lớn đến đời sống xã hội, kinh tế và an ninh thông tin. "Trước đây, nhiều người có tâm lý cho rằng phát ngôn trên mạng chỉ là chia sẻ cá nhân nên dễ buông lỏng trách nhiệm. Tuy nhiên, thực tế cho thấy một thông tin sai lệch có thể lan truyền rất nhanh, tác động lớn đến dư luận, hoạt động sản xuất - kinh doanh, thậm chí gây mất ổn định xã hội" - luật sư Tuấn nhận định.

Theo luật sư Tuấn, điểm đáng chú ý của Nghị định 174 không chỉ ở việc tăng mức xử phạt mà còn bổ sung nhiều biện pháp khắc phục hậu quả như buộc gỡ bỏ nội dung vi phạm, khóa tài khoản hoặc kênh nội dung vi phạm. Điều này cho thấy cơ quan quản lý không chỉ xử lý hậu quả mà còn hướng tới ngăn chặn sự lan truyền của thông tin xấu, độc, quyết tâm làm sạch không gian mạng.