Tắt điện khi không sử dụng

Không còn là giải pháp tình thế, thông điệp "Tiết kiệm năng lượng - Thịnh vượng tương lai" năm nay chính thức đưa việc tiết kiệm thành lối sống văn minh, một trong những động lực phát triển đất nước.

Luật Tiết kiệm, chống lãng phí đã xác định ngày 31-5 hằng năm là Ngày toàn dân tiết kiệm, chống lãng phí. Dấu mốc pháp lý này giúp luật hóa hành vi, nâng cao ý thức cộng đồng.

Để hiện thực hóa mục tiêu này, Thủ tướng Chính phủ vừa ký Quyết định 924/QĐ-TTg ban hành Kế hoạch triển khai các hoạt động hưởng ứng trong năm 2026 với chủ đề ý nghĩa "Tiết kiệm năng lượng - Thịnh vượng tương lai". Lựa chọn này đưa năng lượng trở thành hạt nhân cốt lõi trong bài toán tối ưu hóa nguồn lực, định hình một nền kinh tế tự chủ.

Theo Bộ Tài chính, việc chọn ngày 31-5 làm ngày hành động quốc gia xuất phát từ mục tiêu xây dựng nền văn hóa tiết kiệm sâu rộng, gắn liền với tư tưởng vĩ đại của Chủ tịch Hồ Chí Minh. Tinh thần ấy được khẳng định mạnh mẽ và định hình rõ nét qua bài viết "Thực hành tiết kiệm" của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đăng trên Tạp chí Cộng sản ngày 1-6-2025.

Như vậy, tiết kiệm năng lượng không còn dừng lại ở khẩu hiệu kinh tế hay giải pháp tình thế, mà nâng tầm thành giá trị văn hóa cốt lõi, một chuẩn mực đạo đức văn minh của toàn dân tộc trong kỷ nguyên mới.

Nhìn vào bức tranh an ninh năng lượng Việt Nam giai đoạn 2025-2026, chúng ta mới thấy hết tính cấp bách của mục tiêu này. Biến đổi khí hậu cực đoan, hiện tượng El Nino kéo dài làm giảm nghiêm trọng mực nước các hồ thủy điện, cùng giá nhiên liệu nhập khẩu biến động liên tục đang đặt hệ thống điện trước áp lực lớn.

Thực tế vận hành cho thấy nếu chỉ tập trung vào giải pháp phía cung - tức đổ vốn xây thêm nhà máy hay đường dây truyền tải - thì hệ thống sẽ mãi chạy theo sau sự tăng trưởng của phụ tải. Chìa khóa căn cơ phải nằm ở phía cầu, xem việc sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả là "nguồn năng lượng thứ nhất" - nguồn tài nguyên sẵn có, rẻ và sạch nhất cần ưu tiên khai thác triệt để.

Dưới góc nhìn kinh tế học, chống lãng phí năng lượng là đòn bẩy thúc đẩy năng lực cạnh tranh vĩ mô. Báo cáo từ Bộ Công Thương cho thấy dư địa tiết kiệm năng lượng trong các ngành công nghiệp thâm dụng ở nước ta còn rất lớn, dao động 20%-30% ở các lĩnh vực như sản xuất xi măng, sắt thép hay dệt nhuộm. Một kilowatt giờ (KWh) điện tiết kiệm từ cải tiến quy trình mang lại giá trị lớn hơn sản xuất mới.

Năng lượng tiết kiệm được là năng lượng sạch tuyệt đối vì không phát thải khí nhà kính, không đòi hỏi hạ tầng truyền tải đắt đỏ. Trong bối cảnh kinh tế toàn cầu dịch chuyển sang sản xuất xanh với các rào cản nghiêm ngặt như Cơ chế điều chỉnh biên giới carbon (CBAM), duy trì mô hình cũ sẽ tước bỏ năng lực cạnh tranh của hàng hóa Việt Nam.

Vì vậy, vế thứ hai - "thịnh vượng tương lai" - là kết quả tất yếu bảo chứng bằng những hành động cụ thể hôm nay. Thịnh vượng bền vững không thể xây dựng trên sự cạn kiệt tài nguyên.

Khi các cơ quan tối ưu hóa hệ thống chiếu sáng, doanh nghiệp thực hiện kiểm toán năng lượng toàn diện và mỗi người dân tự giác tắt thiết bị điện khi không sử dụng, chúng ta đang tích lũy nguồn lực nội sinh khổng lồ. Nguồn tài chính tiết kiệm được này sẽ tái đầu tư vào hạ tầng an sinh xã hội cốt lõi như giáo dục, y tế chất lượng cao và nghiên cứu khoa học, tạo động lực thúc đẩy mô hình kinh tế số và kinh tế tuần hoàn phát triển.

Để hiện thực hóa trọn vẹn tinh thần Quyết định 924/QĐ-TTg, các hoạt động hưởng ứng năm 2026 cần đi vào chiều sâu thực chất, loại bỏ tính hình thức. Theo kế hoạch của Chính phủ, các bộ, ngành và địa phương cần đẩy mạnh tuyên truyền phổ biến pháp luật, đồng thời phát động phong trào thi đua thiết thực.

Việc tổ chức các cuộc thi để tiếp nhận, thử nghiệm và lan tỏa những sáng kiến kỹ thuật từ thực tiễn sản xuất là vô cùng cần thiết. Điều quan trọng là cơ quan quản lý cần kịp thời biểu dương, khen thưởng và nhân rộng các tập thể, cá nhân có mô hình hay, cách làm hiệu quả để tạo hiệu ứng cộng hưởng trong xã hội.

Ngày toàn dân tiết kiệm, chống lãng phí 31-5 không phải là một ngày lễ hội báo cáo số liệu thành tích, mà là lời hiệu triệu hành động, nhắc nhở mỗi công dân về trách nhiệm đối với tương lai đất nước. Tiết kiệm năng lượng không có nghĩa là kéo lùi chất lượng cuộc sống hay hạn chế nhu cầu phát triển, mà là học cách sử dụng nguồn lực thông minh, khoa học và văn minh hơn. Đó chính là con đường ngắn nhất, vững chắc nhất góp phần đưa Việt Nam hướng tới một tương lai xanh, tự chủ và phồn vinh rực rỡ.