"Thần tốc" ghép tạng

Đó là chia sẻ của em N.G.V (18 tuổi) - một trong số 12 bệnh nhân vừa được ghép tạng khẩn cấp tại Bệnh viện (BV) Chợ Rẫy. Phía sau những con số ấy là cuộc chạy đua thời gian vì sự sống còn của những người mỏi mòn chờ tạng.

2 ca hiến, 12 người được cứu

Trước đó, ngày 19-4, Đơn vị Điều phối ghép các bộ phận cơ thể người BV Chợ Rẫy tiếp nhận thông tin một ca chấn thương sọ não nặng ở miền Tây không còn khả năng cứu chữa. Trong giây phút đau đớn, gia đình đã chủ động liên hệ hiến tạng của người bị nạn để cứu người. Ngay lập tức, các ê-kíp hồi sức, ngoại thần kinh và điều phối ghép tạng được huy động hội chẩn liên viện. Sau đó, BV cử đội ngũ nhanh chóng đến BV Đa khoa Tiền Giang trực tiếp gặp gỡ gia đình, tiếp tục đánh giá chuyên môn. Do điều kiện tại chỗ chưa đáp ứng các yêu cầu chuyên sâu của hiến mô - tạng, được sự đồng thuận từ gia đình, người hiến được chuyển về BV Chợ Rẫy để tiếp tục thực hiện quy trình.

Từ nghĩa cử này, 1 trái tim, 1 lá gan, 2 quả thận và 1 giác mạc được tiếp nhận, sau đó ghép thành công cho 6 bệnh nhân chỉ trong vòng 24 giờ. Đáng chú ý, lá gan được chia đôi rồi ghép đồng thời một bệnh nhân tại BV Chợ Rẫy và một bệnh nhi đang nguy kịch tại BV Đại học Y Dược TP HCM.

Chỉ 3 ngày sau, đêm 22-4, Đơn vị Điều phối ghép các bộ phận cơ thể người BV Chợ Rẫy tiếp tục tiếp nhận thêm 1 trường hợp hiến tạng khác. Đó là nam bệnh nhân B.M.T (41 tuổi, quê Thanh Hóa), điều trị tại Khoa Hồi sức Ngoại thần kinh do chấn thương sọ não nặng sau tai nạn giao thông. Người bệnh và vợ từng có mong muốn hiến mô - tạng sau khi qua đời để cứu người. Vì vậy, khi tình trạng chết não được xác định, gia đình đã đồng thuận thực hiện tâm nguyện ấy. Sau đó, 6 bộ phận (gồm 1 tim, 1 gan, 2 thận, 2 giác mạc) được lấy và ghép thành công cho 6 người. Đặc biệt, lúc ký đơn đồng ý hiến tạng của chồng, người vợ cũng đăng ký hiến mô - tạng của chính mình.

Từ 2 ca hiến tạng nói trên, 11/12 bệnh nhân được ghép đã ổn định và xuất viện, riêng ca ghép gan còn lại cũng đang hồi phục tốt, dự kiến sớm ra viện.

Kịch tính chưa từng có

TS-BS Dư Thị Ngọc Thu, Đơn vị Điều phối ghép tạng BV Chợ Rẫy, cho biết trong 2 đợt ghép liên tiếp vừa qua, có 3 bệnh nhân thuộc diện "cấp cứu tối khẩn", nếu không có tạng hiến kịp thời, cơ hội sống gần như bằng không. Đây là những trường hợp mà thời gian là yếu tố quyết định sống còn. Như ca ngày 19-4, lá gan hiến phải chia đôi, một phần ghép cho nam bệnh nhân 38 tuổi tại BV Chợ Rẫy, phần còn lại ghép khẩn cho bệnh nhi ở BV bạn. Đây là kỹ thuật khó, đòi hỏi tính toán chuẩn xác để bảo đảm đủ thể tích gan cho cả trẻ em và người lớn, trong bối cảnh cả hai đều ở tình trạng nguy kịch. Ở đợt ghép ngày 22-4, 2 ca ghép tim và gan được thực hiện trong tình huống "chạy đua với thời gian". "Một bệnh nhân suy gan cấp do tự ý ngưng điều trị viêm gan B, một bệnh nhân 18 tuổi suy tim giai đoạn cuối đã phải cấy thiết bị hỗ trợ tim, cả hai có nguy cơ tử vong bất cứ lúc nào. Khi có nguồn tạng, toàn bộ ê-kíp được huy động trong trạng thái sẵn sàng cao nhất, thực hiện ghép xuyên đêm để giành lại sự sống cho người bệnh" - BS Thu nhớ lại.

Theo BS Thu, ngoài thách thức chuyên môn, chi phí điều trị cũng là rào cản lớn. Trong 12 ca ghép vừa qua, có 4 bệnh nhân có hoàn cảnh đặc biệt khó khăn, trong đó 2 ca ghép tim là những người trẻ tuổi nhưng gia đình gần như kiệt quệ tài chính. Nhờ hỗ trợ BHYT và các nguồn vận động xã hội, các bệnh nhân đã được tiếp cận cơ hội ghép tạng đúng thời điểm, mở ra cơ hội sống mới.

Nhấn mạnh về chuỗi ca ghép tạng lần này, BSCK2 Phạm Thanh Việt, Giám đốc BV Chợ Rẫy, cho rằng điểm then chốt không chỉ là kỹ thuật mà là "đúng thời điểm". Suy gan, suy tim, suy phổi giai đoạn cuối chỉ cần chậm trễ vài ngày là không còn cơ hội cứu chữa. Thành công của các ca ghép cho thấy vai trò quyết định của sự phối hợp giữa Trung tâm Điều phối ghép tạng quốc gia, các BV và gia đình người hiến.

Từ thực tế này, BV Chợ Rẫy kỳ vọng xây dựng mạng lưới phát hiện và điều phối hiến - ghép tạng liên vùng tại phía Nam và Tây Nguyên. Mục tiêu là rút ngắn thời gian tiếp cận, tối ưu bảo quản tạng và tăng cơ hội sống cho người bệnh. BV cũng hướng đến chuyển giao kỹ thuật ghép tạng cho các cơ sở y tế tuyến dưới, giảm khoảng cách địa lý, yếu tố vốn có thể làm mất đi "thời gian vàng" của tạng hiến.