Bangkok trong mắt bão

Cho đến hôm qua, 6-12, theo nhật báo tiếng Anh The Nation, xuất bản tại Bangkok, vẫn chưa có lối thoát bởi 5 đảng nhỏ trong liên minh cầm quyền trước đây của ông Somchai vẫn khăng khăng đòi thủ tướng mới phải là người của họ.

Snoh Thienthong, lãnh tụ Đảng Pracharaj – một trong 5 đảng nhỏ, giải thích rằng nếu thủ tướng mới là người của Đảng Dân chủ hay Đảng Pheu Thai (PT) thì sẽ có những cuộc biểu tình mới giữa những người mặc áo đỏ (phong trào UDD thân PPP) và những người mặc áo vàng (thân Liên minh Nhân dân vì dân chủ (PAD), tổ chức của những người biểu tình chống Thaksin Shinawatra). Snoh nhấn mạnh: “Năm đảng nhỏ chúng tôi nhất trí rằng sẽ không ủng hộ bất cứ ứng cử viên nào của PAD hay của PT”.

Trước đó, người ta hy vọng rất nhiều ở bài diễn văn quan trọng mà quốc vương Bhumibol Adulyadej đọc nhân lễ sinh nhật thứ 81 của ông vào chiều 4-12. Nó sẽ hạ nhiệt cuộc khủng hoảng chính trị hiện nay bởi ông được nhân dân, kể cả các đảng phái, tôn sùng và kính nể. Tuy nhiên, bài diễn văn đã bị hủy bỏ vì đức vua bất ngờ ngã bệnh. Sự cố này khiến cho tình hình chính trị ở Thái Lan tiếp tục căng thẳng.

Bình mới, rượu cũ

Rượu thịt không mang lại niềm vui nhưng nhóm hạ nghị sĩ lớn nhất ở hạ viện bao gồm 180 người cũ và mới thuộc PT vẫn lạc quan. Nắm trong tay quyền kiểm soát hạ viện, nhóm này có quyền chọn đại diện của họ vào chức thủ tướng. Hạ nghị sĩ Sakda Kongphet giải thích: “Thủ tướng mới sẽ là người của PT vì nếu không, chúng tôi không thể giải thích với cử tri tại sao chúng tôi cho phép đại diện một đảng nhỏ trở thành thủ tướng, trong khi chúng tôi đông nhất tại Hạ viện”. Nói cách khác, PT vẫn chưa muốn từ bỏ vai trò lãnh đạo chính phủ theo kiểu “bình mới, rượu cũ”.

Sakda Noppasit, người phát ngôn của PT, cảnh báo rằng quyền thủ tướng Chaovaratr Chanweerakul có thể giải tán Hạ viện nếu không đạt được thỏa thuận về thủ tướng mới theo ý của PT. Sakda nhấn mạnh rằng luật pháp hiện hành không ngăn cản quyền thủ tướng hành động như vậy.

Trong khi đó, đầu tuần rồi, thủ tướng bị truất phế từ năm 2006 Thaksin Shinawatra, người vẫn có ảnh hưởng lớn đến các hạ nghị sĩ, đã kêu gọi lãnh tụ các đảng nhỏ trong liên minh tham gia liên minh mới do PT cầm đầu. Có tin khoảng 30 hạ nghị sĩ thuộc cánh chính khách Newin Chidchob – người vừa bị tòa án hiến pháp cấm hoạt động chính trị 5 năm - sẽ đào thoát sang Đảng Dân chủ đối lập. Tuy nhiên, nghị sĩ Boonjong Wongtrairat thuộc cánh Newin, đã bác bỏ tin đồn này.

Trưởng cố vấn Chuan Leekpai của Đảng Dân chủ thừa nhận cơ hội để đảng ông thành lập một chính phủ liên minh với những người từ các đảng phái khác phải gia nhập Đảng Dân chủ là rất mong manh. Tuy vậy, Tổng Thư ký Đảng Dân chủ Suthep Thaugsuban nói vẫn còn khả năng các đảng nhỏ trong liên minh cầm quyền của ông Somchai xin gia nhập đảng ông nếu “họ muốn thay đổi xã hội”.

Không có kẻ thắng, người thua

Chính phủ ông Somchai bị giải tán, bản thân ông bị tước quyền tham gia chính trị trong 5 năm. Ba đảng Sức mạnh của nhân dân (PPP), Chart Thai và Matchimatipataya thuộc chính phủ liên minh cũng bị giải tán. PAD cho rằng đây là một thắng lợi to lớn nên đã quyết định rút quân khỏi tòa nhà chính phủ, sân bay quốc tế Suvarnabhumi và sân bay quốc nội Don Muang.

Nhưng theo nhận định của ông Thitinan Pongsudhirak, Viện trưởng Viện Nghiên cứu quốc tế và An ninh thuộc Khoa Chính trị Trường Đại học Chulalongkorn thì PAD đã không thắng. Giả định rằng nếu PAD không dùng chiến thuật chiếm giữ hai sân bay để gây sức ép lên tòa án hiến pháp thì nguyên nhân buộc ông Somchai phải lùi bước chính là phán quyết buộc tội gian lận bầu cử của tòa án hiến pháp, chớ không phải 6 tháng biểu tình và những cuộc chiếm giữ tòa nhà chính phủ và sân bay của PAD.

Mục đích cuối cùng của PAD là thông qua một cuộc đảo chính quân sự, thành lập một chính quyền lâm thời, tìm cách viết lại hiến pháp. Ngoài ra, PAD cũng muốn kiểm soát Hạ viện. PAD đã không đạt được những mục tiêu này, bởi không có đảo chính quân sự và cho dù Đảng Dân chủ và 164 nghị sĩ ủng hộ PAD có lôi kéo được tất cả các đảng nhỏ khác thì phe PAD chỉ có đa số mong manh, khó lòng thành lập một chính phủ hữu hiệu. Cho nên không thể nói PAD thắng và PPP (nay đã có PT kế thừa) thua.

Bangkok hiện nay tương đối êm ả vì đang ở trong mắt bão. Khi mắt bão đi qua, bão tố sẽ lại nổi lên vì, theo Chris McKee, một nhà phân tích Mỹ, “vấn đề mấu chốt của Thái Lan là sự chia rẽ về giai cấp giữa thị dân (tầng lớp trung lưu và quan chức nhà nước) và nông dân. Hai thành phần này hiện nay không thể hòa giải”.