Tờ báo dẫn nhiều nguồn tin tiết lộ Bắc Kinh đang ra tay giúp Quỹ Đầu tư quốc gia 1Malaysia Development Berhad (1MDB) trả món nợ 6,5 tỉ USD với Công ty Đầu tư Dầu mỏ quốc tế (IPIC) của Các Tiểu Vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE).

Ngay hôm sau, Chủ tịch 1MDB Mohd Irwan Serigar phủ nhận có sự hỗ trợ của Trung Quốc. Theo ông Serigar, UAE đã đưa vụ việc ra Tòa án Quốc tế London (Anh) từ tháng 6 qua và đến nay vẫn chưa có kết quả.

Là “con đẻ” của Thủ tướng Malaysia Najib Razak, 1MDB chìm ngập trong nợ nần - lên tới 42 tỉ ringgit (gần 9,5 tỉ USD) - kể từ khi đi vào hoạt động năm 2009. Không chỉ vướng tranh chấp với UAE, 1MDB còn bị điều tra hoặc kiện tụng tại Singapore, Thụy Sĩ và Mỹ với cáo buộc rửa tiền.

Đơn cử, Bộ Tư pháp Mỹ đâm đơn kiện với nội dung hơn 3,5 tỉ USD đã bị các quan chức Malaysia và đồng minh “lấy cắp” khỏi 1MDB; khoảng 1 tỉ USD trong số đó bị rửa khắp nước Mỹ và được dùng để mua các tài sản đắt giá, chơi cờ bạc. Bài báo của Financial Times được đăng tải cùng thời điểm Mỹ khởi động vụ kiện khác liên quan tới Jho Low, nhà tài phiệt Malaysia có liên hệ với ông Najib và bị Bộ Tư pháp Mỹ xem là nhân vật then chốt trong bê bối rửa tiền.

Công trình xây dựng Trung tâm Tun Razak do quỹ 1MDB phát triển ở Kuala Lumpur. Ảnh: Bloomberg
Công trình xây dựng Trung tâm Tun Razak do quỹ 1MDB phát triển ở Kuala Lumpur. Ảnh: Bloomberg

Ngược lại các nước trên, Trung Quốc chẳng điều tra gì 1MDB và thậm chí đã nhiều lần giải cứu 1MDB. Tháng 11 năm ngoái, Tổng Công ty Điện hạt nhân Trung Quốc mua Công ty Năng lượng toàn cầu Edra của 1MDB với giá 17 tỉ ringgit. Tháng tiếp đó, Công ty Cơ khí Đường sắt Trung Quốc góp vốn 12,4 tỉ ringgit trong dự án quan trọng của 1MDB - mang tên Bandar Malaysia - tại thủ đô Kuala Lumpur. Tháng 11 vừa qua, Thủ tướng Najib thăm Trung Quốc và trở về với các thỏa thuận kinh tế 34 tỉ USD.

Trao đổi với báo Bưu điện Hoa Nam buổi sáng (SCMP), ông James Chin - Giám đốc Viện Châu Á của Trường ĐH Tasmania (Úc) - nhận định: “Malaysia cần giúp đỡ và không nước nào trên thế giới thừa tiền như Trung Quốc. Với những người đối mặt khủng hoảng tại quê nhà và bị chỉ trích ở phương Tây như ông Najib, tiền của Trung Quốc càng được ưa chuộng bởi Bắc Kinh không quan tâm đến chuyện người đi vay tiêu tiền thế nào”.

Dĩ nhiên, Trung Quốc không cho không, biếu không. “Bắc Kinh không ra điều kiện nhưng Malaysia biết phải làm gì” - ông Oh Ei Sun, cựu cố vấn chính trị hàng đầu của Thủ tướng Najib, tiết lộ với báo SCMP.

Việc “biết điều” ấy, theo nghị sĩ đối lập Ong Kian Ming, là nhiều dự án hạ tầng quy mô lớn lọt vào tay các công ty nhà nước Trung Quốc. Không biết vô tình hay hữu ý, thỏa thuận 55 tỉ ringgit xây dựng tuyến đường sắt nối vùng bờ biển phía Đông Malaysia với thủ đô Kuala Lumpur cũng được ký kết trong chuyến thăm của ông Najib.

Một trong những cái giá đắt hơn cả, như nghị sĩ Wong Chen nới với tạp chí This Week in Asia: “Sẽ xảy ra tác động lâu dài về địa - chính trị đối với Malaysia vì nhận quá nhiều tiền của Trung Quốc”.

Nhiều nhà quan sát chính trị cũng tin rằng lý do Trung Quốc không tiếc tay vung tiền là để kéo Malaysia vào quỹ đạo chiến lược của mình, nhất là trong bối cảnh tranh chấp ở biển Đông chưa hạ nhiệt và Mỹ vẫn muốn duy trì ưu thế ở khu vực.

Trước mắt, ngư dân ở Sarawak thuộc miền Đông Malaysia đang bị các tàu có vũ trang của Trung Quốc đuổi khỏi ngư trường truyền thống ở bãi cạn Luconia. Malaysia tuyên bố chủ quyền với bãi cạn này nhưng phản ứng rất mâu thuẫn khi khoảng 100 tàu cá Trung Quốc ào vào Luconia hồi cuối tháng 3 năm nay. Thái độ lừng khừng của Malaysia nhiều khả năng liên quan đến sự giúp đỡ mà Trung Quốc dành cho 1MDB, theo TS Tang Siew Mun, chuyên gia của Viện ISEAS-Yusof Ishak (Singapore).

MỸ NHUNG