Trong chuyến thăm Indonesia ngày 10-8, Ngoại trưởng Trung Quốc Dương Khiết Trì đề cập về biển Đông ngắn gọn: “Duy trì hòa bình và ổn định trên biển Đông là trách nhiệm chung của mọi quốc gia trong khu vực. Trung Quốc sẵn sàng hợp tác với Indonesia và các thành viên ASEAN khác để thực thi hiệu quả và đầy đủ Tuyên bố ứng xử các bên ở biển Đông (DOC)”.

Cần tiếp cận khôn khéo hơn

Đang được xem là nhà hòa giải không chính thức cho tranh chấp trên biển Đông, giới lãnh đạo Indonesia tỏ ra rất cẩn trọng sau cuộc gặp với ngoại trưởng Trung Quốc. Ngoại trưởng chủ nhà Marty Natalegawa hầu như không tiết lộ gì về chi tiết cuộc thảo luận riêng với người đồng cấp Trung Quốc.
“Vấn đề biển Đông được bàn riêng nên tôi  không có quyền công bố” - ông Marty phân trần với báo giới sau cuộc gặp ngày 10-8. Ông chỉ đánh giá cuộc gặp có tiến triển lạc quan và “các kênh ngoại giao vẫn rộng mở”, theo tường thuật của Jakarta Post.

Một nhóm tàu hải quân Mỹ trên biển Đông, tuyến hàng hải thương mại trị giá 5.000 tỉ USD/năm. Ảnh: AP

Tuy vậy, Ngoại trưởng Marty nhấn mạnh: “Cần phải có một cách tiếp cận “đặc biệt” về biển Đông. Đối với biển Đông, tất cả chúng ta cần khôn khéo hơn. Hiện nay không có chỗ cho lối ngoại giao ăn to nói lớn hay phát biểu đơn phương. Thay vào đó là các nỗ lực ngoại giao điềm tĩnh và bền vững”- ông Marty nói.

Tai hại của ngoại giao hiếu chiến

William Pesek, cây bút bình luận của Bloomberg, nhận định trên tờ Jakarta Globe: “Không thể hóa giải vấn đề bằng đàm phán song phương bởi lẽ Trung Quốc sẽ không bao giờ sòng phẳng ở cấp độ này, nhất là khi có sức mạnh kinh tế và quân sự trong tay”.

Philippines tranh chấp với Trung Quốc quanh bãi Scarborough, Trung Quốc trả đũa bằng đòn kinh tế. Nhật Bản bắt thuyền trưởng tàu cá Trung Quốc tông vào tàu tuần tra nước này, Bắc Kinh đóng băng giao dịch đất hiếm với Tokyo.
“Có lẽ Trung Quốc không biết hoặc không thèm quan tâm rằng họ đang tự phí phạm một thập kỷ xây dựng quan hệ ở châu Á. Nước này từng khôn ngoan tận dụng thời điểm Mỹ sao nhãng sau vụ khủng bố 11-9 để thúc đẩy kinh tế, rải viện trợ khắp nơi. Vậy mà giờ đây lại để chính sách ngoại giao hiếu chiến tước mất uy tín và tầm ảnh hưởng, thậm chí còn đẩy các nước khác về phía Mỹ” - ông Pesek nhận định.
Tình hình trên biển Đông đang xấu đi rất nhanh khi mà 6 tháng trước, chẳng ai nghĩ đến cảnh báo xung đột vũ trang. Trong khi Trung Quốc hung hăng lấn tới, các nước láng giềng có tranh chấp như Việt Nam, Philippines... lại càng không nhượng bộ. Do đó, giải pháp duy nhất là một thỏa thuận mang tính khu vực.

Hải quân Úc luyện tập hải chiến

Hải quân Hoàng gia Úc đang tăng cường huấn luyện trước cảnh báo đụng độ vũ trang trên biển Đông. Thiếu tướng Stuart Mayer, người chỉ huy lực lượng Úc tham gia cuộc tập trận hải quân lớn nhất thế giới đang diễn ra (RIMPAC 2012), cho biết Úc quá chú trọng vào các nhiệm vụ cứu hộ mà ít luyện tập hải chiến. “Bây giờ, chúng tôi phải tập trung phát triển lực lượng và kỹ năng chiến đấu để sẵn sàng một khi xảy ra xung đột” - ông Meyer nói.

Theo tướng Meyer, Úc không nhất thiết phải có mặt trong khu vực khi xung đột bùng nổ nhưng ông Michael Wesley, Giám đốc điều hành Viện Nghiên cứu Chính sách quốc tế Lowy, cho rằng Úc cần đặc biệt lưu tâm về những gián đoạn có thể xảy ra của giao thương hàng hải cũng như mất cân bằng trên Thái Bình Dương.

MỸ NHUNG