Chống thuốc lá: Cần mạnh tay hơn!

Khắp châu Á, chính phủ các nước đang nỗ lực chống hút thuốc lá bằng nhiều biện pháp khác nhau, từ những lời khuyên răn đến việc thử nghiệm những thủ thuật gây sốc kiểu phương Tây. Chính phủ Malaysia đã cho đăng quảng cáo trên một số tờ báo với những cảnh báo mới về tác hại của thuốc lá như “đàn ông sẽ bị vô sinh, phụ nữ sẽ có nhiều nếp nhăn và răng bị vàng ố”. Tại Nhật Bản, những cảnh báo trên các gói thuốc lá có giọng điệu nhẹ nhàng hơn: “Hút thuốc có thể gây hại đến sức khỏe, vì thế hãy cẩn thận hơn bằng cách đừng hút thuốc quá nhiều...”. Dù vậy nó cũng góp phần giảm số người Nhật hút thuốc trong thập kỷ qua. Trong khi tỉ lệ hút thuốc có xu hướng giảm dần ở nhiều nước phát triển thì nó lại tăng ở một số nước châu Á, như Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) cảnh báo rằng “thuốc lá và nghèo khổ có mối quan hệ chặt chẽ với nhau” bởi 75% người hút thuốc sống ở các nước đang phát triển.

Một trong những nguyên nhân của tình trạng trên là các chính phủ châu Á không thực hiện mạnh tay các biện pháp chống hút thuốc. Tại Pakistan, lệnh cấm hút thuốc ở nơi công cộng có hiệu lực từ tháng 6 năm ngoái nhưng rất ít người tuân thủ. Ấn Độ vừa ban hành luật cấm hút thuốc ở nơi công cộng vào tháng này nhưng cảnh sát cho biết họ thiếu người để giám sát việc thực hiện luật này. Trung Quốc, đất nước có 350 triệu người hút thuốc, cũng thực hiện một số biện pháp để giảm bớt thói quen hút thuốc như cấm quảng cáo thuốc lá trên báo chí và truyền hình, nhưng đây lại là nước sản xuất và tiêu thụ thuốc lá lớn nhất thế giới và nhà nước thu được 160 tỉ nhân dân tệ (khoảng 294 ngàn tỉ đồng VN) tiền thuế từ ngành công nghiệp này vào năm ngoái. Tuy nhiên, với con số 8 triệu người tử vong vì những chứng bệnh liên quan đến thuốc lá trong cùng một năm, những người chống hút thuốc lá ở Trung Quốc cho rằng nguồn thu từ thuế không là bao nếu xét đến những phí tổn dành cho chăm sóc y tế và những tổn thất về nguồn nhân lực.

Theo WHO, thuốc lá không chỉ làm tốn tiền chính phủ các nước mà còn đang ảnh hưởng đến ngân sách của nhiều gia đình châu Á. Tại Philippines, những người hút thuốc ước tính mỗi tháng chi khoảng 20% thu nhập của cả gia đình vào thuốc lá. Các sức ép xã hội khiến tỉ lệ hút thuốc ở phụ nữ châu Á còn thấp nhưng các báo cáo của WHO dẫn bằng chứng cho thấy số thiếu nữ thành thị hút thuốc tăng dần ở một số nước. Đó là lý do khiến Malaysia đưa “các nếp nhăn” vào trong chiến dịch chống hút thuốc mới của mình, dựa trên kết quả của một cuộc nghiên cứu ở Mỹ rằng “phụ nữ hút thuốc có nhiều nếp nhăn trên mặt hơn phụ nữ không hút thuốc”.

Kinh nghiệm từ phương Tây cho thấy đánh vào túi tiền người hút thuốc là biện pháp hiệu quả nhất để khiến họ từ bỏ thói quen này. Theo một cuộc khảo sát ở thành phố New York, Mỹ, việc đánh thuế cao vào thuốc lá cộng với lệnh cấm hút thuốc ở nơi công cộng đã góp phần khiến tỉ lệ người trưởng thành hút thuốc giảm từ 19,3% trong năm 2002 xuống còn 11% trong năm 2003. Các quan chức y tế thành phố New York cũng tin rằng tỉ lệ hút thuốc giảm ở thành phố này phần lớn xuất phát từ việc tăng thuế, không phải từ những lệnh cấm hay cảnh báo sức khỏe.