Con dao hai lưỡi

Do tình hình kinh tế - chính trị rối ren ở Ý, trong 2 lần làm thủ tướng trước, ông Berlusconi chỉ làm tròn một nhiệm kỳ 5 năm (2001-2006) còn lần thứ nhất chỉ làm được 7 tháng (từ tháng 4-1994).

Trong 50 năm qua, kể từ sau thế chiến II, chỉ có ông Berlusconi là thủ tướng duy nhất làm trọn nhiệm kỳ 5 năm, còn tất cả những người tiền nhiệm đều cầm quyền dang dở. Chính phủ cánh tả của Thủ tướng Romano Prodi kế nhiệm ông Berlusconi chỉ tồn tại được 20 tháng rồi sụp đổ hồi tháng 1 năm nay sau khi một đảng nhỏ rời bỏ liên minh do lục đục nội bộ.

Chính phủ thứ 62 dưới quyền tân Thủ tướng Berlusconi đang đứng trước rất nhiều thách thức và người dân Ý dù bỏ phiếu cho PDL của ông, vẫn hoài nghi về tương lai của đất nước đang xuống dốc về kinh tế. Trong vận động tranh cử, nhà tỉ phú truyền thông Berlusconi, 71 tuổi, người giàu thứ nhì nước Ý, đã thừa nhận sẽ không dễ giải quyết những khó khăn kinh tế tồn tại từ lâu của đất nước. Phát biểu trên đài truyền hình sau chiến thắng trước đối thủ trung tả Walter Veltroni, cựu thị trưởng thành Rome, ông Berlusconi cam kết: “Tôi hứa sẽ cầm quyền đủ 5 năm. Chúng ta có những năm tháng khó khăn trước mắt đòi hỏi mọi người phải nỗ lực rất lớn”. Không bỏ lỡ cơ hội, đối thủ thua cuộc Veltroni nhắc nhở ông Berlusconi: “Giờ đây phe đa số sẽ khó kiểm soát tình hình. Tôi không biết cái đa số này sẽ tồn tại được bao lâu”.

Theo giới phân tích, ông Berlusconi đang liều lĩnh chơi con dao hai lưỡi là con bài kinh tế. Ai cũng biết Ý có nền kinh tế lớn thứ 8 thế giới và lớn thứ 3 khu vực đồng euro nhưng có những yếu kém toàn diện: cơ sở hạ tầng lạc hậu, hệ thống giáo dục yếu, lực lượng lao động kém chất lượng, dân số ngày càng già, thể chế chính trị lỏng lẻo, bộ máy hành chính thiếu hiệu lực, hệ thống luật pháp chậm đổi mới, tội phạm có tổ chức hoành hành, tỉ lệ lao động thấp, lương bổng không cao v.v... Đặc biệt là nợ nước ngoài của Ý lớn thứ ba thế giới và lớn số 1 châu Âu, khởi nguồn từ các chính phủ những năm 80 của thế kỷ trước, đến nay là 1.612 tỉ euro, lớn hơn cả GDP hằng năm khiến Chính phủ Ý phải trả lãi tới 70 tỉ euro mỗi năm!

Người dân Ý hiện nay cần có một chính phủ mạnh, quyết tâm giảm bớt những khoản chi tiêu phi sản xuất, giảm dần nợ của nhà nước, cắt giảm thuế, quan tâm hơn nữa tới đời sống người lao động. Chính phủ của ông Berlusconi tiếp quản một nền kinh tế suy giảm trầm trọng mà chính phủ tiền nhiệm của ông Prodi hạ mức dự đoán tăng trưởng năm nay từ 1,5% còn 0,6%, trong khi Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) cho rằng chưa chắc đã đạt được 0,3%. Giáo sư Tito Boeri, Khoa Kinh tế Trường Đại học Bocconi tại thành phố Milan, nói thẳng: “Lời hứa của ông Berlusconi giảm thuế, tăng chi ngân sách chỉ là chuyện hoang đường mà người Ý đã quá quen thuộc". Người dân Ý vẫn không thể quên 3 lần suy thoái kinh tế trong suốt nhiệm kỳ 5 năm (2001-2006) của ông Berlusconi. Nhà kinh tế Silvia Pepino, thuộc Ngân hàng Đầu tư JP Morgan, tỏ ra bi quan: “Mọi khó khăn của Ý tồn tại từ rất lâu và có cội nguồn sâu rộng nên kinh tế khó có thể có bước tiến bộ trong tương lai gần”.

Điều đáng quan tâm là nhiều nước láng giềng thuộc Liên hiệp châu Âu (EU) không tỏ ra mặn mà với ông Berlusconi. Hãng AFP viết: “Sự trở lại cầm quyền của ông Berlusconi không được chào đón nồng nhiệt tại Brussels (trụ sở của EU). Sự quan ngại tại đây xảy ra trong bối cảnh người ta lo ngại ông trùm ngành truyền thông luôn nghi ngờ châu Âu này không thể đưa Ý thoát khỏi những khó khăn kinh tế”. Tâm trạng của người dân Ý lúc này là vui ít, buồn nhiều, đúng như suy nghĩ của cụ Renato Ricini, 79 tuổi, ở thủ đô Rome: “Giờ đây nước Ý giống như chiếc vỏ xe xì hết hơi. Người dân không đủ tiền tiêu; giá cả, thuế tăng vùn vụt, ai cũng phải vất vả mưu sinh”.