Gió đã đổi chiều

Qua cuộc bầu cử lần này, ai cũng thấy rõ trong không khí chính trị châu Âu hiện nay, “gió đã đổi chiều”: Các quốc gia lớn ở châu Âu (Pháp, Đức, Ý, Tây Ban Nha) đã ngả hẳn về phe trung hữu, đặc biệt là sự ngóc đầu vươn lên của các lực lượng cực hữu khi tình trạng bài ngoại và chống nhất thể hóa châu Âu ngày càng phát triển.

Giới bình luận đánh giá một cách ngắn gọn: Trong cuộc bầu cử Nghị viện châu Âu vừa qua, cử tri tỏ ra thờ ơ, còn các chính phủ thì lo lắng rõ rệt. Các đảng trung hữu thuộc nhóm Đảng Nhân dân châu Âu (PPE) giành được 267 ghế trong tổng số 736 ghế, tiếp tục kiểm soát nghị viện so với phe tả dân chủ xã hội chỉ được 183 ghế. Tỉ lệ cử tri bỏ phiếu thấp ở mức kỷ lục: 43% so với 45,5% trong cuộc bầu cử năm 2004 và 62% của cuộc bầu cử đầu tiên năm 1979. Báo Anh Financial Times nhận xét: “Tỉ lệ cử tri thấp kỷ lục là điều đáng buồn cho EU vì tổ chức này muốn có một nghị viện là cơ quan lập pháp mới có hiệu lực hơn mà cho đến nay nó vẫn bị coi là mang tính hình thức”.

Thật vậy, cho đến nay, người dân châu Âu vẫn hoài nghi hiệu quả của Nghị viện châu Âu mặc dù trong nhiệm kỳ 5 năm vừa qua, cơ quan lập pháp này đã thông qua hơn 400 đạo luật trong các lĩnh vực quan trọng như năng lượng, nhập cư, biến đổi khí hậu. Giới phân tích chính trị rất có lý khi nhận xét: “Trong tình hình khủng hoảng kinh tế toàn cầu hiện nay, tình trạng thất nghiệp không ngừng gia tăng, những gì EU làm được là quá ít, quá muộn để đối phó với khủng hoảng. Thậm chí có không ít người cho rằng EU còn quá xa xôi, ít ảnh hưởng trực tiếp đến cuộc sống của họ".

Có một sự kiện rất đáng chú ý liên quan đến cuộc bầu cử Nghị viện châu Âu vừa qua. Một tuần trước ngày bầu cử, Tổng thống Pháp Nicolas Sarkozy và Thủ tướng Đức Angela Merkel đã cùng ra một thông cáo chung 10 điểm đăng trên báo Pháp Journal du Dimanche và báo Đức Die Welt kêu gọi cả khối EU sau cuộc bầu cử Nghị viện châu Âu phấn đấu đạt cho được mục tiêu “xây dựng một châu Âu mạnh và thống nhất” mà ngay trong tháng 6 này phải có những quyết định đầu tiên! Hai nhà lãnh đạo Pháp – Đức hy vọng: Châu Âu phải đóng vai trò hàng đầu thế giới và muốn mạnh phải đảm nhiệm các giá trị và bản sắc của mình.

Tham vọng của Tổng thống Sarkozy và Thủ tướng Merkel phải chăng là không thực tế vì trong cuộc bầu cử Nghị viện châu Âu vừa qua, mọi người đã thấy rõ hậu quả của những bê bối chính trị - xã hội ở Anh và Ý đã làm mất uy tín và đe dọa sinh mạng chính trị của hai vị thủ tướng G. Brown và S. Berlusconi như thế nào.

Nhà bình luận chính trị Ý Franco Venturini lo ngại rằng lực lượng trung hữu chiếm đa số trong Nghị viện châu Âu sẽ là một trở lực lớn trong nỗ lực tiếp tục mở rộng châu Âu lần thứ ba (lần thứ nhất sau thế chiến II và thời kỳ chiến tranh lạnh, lần thứ hai sau khi bức tường Berlin sụp đổ và chủ nghĩa xã hội tan rã ở Đông Âu). Châu Âu thứ ba đang ra đời nhưng con tàu EU chưa rõ sẽ đi theo hướng nào khi phe trung hữu nắm vai trò chủ đạo. Trước mắt, con tàu EU phải vượt qua thác ghềnh đầu tiên là bảo đảm Hiệp ước Lisbon sớm được Ireland - nước cuối cùng trong 27 thành viên EU, thông qua. 

Một “châu Âu mạnh và thống nhất” liệu có trở thành hiện thực?