Làm việc “3D” ở Hàn Quốc không dễ

Đó là vì vào lúc rảnh rỗi người đàn ông Sri Lanka 37 tuổi này ít có chuyện gì khác để làm ngoài chuyện lo lắng, buồn phiền về những người thân ở quê hương, một số người đã thiệt mạng trong thảm họa sóng thần ngày 26-12-2004. “Tôi muốn về thăm nhà lắm. Nhưng nếu tôi rời khỏi HQ, tôi không có thị thực để quay trở lại”.

Wijetunga là một trong số 185.000 người nước ngoài làm việc bất hợp pháp ở HQ, một tập thể mà người HQ vừa khinh rẻ lẫn lệ thuộc vào. Khoảng 235.000 người nước ngoài khác đang ở HQ một cách hợp pháp. Những lao động bất hợp pháp như Wijetunga làm những công việc “3D”, tức 3 chữ tiếng Anh bắt đầu bằng chữ D có nghĩa khó khăn, dơ dáy và nguy hiểm mà những người HQ ngày càng giàu có không muốn làm. Tuy nhiên, quốc gia thuần nhất về dân tộc này không sẵn lòng cấp quy chế thường trú cho những người nhập cư. Kết quả là đã hình thành một tầng lớp lao động dưới đáy xã hội, những người không thể gia nhập các nghiệp đoàn, sở hữu tài sản, hoặc trong một số trường hợp, không thể gửi con vào học ở các trường HQ. “Chính sách hiện nay chỉ làm cho các vấn đề càng trở nên nghiêm trọng hơn” – Park Chun-ung, nhà hoạt động nhân quyền điều hành một cơ sở trú ngụ cho người nhập cư ở Ansan, nói.

Quả thật, một chính sách không khuyến khích lao động nhập cư hợp pháp chẳng có ý nghĩa gì đối với đất nước HQ hiện đại. Tỉ lệ sinh ở đây đã tụt giảm ở mức đáng báo động, từ 1,78 con/phụ nữ năm 1992 xuống còn 1,19 con/phụ nữ hiện nay, mức thấp nhất trong số các quốc gia thành viên Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế (OECD). Các cơ quan cố vấn cho chính phủ cảnh báo rằng tác động thứ yếu của một dân số đang già đi là hệ thống trợ cấp hưu trí quốc gia sẽ kiệt quệ vào năm 2047.

Để giải quyết tình trạng thiếu lao động, năm 1994 Seoul đã đưa ra một chương trình đào tạo công nghiệp, đưa đến HQ 240.000 công nhân từ 15 nước từ Bangladesh sang Pakistan, đến Uzbekistan và Việt Nam. Dù tên gọi rất to tát, chương trình được thiết kế chủ yếu cung cấp lao động lương thấp cho các công ty sản xuất nhỏ và các trang trại. Thị thực cho các lao động này hết hạn sau 3 năm, nhưng nhiều người trong số họ tiếp tục nán lại một cách bất hợp pháp.

Wijetunga là một trong số các lao động này. Anh đến HQ nhờ một trong những thị thực đào tạo công nghiệp năm 1994. Mức lương đầu tiên từ việc làm nón bảo hiểm xe máy là 162 USD/tháng. Hiện nay, là một lao động bất hợp pháp, anh kiếm được 1.250 USD/tháng từ việc sơn sản phẩm, cao gấp 10 lần số tiền anh kiếm được ở Sri Lanka.

Các quan chức HQ chưa nhanh chóng nhận ra rằng họ cần những người như Wijetunga tương tự như những người nhập cư lậu cần công việc ở HQ. Một số nhà lập pháp và chuyên gia kinh tế đang kêu gọi có chính sách mới nhìn nhận sự thiếu hụt lao động và nỗ lực hòa nhập lao động nước ngoài vào đời sống HQ hơn là liệt họ vào hạng thấp kém. Nhiều doanh nghiệp cũng chia sẻ quan điểm này cho rằng họ chưa thấy người Hàn Quốc muốn làm những công việc mà người nước ngoài đang làm.

Tuy nhiên, chính quyền của Tổng thống Roh Moo-hyun lại tỏ ra thận trọng về vấn đề này. Năm ngoái họ ban hành một hệ thống giấy phép làm việc mới hoạt động song hành với chương trình đào tạo. Theo chương trình mới, lao động nước ngoài được chính phủ tuyển dụng, chứ không phải là những tổ chức trung gian thường xuyên bóc lột họ. Tuy nhiên, chương trình mới cũng có tính hạn chế như chương trình cũ. Lao động nước ngoài chỉ có thể ở HQ trong 3 năm và chỉ làm việc cho một công ty để bảo đảm họ bỏ đi kiếm một công việc mà người HQ làm. Các chính khách cho rằng chính sách này sẽ không thể giải quyết vấn nạn dân số già và quỹ hưu cạn kiệt. Có lẽ chỉ đến khi họ phải giải quyết vấn đề một cách trực diện vì không còn kế sách nào khác, những người như Wijetunga mới có cơ hội về thăm quê hương nghèo khó của họ.