Mặc dù lệnh ngừng bắn thường xuyên bị vi phạm nhưng một trong những đoàn xe cứu trợ quy mô lớn nhất từ trước đến nay đã tới được khu vực của phe đối lập đang bị lực lượng chính phủ Syria bao vây hôm 21-4. Tuy nhiên, không rõ diễn biến tích cực hiếm hoi này có đủ sức ngăn hòa đàm sụp đổ hay không.

Hòa đàm bế tắc

Hôm 21-4, phái đoàn của Ủy ban Đàm phán Cấp cao (HNC), đại diện phe đối lập Syria, quyết định rời khỏi hòa đàm ở TP Geneva - Thụy Sĩ. “Chúng tôi không nhìn thấy một đối tác nghiêm túc tại Geneva nên việc ở lại là vô ích” - người phát ngôn HNC Salim al-Muslat giải thích.

Lực lượng người Kurd tại Qamishli - Syria ngày 21-4 Ảnh: REUTERS

Diễn biến này khiến nỗ lực đưa 2 phe đối đầu tại Syria xích lại gần nhau hơn trên bàn đàm phán trở thành công cốc. Đặc phái viên Liên Hiệp Quốc về Syria, ông Staffan de Mistura, dự kiến công bố hòa đàm sẽ tiếp tục ngay cả khi chỉ còn phái đoàn đại diện chế độ Tổng thống Bashar al-Assad ở lại Geneva. Mấu chốt của vấn đề là hai bên vẫn còn khoảng cách lớn về một loạt vấn đề, như viện trợ nhân đạo cho những khu vực bị bao vây, phóng thích tù nhân chính trị và nhất là tương lai của ông Assad.

Hòa đàm còn bị đe dọa bởi sự leo thang giao tranh tại Syria bất chấp lệnh ngừng bắn. Lực lượng người Kurd và các tay súng ủng hộ chính phủ Syria đụng độ dữ dội tại thị trấn Qamishli thuộc tỉnh Hasaka. Phe người Kurd sau đó chiếm được nhà tù Allya, nơi nhóm ủng hộ chính phủ Syria ẩn náu và bắt giữ hơn 50 người.

Trong khi đó, hãng tin AP dẫn lời người phát ngôn Bộ Ngoại giao Nga Maria Zakharova cảnh báo việc phe đối lập rời cuộc hòa đàm có thể khiến xung đột vũ trang quay trở lại. Theo quan chức này, cuộc đối đầu vũ trang đang ngày càng căng thẳng ở Syria, nhất là xung quanh TP Aleppo.

Mỹ “ngây thơ”

Các quan chức Nga cho đến giờ vẫn đổ lỗi Thổ Nhĩ Kỳ tiếp tục gây bất ổn cho Syria khi bắt tay với các nhóm cực đoan. Dù vậy, Nhà Trắng hôm 21-4 lại bày tỏ lo ngại trước thông tin Nga đang đưa nhiều thiết bị quân sự và binh sĩ trở lại Syria. Thông tin này khiến Washington bối rối bởi chỉ trước đó vài tuần, Moscow thông báo sẽ giảm sự hiện diện tại Damascus.

Thậm chí, theo Reuters, nội bộ chính quyền Tổng thống Barack Obama còn chia rẽ về việc liệu Tổng thống Nga Vladimir Putin có thật sự ủng hộ nỗ lực chấm dứt cuộc nội chiến Syria đang được Liên Hiệp Quốc thúc đẩy hay không. Đã xuất hiện những ý kiến cho rằng Moscow chỉ đang sử dụng hòa đàm để che đậy sự gia tăng ủng hộ quân sự dành cho chế độ ông Assad.

Theo giới chức Mỹ, Nga đã triển khai trực thăng tấn công để củng cố sức mạnh tại Syria bất chấp việc rút về nước một số chiến đấu cơ. Moscow còn nối lại không kích nhằm vào các nhóm đối lập ôn hòa cũng như đưa nhiều trọng pháo đến gần TP Aleppo. Một số quan chức Mỹ cảnh báo nếu Washington không có phản ứng, Moscow sẽ càng hành động “thách thức, khiêu khích” Mỹ và các đồng minh. Ngoài ra, sự án binh bất động của Mỹ sẽ làm xấu hơn nữa quan hệ với các quốc gia vùng Vịnh đang tìm cách lật đổ ông Assad.

Không ít quan chức Mỹ và chuyên gia thắc mắc lý do ông Putin không chịu hoặc không sẵn sàng, thúc ép ông Assad nhượng bộ nhiều hơn trong các cuộc đàm phán. Một số người cho rằng ông Putin “chưa bao giờ thật lòng” theo đuổi biện pháp ngoại giao cho cuộc khủng hoảng Syria, nên cả ông Obama lẫn Ngoại trưởng John Kerry đều “ngây thơ” khi tin vào những phát biểu của Nga.

Vì thế, một số quan chức cho rằng đã đến lúc Mỹ có câu trả lời thông qua việc tăng cường hậu thuẫn cho phe nổi dậy ôn hòa ở Syria. Một trong những bước đi được nói đến là cung cấp tên lửa chống tăng và súng phóng lựu cho họ thông qua bên thứ ba.

HUỆ BÌNH