Bài 1: Nobel Văn chương và cá cược
 
Nhà thơ Thụy Điển Tomas Transtromer đã bất ngờ được dân cá cược trong nước dồn tiền đánh cá nửa giờ trước khi giải Nobel Văn chương được công bố chính thức. Điều này khiến giới truyền thông Thụy Điển nghi ngờ  đã có ai đó trong ban tổ chức giải tiết lộ thông tin nội bộ nhằm mục đích trục lợi bất chính.

Bất ngờ vào giờ chót

Nhật báo Dagens Nyheter đăng một bài báo có tựa đề “Tỉ lệ cá cược cho thấy có rò rỉ” lập luận rằng “không có lửa sao có khói”.
 
Nhật báo Expressen cho biết thêm NACU, cơ quan chống tham nhũng Thụy Điển, đã vào cuộc tìm hiểu nghi vấn nói trên hôm 8-10. Trưởng Ban Công tố NACU, ông Alf Johansson, tuyên bố: “Chúng tôi đang thu thập chứng cứ  để xác định xem có dấu hiệu tội phạm hay không. Nếu thấy có cơ sở chúng tôi sẽ tiến hành điều tra ngay”.
 
Hãng Ladbrokes có 2.700 cửa hàng cá cược như thế này ở Anh. Ảnh: Reuters
 
Tên nhà thơ Transtromer được thư ký thường trực Viện Hàn lâm Thụy Điển Peter Englund công bố đoạt giải Nobel Văn chương 2011 lúc 13 giờ (giờ địa phương) ngày 6-10. Trước đó một ngày, trên các trang web cá cược trực tuyến, trong đó có hãng cá cược Ladbrokes nổi tiếng của Anh, tỉ lệ tiền cược vào nhà thơ này không mấy hấp dẫn.
 
Đứng đầu danh sách thu hút dân cá cược nhiều nhất là nhà thơ Syria Adonis, nhà văn Mỹ Philip Roth, nhà văn Nhật Haruki Murakami và huyền thoại nhạc rock Mỹ Bob Dylan.
 
Theo bà Sofia Hjartberg , Trưởng chi nhánh Ladbrokes ở Thụy Điển, 9 giờ ngày 6-10, tỉ lệ cược đặt vào nhà thơ Transtromer của hãng chỉ ở mức trung bình là 1 ăn 13, dân cá cược mua lai rai. Nhưng từ 10 giờ trở đi thì xảy ra một sự đảo lộn ngoạn mục.
 
Đến 12 giờ, nhà cái buộc phải hạ tỉ lệ xuống còn 1 ăn 1,66 để tránh thua lỗ nặng nhưng dân cá cược vẫn lao theo với những số tiền cá cược mà bà Hjartberg không tiết lộ cụ thể, chỉ nói vào khoảng 5 con số.
 
Mọi việc diễn ra quá nhanh khiến Ladbrokes lúng túng không biết có nên “dừng cuộc chơi”. Năm 2008, từng xảy ra một vụ tương tự với nhà văn Pháp Jean-Marie Gustave Le Clezio.
 
Một ngày trước khi giải Nobel Văn chương 2008 được công bố, dân cá cược ùn ùn đặt cược vào nhà văn này khiến nhà cái Ladbrokes hạ tỉ lệ rất nhanh mà vẫn thấy không ổn. Ladbrokes nghi ngờ có chuyện mờ ám lập tức cho ngưng nhận tiền cược. Thông thường, Ladbrokes  chỉ “đóng cửa” 30 phút trước khi có kết quả chính thức.

Theo bà Hjartberg, kể từ khi Ladbrokes tham gia cá cược về giải Nobel Văn chương năm 2003, chưa bao giờ có hiện tượng bất thường như vậy.

Ngay sau khi nghi vấn rò rỉ thông tin mật về người trúng giải Nobel Văn chương loan truyền như điện trên mạng internet, ngày 7-10, ông Peter Englund đã dùng blog của mình để trấn an dư luận: “Tôi chỉ muốn nói rằng về phía chúng tôi không có dấu hiệu nào cho thấy có sự rò rỉ thông tin. Do đó, chúng tôi sẽ không tiến hành điều tra”.

Trong khi đó, trả lời  phỏng vấn của hãng thông tấn Thụy Điển TT, viện sĩ Viện Hàn lâm Thụy Điển Per Wastberg tuyên bố: “Tôi không tin có chuyện đó. Ngoài các thành viên của viện, có thể  có 5 người của viện biết trước kết quả 10 ngày. Nhưng tôi tuyệt đối không tin có chuyện gì gian dối ở đây”.

Hấp dẫn như bóng đá

Ở Anh, người dân có máu me cờ bạc có thể đánh cá  bất cứ thứ gì từ thể thao đến kết quả những cuộc thi trên đài truyền hình. Từ 8 năm nay, hãng cá cược lừng danh Ladbrokes nhận tiền cược trong một lĩnh vực có phần trí tuệ hơn: giải Nobel Văn chương.

Tại sao là Nobel Văn chương mà không chơi các giải Nobel khác?  Viện Hàn lâm Thụy Điển chưa bao giờ công bố danh sách những người được đề cử giải Nobel Văn chương. Theo điều lệ, danh sách này được giữ bí mật 50 năm.
 
Tuy nhiên, thỉnh thoảng những người đề cử - bao gồm các vị giáo sư ngôn ngữ học, những người từng đoạt giải Nobel và thành viên viện hàn lâm văn chương các nước – công bố tên người được đề cử cho nên dân cá cược có cơ sở để dự đoán.
 
Trong lĩnh vực văn học, có rất nhiều nhà văn, nhà thơ nổi tiếng năm nào cũng được đề cử nhận giải Nobel Văn chương. Thế nhưng năm nào cũng vậy, luôn luôn có sự bất ngờ vào giờ chót mà ngay những người am hiểu cũng chới với khiến giải Nobel này hấp dẫn như môn bóng đá, hơn hẳn các giải Nobel khác.
 
Nhà thơ Tomas Transtromer. Ảnh: Worldpress
 
Theo ông Alex Donohue, người phát ngôn của hãng Ladbrokes, hãng thuê hẳn một chuyên gia vốn là một con mọt sách, giỏi nghiên cứu, phân tích nội dung các diễn đàn văn học, các mạng xã hội và tâm lý các ông viện sĩ hàn lâm Thụy Điển.
 
Chính chuyên gia này ra tỉ lệ cược trên cơ sở nghiên cứu công phu tuổi tác (Viện Hàn lâm Thụy Điển thường chấm những người lớn tuổi), giới tính (viện có khuynh hướng trọng nam khinh nữ), quê quán (người châu Âu được chấm nhiều nhất nhưng vài năm trở lại đây viện tỏ ra phóng khoáng hơn) của các ứng cử viên.
 
Gần đây, mục điểm sách của nhật báo The Guardian đưa ra một công thức được cho là thực tế hơn: Chọn bất cứ tác giả nào có tác phẩm gây tranh cãi, bị kiểm duyệt nhiều nhất rồi nhân với mức độ nổi tiếng của tác giả trên văn đàn quốc tế.
 
Sau đó, chia cho tình trạng sức khỏe hiện tại của tác giả cộng với số tuổi trung bình của những người từng đoạt giải trước đây. Cứ theo công thức này  thì sẽ có cơ hội trúng cá cược lớn (!).

Kỳ tới: Nghi án J.M.G  Le Clezio

NGUYỄN CAO