Thủ tướng Israel chấp nhận Palestine độc lập

Một tuần sau phát biểu của Tổng thống Barack Obama với thế giới Hồi giáo, Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu, lần đầu tiên hôm 14-6, đã tuyên bố tán thành một nhà nước Palestine bên cạnh Israel nhưng kèm theo các điều kiện như không có quân đội- điều mà phía Palestine lập tức bác bỏ.

Ông Netanyahu nói nhà nước Palestine cũng sẽ phải công nhận Israel như là nhà nước Do Thái và về căn bản, người tị nạn Palestine phải từ bỏ mục tiêu quay trở lại Israel. Với những điều kiện đó, ông Netanyahu nói ông có thể chấp nhận “một nhà nước Palestine phi quân sự hóa bên cạnh nhà nước Israel”.

Thủ tướng Benjamin Netanyahu phát biểu tại Trường Đại học Bar-Ilan ở Ramat Gan, gần Tel Aviv hôm 14-6. Ảnh: AP

Theo hãng tin AP, Chính phủ Palestine ở Bờ Tây đã bác bỏ đề nghị của Thủ tướng Israel. Quan chức cấp cao Palestine Saeb Erekat phản ứng: “Bài phát biểu của ông Netanyahu đã đóng chặt cánh cửa của các cuộc đàm phán. Chúng tôi cảnh báo thế giới đừng bị đánh lừa bởi việc sử dụng cụm từ nhà nước Palestine của ông ấy. Ông ta tuyên bố Jerusalem là thủ đô của Israel, nói rằng vấn đề người tị nạn sẽ không được bàn đến và các khu định cư vẫn cứ tồn tại”.

Ông Netanyahu, trong một bài diễn văn được xem là sự hồi đáp đối với Tổng thống Obama, đã không quan tâm đến lời kêu gọi của Mỹ đòi ngừng ngay việc xây dựng các khu định cư trên những vùng đất mà người Palestine yêu cầu cho nhà nước tương lai của họ. Ông cũng nói rằng thành phố Jerusalem vẫn phải thuộc về chủ quyền của Israel.

Nhà Trắng cho biết Tổng thống Obama hoan nghênh bài diễn văn, coi đây là một “bước tiến quan trọng hướng về phía trước”. Liên minh châu Âu (EU) cũng thận trọng ủng hộ tuyên bố của ông Netanyahu.

Bài nói chuyện của ông Netanyahu thể hiện sự chuyển biến ấn tượng của một người mà chủ nghĩa dân tộc cực đoan đã trở thành ý thức hệ và suốt hai thập niên không ngừng chỉ trích những nỗ lực hòa bình. “Tôi kêu gọi các vị, những nước láng giềng của Palestine và ban lãnh đạo nhà cầm quyền Palestine: Chúng ta hãy bắt đầu ngay những cuộc thương thuyết hòa bình mà không có điều kiện tiên quyết nào”- ông Netanyahu nói, mời gọi thế giới Ả Rập rộng rãi cùng hành động. “Chúng ta hãy kiến tạo hòa bình. Tôi sẵn sàng gặp các vị bất cứ lúc nào và bất cứ ở đâu- Damascus, Riyadh, Beirut hay Jerusalem”.

Từ khi nhận chức thủ tướng hồi tháng 3, ông Netanyahu rơi vào thế xung đột giữa một bên là yêu cầu của Mỹ bắt đầu những cuộc đàm phán hòa bình với người Palestine và bên kia là sự thúc ép của các thế lực cứng rắn.

Và hôm 14-6, ông Netanyahu dường như nghiêng về phía Mỹ trước nguy cơ bất ổn của Chính phủ Israel. Lời kêu gọi thiết lập một nhà nước Palestine của ông được cử tọa đón nhận lạnh nhạt tại Đại học Bar-Ilan ở Ramat Gan gần Tel Aviv, nơi được coi là thành lũy của lực lượng cánh hữu Israel. Ngược lại, phía Palestine kêu gọi Mỹ phản đối chính sách của Netanyahu để “ngăn ngừa tình hình diễn biến xấu hơn”. Palestine nói những gì Thủ tướng Israel đưa ra không đủ để bắt đầu một tiến trình hòa bình nghiêm túc.