Đó là nhà hàng Shish ở phía Bắc London chuyên kinh doanh các món ăn đặc sản vùng Trung Á và Trung Đông. Sáng kiến khuyến mãi đặc biệt của nhà hàng được sự hỗ trợ tích cực của giới khoa học. Hugo Malik, quản lý quán bar của nhà hàng Shish, hãnh diện nói: “Nhà hàng chúng tôi đã đón tiếp rất nhiều người từ Mông Cổ tới London để làm xét nghiệm DNA ở hai cơ sở tại thành phố. Họ nói chính họ là hậu duệ của Thành Cát Tư Hãn”. Rất có thể họ đúng. Oxford Ancestors, công ty xét nghiệm DNA có uy tín, cho biết từ 16 đến 17 triệu người ở Trung Á có nhiễm sắc thể Y trong máu thuộc hệ gien di truyền có khả năng là hậu duệ của Thành Cát Tư Hãn, vị tướng Nguyên Mông đã chinh phục nhiều nước châu Á và châu Âu ở thế kỷ 12, 13. Trong cuộc chinh phục này, ông ta đã để lại nhiều con cháu ở những nơi bị quân Mông chiếm đóng. Bác sĩ David Ashworth, nhà di truyền học - Giám đốc Oxford Ancestors, nói: “Thành Cát Tư Hãn là thủ lĩnh bộ tộc đi chinh phục thiên hạ. Ông ta chiếm đóng các thành phố, làng mạc và chiếm hữu không biết bao nhiêu phụ nữ”. Được thành lập cách đây 4 năm theo sáng kiến của giáo sư di truyền học Bryan Sykes của Trường Đại học Oxford, Oxford Ancestors làm nhiệm vụ xét nghiệm DNA cho nhiều người trên thế giới muốn tìm nguồn gốc tổ tiên nhiều đời của mình. Giáo sư Sykes cho rằng có thể dùng DNA để làm phác đồ tổ tiên chung của loài người. Năm 1994, chính ông Sykes đã tách gien DNA từ xác ướp “người tuyết” 5.000 năm trước, tìm thấy trên núi Alpes ở châu Âu và xác định được một phụ nữ ở Anh là hậu duệ của người đàn ông đó. Cuốn sách 7 người con gái của Eva in năm 2001 của giáo sư Sykes cả quyết rằng 95% người châu Âu là hậu duệ của 7 tộc trưởng bộ lạc sống cách đây 10.000 – 45.000 năm. Những tộc trưởng này được ông đặt tên là Ursula, Xenia, Helena, Velda, Tara, Katrine và Jasmine. Chỉ với giá 180 bảng (5,18 triệu VNĐ) sau khi xét nghiệm DNA, Oxford Ancestors có thể báo cho khách hàng thuộc hệ phả mẹ nào. Việc xét nghiệm tìm hậu duệ của Thành Cát Tư Hãn là để xác định hệ phả cha bằng cách xác định nhiễm sắc thể Y trong gien di truyền từ cha cho con trai từ đời nọ sang đời kia, ít có sự thay đổi. Vì con gái có 2 nhiễm sắc thể X, trong khi con trai có 1 X và 1 Y nên chỉ đàn ông mới có thể xét nghiệm về dòng dõi Thành Cát Tư Hãn.
Nhà di truyền học Ashworth nói: “Nếu biểu đồ nhiễm sắc thể Y tương ứng với gien của Thành Cát Tư Hãn thì có thể kết luận là hậu duệ của ông ta”. Nhà hàng Shish tổ chức chương trình xét nghiệm DNA để tìm hậu duệ của Thành Cát Tư Hãn là nhằm hưởng ứng quyết định của Chính phủ Mông Cổ khôi phục luật đăng ký cả họ cùng với tên của người dân, bị các chính phủ trước những năm 90 của thế kỷ trước hủy bỏ với lý do xóa bỏ tàn tích chế độ tộc trưởng phong kiến. Đến nay hơn một nửa dân số Mông Cổ đã đăng ký họ Borjigin (tiếng Mông Cổ là “Chúa tể báo xanh”) là họ của bộ tộc Thành Cát Tư Hãn. Đây là một hình thức tôn vinh người anh hùng dân tộc của Mông Cổ. Khác với trước đây, Thành Cát Tư Hãn giờ đây được người dân Mông Cổ ngợi ca là người cha của dân tộc.

Nhiều học giả phương Tây cũng đã đánh giá lại toàn bộ di sản của Thành Cát Tư Hãn, xác định ông là một nhà chiến thuật quân sự có tài mưu lược ở thời đại mình, đã tung hoành từ Á sang Âu. Giáo sư Ashworth nói: “Lớp hậu duệ của Thành Cát Tư Hãn có quyền tự hào là con cháu của một thủ lĩnh thành đạt, lừng lẫy một thời. Những kẻ chinh phục cổ xưa như Thành Cát Tư Hãn sống ở một thế giới khác xa chúng ta hiện nay. Đánh giá họ phải có quan điểm lịch sử, không thể phán xét thuần túy về mặt đạo đức”.

Đỗ Chuyên (Theo AP)