Ông Htin Kyaw, 69 tuổi, giành được 360/652 phiếu bầu từ hạ viện và thượng viện, qua đó trở thành tổng thống dân sự đầu tiên của Myanmar sau 54 năm.

Bà Suu Kyi đã dẫn dắt NLD giành thắng lợi vang dội trong cuộc tổng tuyển cử hồi tháng 11-2015 song hiến pháp Myanmar không cho người có chồng, con mang quốc tịch nước ngoài (Anh) như bà làm tổng thống.

Do đó, bà Suu Kyi từng tuyên bố sẽ ở vị trí “trên cả tổng thống” và việc ông Htin Kyaw trở thành người đứng đầu đất nước sẽ tạo điều kiện cho bà. “Kết quả ngày hôm nay là nhờ vào tình yêu mà nhân dân dành cho bà ấy. Đây là thắng lợi của người chị Aung San Suu Kyi của tôi” - ông Htin Kyaw nói với Reuters sau cuộc bỏ phiếu.

Sau khi kết quả được công bố, bà Suu Kyi vỗ tay và mỉm cười, trong khi nghị sĩ Hạ viện của NLD Zar Ni Min hào hứng tuyên bố: “Đây là một ngày quan trọng đối với chúng tôi, cũng là những gì chúng tôi đã hy vọng từ cách đây một thời gian dài”.

Ông Htin Kyaw. Ảnh: Reuters

Theo Reuters, quân đội Myanmar vẫn nắm 1/4 số ghế trong quốc hội, qua đó có quyền đề cử 1 trong 3 ứng viên tổng thống dựa trên hiến pháp. Ứng cử viên tổng thống năm nay của họ, tướng về hưu Myint Swe, nhận được 213/652 phiếu từ lưỡng viện nên được giao vị trí phó tổng thống thứ nhất.

Ông Myint Swe từng là giám đốc cơ quan tình báo quân đội và hiện nằm trong danh sách trừng phạt của Mỹ.

Ngoài ông Htin Kyaw, đảng NLD còn đề cử ứng viên Henry Van Thio và người này trở thành phó tổng thống thứ hai. Ông Henry được lựa chọn để đại diện cho các dân tộc thiểu số trên khắp cả nước. Bản thân ông là thành viên của tộc người Chin ở Tây Bắc Myanmar.

Tân tổng thống Htin Kyaw sẽ chọn nội các để tiếp quản chính phủ từ ông Thein Sein bắt đầu từ ngày 1-4 tới. Trong khi đó, một số bộ trưởng, gồm Bộ trưởng Nội vụ, An ninh quốc phòng và Biên giới, sẽ do tư lệnh lực lượng vũ trang Myanmar chỉ định.

Ẩn số

Trong suốt 15 năm bà Suu Kyi bị quản thúc tại gia, ông Htin Kyaw là một trong một số ít các phụ tá thân cận được phép gặp bà. Trong những lần bà Suu Kyi được ra ngoài, ông Htin Kyaw trở thành lái xe riêng của bà.

Năm nay 69 tuổi, ông Htin Kyaw là một ẩn số. Ông không nằm trong số các ứng viên của NLD cũng như chưa có bài phát biểu chính trị nào ở nơi công cộng.

Cha ông Htin Kyaw là một nhà thơ nổi tiếng. Ông Htin Kyaw và bà Suu Kyi học chung với nhau tại trường trung học Methodist English ở TP Yangon. Trước khi chuyển sang nghiên cứu ngành khoa học máy tính tại Đại học London – Anh, ông Htin Kyaw có bằng kinh tế.

Giữa những năm 1970, ông Htin Kyaw làm việc cho chính phủ Myanmar trên cương vị Bộ trưởng Công nghiệp và Ngoại trưởng, theo tờ Time. Sau đó, ông từ chức vào năm 1992.

Được cho là có quan hệ mật thiết với bà Suu Kyi, ông Htin Kyaw giữ chức giám đốc tại một quỹ từ thiện mang tên mẹ của “quý bà Myanmar” này, đồng thời kết hôn với một nghị sĩ NLD.

Năm 2000, trong khoảng thời gian bà Suu Kyi được tự do đi lại, ông cùng bà tới thăm TP Mandalay. Trong một cuộc đối đầu với một sĩ quan quân đội tại nhà ga, ông Htin Kyaw bị bắt và ngồi tù 4 tháng tại nhà tù khét tiếng Insein ở TP Yangon. Lúc đó, bà Suu Kyi tiếp tục bị quản thúc tại gia.

Một trong những bạn tù của ông Htin Kyaw, Thein Swe – hiện là thành viên NLD - nói với đài BBC: “Những gì tôi nhận thấy là ông ấy không phân biệt giàu nghèo. Ông ấy không quan tâm đến những người có quyền lực, đồng thời đối xử với tất cả mọi người bình đẳng và tôn trọng”.

Phạm Nghĩa - Hải Ngọc (Theo Reuters)