Trung Quốc: Những mảnh đời bi thảm trong lò gạch

Vào một ngày cuối mùa đông năm ngoái, trong khi cả làng Ngọc Bảo (ven sông Hoàng Hà) đang chuẩn bị đón Tết, anh thanh niên 22 tuổi Mã Dũng Cường chia tay bố mẹ, đón xe buýt đi Tây An để nhận việc làm mới. “Họ nói sẽ trả công tôi mỗi tháng 1.500 tệ” - Mã nói hào hứng. Không vui sao được khi nghề công nhân xây dựng của anh hiện tại chỉ được 500 tệ (khoảng 1 triệu đồng) mỗi tháng, ăn còn không đủ, nói chi đến các chi phí khác. Mã lại đang ấp ủ một chuyện hệ trọng, đó là lấy vợ. Mà lấy vợ thì không thể không có nhà hoặc một công việc tàm tạm để ăn nói với bố mẹ vợ tương lai. Tại một văn phòng tuyển dụng lao động ở ngay ga xe lửa gần nhà, Mã đã tìm thấy công việc mới là làm bảo vệ đêm cho một công ty tại Tây An với mức lương gấp 3 lần lương hiện tại. Ngày 28-2-2007, Mã lên đường.

Suýt tàn đời trong lò gạch

Sau một ngày trời ròng rã trên xe đò, Mã đã đến được Tây An, nơi làm việc theo như hợp đồng. Tuy nhiên, Mã lại phải đi tiếp vì theo những đại diện của “công ty” đi cùng, nơi làm việc của anh đã thay đổi. Cùng với ba người đồng hành khác, Mã bị nhét lên một chiếc ô tô cà tàng để tiếp tục cuộc hành trình. Sau khi lên xe, Mã đề nghị được gọi điện thoại về nhà. “Không được phép” - người của “công ty” lạnh lùng trả lời. Đó là khoảnh khắc mà anh thanh niên nhà nông Mã Dũng Cường hiểu được rằng cuộc đời anh đã bắt đầu bước vào những ngày tồi tệ. Tuy nhiên, đó mới chỉ là sự bắt đầu.

Đến làng Hậu Phượng (tỉnh Sơn Tây), Mã và những người bạn đồng hành xuống xe để nhận “nhiệm sở”. Đó là một... lò gạch bẩn thỉu, có cánh cổng kiên cố khép kín với hàng rào kẽm gai bao xung quanh. Ngay lập tức, Mã và ba người kia bị đưa thẳng vào công xưởng lò gạch. Hằng ngày, dưới sự canh gác gắt gao của đàn chó dữ và những gã đốc công với những chiếc gậy lăm lăm trong tay, Mã cùng những người khác phải làm việc từ 5 giờ 30 phút cho đến tận 20 giờ 30 phút. Công việc của Mã là vận chuyển gạch và bữa ăn trưa của họ chỉ bắt đầu khi chiếc kim đồng hồ chỉ vào con số 14 giờ 30 phút với thực đơn chủ yếu là bắp cải và bánh ngọt. Những gã đốc công luôn thẳng tay trừng phạt những ai làm việc chậm chạp, tỏ thái độ phàn nàn hoặc thậm chí chỉ vì nói chuyện với người bên cạnh trong khi làm việc. Mã và các đồng nghiệp không được trả lương. Một đêm khuya, lợi dụng bọn đốc công ngủ say, Mã trốn khỏi trại và chui vào một cánh đồng tiêu dưới thung lũng gần lò gạch. Tuy nhiên, cuộc chạy trốn đã trở nên vô ích vì Mã không thể tìm được đường ra và bị bắt lại sau đó. “Tao sẽ cùm chân mày lại” - gã đốc công vừa giáng cây gậy vào người Mã vừa gầm gừ. Mã quỳ xuống van xin và thề rằng sẽ không bao giờ dám trốn nữa.

Cuộc đời Mã đã tưởng chừng như sẽ kết thúc ở cái lò gạch địa ngục này thì vận may đã đến với anh. Tháng 6-2007, cảnh sát ập vào lò gạch, Mã cùng với nhiều người khác đã được giải thoát. Một viên cảnh sát dúi vào tay Mã 100 tệ và khuyên anh nên tìm đường về nhà ngay. Đó là kết cục của gần 100 ngày đêm trên hành trình kiếm sống để đời của Mã.

Mất tiền, mất cả mạng

Tuy nhiên, số phận của Mã Dũng Cường còn may mắn hơn rất nhiều so với những nô lệ lò gạch ở thị trấn Linh Phong (tỉnh Sơn Tây). Ngày 27-5 vừa qua, cảnh sát vũ trang Trung Quốc đã đột kích một lò gạch ở thị trấn này và sự thật đã khiến nhiều người giật mình: 31 công nhân đóng gạch tại đây đã phải trải qua một quãng đời làm nô lệ thực sự. Họ phải ăn ở trên nền nhà lò gạch, phải làm việc từ 16 đến 20 giờ/ngày, bị giam cầm, đánh đập hết sức tàn bạo. Có người đã loạn trí nhớ, không còn nhớ nổi họ tên và quê quán. Tháng 12-2006, một công nhân 60 tuổi, do không đủ sức làm việc, đã bị một đốc công dùng xẻng đánh đến chết.

Không giống như Mã Dũng Cường, chuyện về số phận của cậu thanh niên 14 tuổi Hào Bằng của gia đình nông dân Hào Hưng (tỉnh Hà Nam) lại không may mắn như vậy.

Tình trạng bị đánh đập, ngược đãi như thế này rất thường thấy tại các lò gạch ở Trung Quốc

Tháng 3-2004, một người đàn ông đến làng và tự xưng là nhân viên tuyển dụng của một nhà hàng ở tỉnh láng giềng. Gã này tuyên bố sẽ trả cho Hào Bằng 500 tệ mỗi tháng kèm bao ăn ở nếu cậu chịu làm bồi bàn ở nhà hàng nơi anh ta đang làm. “Chúng tôi đã tin vì anh ta là người quen biết của hàng xóm chúng tôi” - bố Hào Bằng kể. Hoàn cảnh kinh tế gia đình ông nông dân Hào Hưng quá khó khăn vì thu nhập của cả nhà chỉ khoảng 2.000 tệ mỗi năm nhờ mấy vụ ngũ cốc và đậu phộng mang lại. Do vậy, khoản tiền 6.000 tệ cho một năm đi làm của con trai tại nhà hàng đã quá hấp dẫn để ông Hào Hưng đồng ý cho Hào Bằng ra đi.

Trong 6 tháng đầu, gia đình ông Hào Hưng còn liên lạc được với con qua điện thoại di động. Có lần, Hào Bằng đề nghị gia đình gửi cho cậu 3.200 tệ với lý do cần tiền hùn vốn với bạn bè mở nhà hàng. Cả nhà ông Hào Hưng phải chạy đôn chạy đáo vay mượn cho đủ số tiền trên để gửi cho con. Số tài khoản mà gia đình ông Hào Hưng đã chuyển tiền vào không có tên chủ tài khoản. Từ đó đến nay, mặc dù đã ra sức tìm kiếm khắp nơi, gia đình ông Hào Hưng vẫn hoàn toàn mất tin tức về đứa con trai của họ. Số tiền đã gửi vào tài khoản trên xem như đã mất trắng.