Vị tổng thống ít người biết nhất

Cách nay nhiều năm, trong một cuộc thi ở trường đại học, một vị giám khảo đã nêu lên câu hỏi: Ai là vị tổng thống (TT) Mỹ ít được biết đến nhất? Nhiều người cho rằng bản thân câu hỏi này đã làm nảy sinh nhiều thắc mắc, chẳng hạn như: Ít được ai biết đến, các nhà sử học Mỹ hay công chúng nói chung? Dĩ nhiên, vị TT ít người biết nhất lại được người ta biết đến đủ để trả lời câu hỏi nêu trên, thì làm sao ông ta có thể là vị TT ít biết đến được?

Từng là người thu thuế

Theo một cuộc thăm dò không chính thức ở Mỹ, nếu như cần phải có một vị TT mang danh hiệu “ít người biết nhất” thì đó chính là Chester Alan Arthur, TT thứ 21 của nước Mỹ.

Chester Alan Arthur sinh ở Fairfield, bang Vermont vào ngày 5-10-1829, con của một nhà thuyết giáo. Có tài liệu nói ông ra đời năm 1830 và có thể sinh ở Canada. Arthur lớn lên ở Perry, bang New York. Sau khi ra trường năm 1848, ông đã làm hiệu trưởng một trường trung học vài năm. Rồi ông tốt nghiệp cử nhân luật và chuyển đến New York. Trong thời nội chiến, ông là người cung cấp thông tin của bang New York. Sau đó, năm 1871, TT Ulysses S. Grant đã chỉ định Arthur làm cục trưởng Cục Hải quan New York - nhiệm vụ mà Arthur đảm trách suốt 7 năm liền. 

Chester Alan Arthur, người đàn ông có bộ râu quai nón kiểu sườn cừu rất ấn tượng, có thể thực sự là một con người ẩn danh bậc nhất trong số những vị từng giữ chức vụ cao nhất nước Mỹ. Theo trang web Mental Floss, hầu hết TT Mỹ vươn lên chức vụ này thông qua danh tiếng về quân sự (chẳng hạn như Andrew Jackson, Ulysses S. Grant hay Dwight Eisenhower), sự xuất chúng trong nội các (như John Quincy Adams hay Herbert Hoover)... Còn Arthur, trước khi được bầu làm phó TT, ông từng làm hải quan ở cảng New York. Thực ra, vào thời điểm được chỉ định, Arthur đã quay lại hành nghề luật sư. Tuy được TT Ulysses S. Grant bổ nhiệm, ông vẫn bị TT kế nhiệm Rutherford B. Hayes cách chức vì nghi vấn hối lộ và tham nhũng. Thế nhưng, hình như ông đã điều hành cơ quan hải quan New York một cách đáng kính trọng hơn tất cả các vị kế nhiệm thường dính líu vào tham nhũng.

Tìm cách chứng tỏ mình

Arthur đã được chọn làm ứng cử viên cho chức vụ phó TT trong một cuộc đại hội khá gay gắt của Đảng Cộng hòa. Sau khi chọn ứng cử viên TT là James A. Garfield, các đảng viên Cộng hòa đã đề nghị Arthur cho vị trí ứng cử viên phó TT, bởi vì ông là cánh tay phải của Roscoe Conkling - một thượng nghị sĩ bang New York, thủ lĩnh những người theo nhóm tích cực trong đảng. Lúc đó, Conkling ra sức thuyết phục Arthur từ chối đề cử này, bởi vì ông ta cho rằng ứng cử viên Garfield chắc chắn sẽ thua trong cuộc chạy đua. Thế nhưng, Arthur vẫn cương quyết: “Đây là niềm vinh dự cao quý mà tôi chưa từng mơ thấy. Tôi chấp nhận”.

TT Garfield nhậm chức ngày 4-3-1881. Song, ông ngồi trên chiếc ghế nhà lãnh đạo nước Mỹ chỉ trong vài tháng ít ỏi. Ngày 2-7-1881, chỉ 4 tháng sau khi bắt đầu nhiệm kỳ, ông bị bắn bởi một kẻ chạy chọt kiếm chức vụ nổi tiếng nhất trong lịch sử nước Mỹ là Charles J. Guiteau. Mười ngày sau, 20-9-1881, Garfield qua đời và Arthur đã tuyên thệ trở thành TT. Lúc đó, ông 51 tuổi.

Chester Alan Arthur, tổng thống thứ 21 của Mỹ

Có người kể rằng một người bạn của Arthur thuộc Đảng Cộng hòa khi nghe tin này đã thốt lên: “Arthur ư? TT nước Mỹ sao? Thượng đế thật tốt bụng!”. Khi Arthur ngồi vào ghế TT, ông háo hức chứng tỏ mình đứng trên kiểu hoạt động chính trị máy móc. Ngoài ra, để tránh những bạn bè trong guồng máy chính trị cũ, ông trở thành một người ăn mặc thời trang, đồng thời chỉ kết giao với  tầng lớp cầm quyền ở Washington và New York. Ngoài ra, TT Arthur cũng chứng tỏ mình vượt lên trên nạn bè phái trong Đảng Cộng hòa. Có lẽ, một phần lý do của Arthur ở đây chính là bí mật được ông giữ kín từ sau khi nhậm chức TT một năm. Đó là ông bị bệnh thận rất nguy hiểm. Ông tiếp tục chạy đua tranh quyền ứng cử TT năm 1884 nhưng không được tái đề cử và mất năm 1886.

Tuy nhiên, vị trí của Arthur trong lịch sử nước Mỹ rất vững chắc. Chủ báo Alexander K. McClure nói về ông như sau: “Không một vị nào được tin cậy một cách rộng rãi như vậy khi bước vào chức vụ TT và cũng chẳng có ai về hưu lại được tôn trọng nhiều hơn thế”. Có lẽ lần sau, khi có người hỏi tên vị TT ít người biết nhất trong lịch sử nước Mỹ, câu trả lời sẽ không phải là Chester Alan Arthur nữa, bởi vì qua bài báo này, đã có thêm rất nhiều người biết đến ông.