Ý nghĩa thật sự

Nhật báo Anh ngữ Thái Lan The Nation đã mở đầu bài “Ý nghĩa thật sự của Triển lãm Thế giới Thượng Hải 2010” như trên.

Với 189 nước có mặt trên diện tích rộng 5,28 km², triển lãm  lần này phá mọi kỷ lục về địa lý và tài chính. Sau 8 năm chuẩn bị và xây dựng, ban tổ chức tỏ ra hân hoan khi  sự kiện văn hóa - khoa học - kỹ thuật này khai mạc đúng hẹn với một bữa tiệc ánh sáng và âm thanh xưa nay hiếm, nhất là tiết mục bắn pháo hoa hoành tráng kéo dài 30 phút vào tối 30-4.

Thể hiện sức mạnh kinh tế

Trong những kỳ triển lãm trước đây ở châu Âu, người ta triển lãm chủ yếu những phát minh, sáng kiến và sản phẩm mới cho thế giới biết. Đó là động cơ chạy bằng hơi nước, bê tông cốt thép, mô-tơ chạy bằng điện  một chiều, thậm chí bánh mì nhân thịt - hamburger.

Là nước đang phát triển đầu tiên đứng ra đăng cai tổ chức triển lãm thế giới, chính quyền Bắc Kinh quyết tâm biến cuộc “trình diễn vĩ đại nhất thế giới” thành hình ảnh trung thực nhất của một nước Trung Hoa mới.

Theo China Daily, ý nghĩa thật sự của sự kiện Triển lãm Thế giới Thượng Hải 2010 được trình bày như sau: “Sự tự tin ngày càng lớn mạnh (của Trung Quốc) bắt nguồn từ  sức mạnh kinh tế ngày càng tăng và sự cởi mở ngày càng gia tăng trong cộng đồng quốc tế”.

Chính quyền thành phố Thượng Hải rất tự hào về cuộc triển lãm lần này. Nhật Bản mất đến 6 năm mới tổ chức được triển lãm thế giới sau khi tổ chức thế vận hội năm 1964. Đó là lần đầu tiên thế vận hội được tổ chức tại một nước châu Á. Trung Quốc chỉ mất có 2 năm sau Thế vận hội Bắc kinh 2008 rất thành công. Điều này nói lên sức mạnh kinh tế của Trung Quốc.

Một du khách chụp ảnh lưu niệm trong gian hàng Liên hiệp châu Phi. Ảnh: AP

Gần đây, tất cả số liệu thống kê cho thấy Trung Quốc sẽ chiếm ngôi vị nền kinh tế số 2 thế giới của Nhật và trong 10 năm tới có thể qua mặt cả nước Mỹ hiện nay là nền kinh tế số 1 thế giới.

Tờ The Nation cho biết nối gót 2 đàn anh Nhật và Trung Quốc, Philippines là nước đầu tiên ở Đông Nam Á (ASEAN) đăng ký tổ chức Triển lãm Thế giới năm 2020 với chủ đề “Manila - Ngợi ca ánh sáng và sự sống”. Dù được chọn hay không, đây cũng là một dấu hiệu vươn lên của Đông Nam Á.

Liên kết với các nước thế giới thứ ba

Theo nhận định của The Nation, việc Trung Quốc mời hơn 100 nhà báo của 30 nước ở châu Mỹ La tinh, châu Phi, Đông Nam Á và Đông Á đến dự lễ khai mạc cho thấy Trung Quốc cũng muốn các nước đang phát triển (còn gọi là nước nghèo) có cơ hội để tự giới thiệu. Điều này được thể hiện  cụ thể ở Triển lãm Thế giới Thượng Hải 2010 với sự có mặt của tất cả các nước châu Phi vốn ít khi xuất hiện trong các kỳ triển lãm thế giới trước đây. Trung Quốc đã hỗ trợ về tài chính ít nhiều cho các nước này.

Nhật báo tài chính Mỹ  The Wall Street Journal cho biết trong số 189 nước có gian hàng tại triển lãm chỉ có 42 nước  tự túc về tài chính để  xây dựng gian hàng của mình.

Những gian hàng còn lại đều được nước chủ nhà tài trợ ít nhiều tùy theo yêu cầu. Những nước nghèo có thể thuê lại 42 gian hàng do nước chủ nhà bỏ tiền túi ra xây dựng. Trung Quốc cũng chấp nhận chi trả hóa đơn xây dựng của 17 gian hàng tập thể khác (nhiều nước triển lãm chung).

Tất nhiên, làm như vậy hoàn toàn có lợi cho nước chủ nhà. Triển lãm Thế giới Thượng Hải 2010 được tiếng là vĩ đại nhất từ trước tới nay với sự có mặt của hầu hết các nước trên thế giới, thể hiện  sức mạnh kinh tế và ảnh hưởng chính trị của Trung Quốc.

Đối với các nước ASEAN, theo tờ The Nation, Trung Quốc có sự quan tâm đặc biệt. Các quan chức cao cấp Trung Quốc nhiều lần nhấn mạnh đến tầm quan trọng của tình hữu nghị ASEAN-Trung Quốc.

ASEAN đã ký Hiệp định Tự do Thương mại với Trung Quốc và nước này trên thực tế trở thành đối tác thương mại số một của các nước ASEAN. Tại cuộc triển lãm Thượng Hải, ban thư ký ASEAN đã được nước chủ nhà tặng một gian hàng để triển lãm những thành tựu của khối ASEAN.

Đáng chú ý là lần này, Bắc Kinh đã mời tất cả các nhà lãnh đạo ASEAN và ông tổng thư ký ASEAN đến dự lễ bế mạc triển lãm vào ngày 31-10-2010. Nhưng tại thời điểm đó, theo kế hoạch, Hội nghị  Cấp cao ASEAN  cũng sẽ diễn ra tại Hà Nội. Sau khi thảo luận, cuối tháng 4 vừa qua, theo tờ The Nation, các nhà lãnh đạo ASEAN đã quyết định tổ chức hội nghị cấp cao trước 2 ngày. Như vậy tất cả đều có thể có mặt tại Thượng Hải dự lễ bế mạc.

Kỳ vọng phá kỷ lục Osaka  Expo 1970

Ở châu Á, Triển lãm Thế giới Osaka 1970 ở Nhật được xem là thành công nhất thời hiện đại với 64,2 triệu khách tham quan. Kể từ đó, Nhật được xem là biểu tượng của sự thành công và tính hiện đại không có đối thủ ở châu Á. Nhưng đó là chuyện của 30 năm trước. Cả 2 lần tổ chức triển lãm thế giới  sau này là Tsukuba 1985 và Aichi 2005 cũng ở Nhật đều không được thành công như Osaka 1970.

Ban tổ chức Triển lãm Thế giới Thượng Hải rất kỳ vọng thu hút được ít nhất 70 triệu khách tham quan, phá kỷ lục của Osaka Expo 1970. Tuy nhiên, theo nhật báo South China Morning Post, xuất bản tại Hồng Kông, số khách tham quan triển lãm không nhiều như mong đợi sau 4 ngày mở cửa.

Ngày 4-5, chỉ có 146.000 khách tham quan, trong khi ban tổ chức ước tính mỗi ngày trung bình đón 380.000 khách. Một trong những nguyên nhân là giá vé quá cao (140 nhân dân tệ = 386.540 đồng) so với thu nhập của người dân bình thường. Thời tiết thất thường, phải đứng xếp hàng quá lâu trước các gian hàng nổi tiếng và trong hội chợ có quá ít bóng mát cũng làm cho nhiều người nản lòng.