Chênh lệch mức lương, thưởng ngày càng lớn

Từ tháng 11- 2006, Bộ LĐ- TB-XH đã có công văn yêu cầu các địa phương khảo sát, thống kê tình hình thực hiện lương, thưởng Tết trên địa bàn của mình và công khai mức lương, thưởng, thời gian trả lương, trả thưởng. Tuy nhiên, dường như các địa phương vẫn chưa quan tâm đúng mức đến vấn đề này. Tính đến nay, mới chỉ có 4 nơi là TP Hà Nội, TPHCM, tỉnh Bình Dương và Đồng Nai có báo cáo về Bộ LĐ-TB-XH.

Lương trung bình tăng 8% - 10%

Năm 2006 có ý nghĩa đặc biệt với người lao động (NLĐ) trong khu vực kinh tế quốc doanh với đợt tăng lương tối thiểu từ ngày 1- 10- 2006. Tuy nhiên, do tăng lương vào thời điểm cuối năm nên sự tác động của lương tối thiểu đối với mức lương trung bình chung của NLĐ không lớn.

Số liệu thống kê của Vụ Tiền lương - Tiền công cho thấy, tiền lương bình quân của NLĐ trong các loại hình doanh nghiệp (DN) năm 2006 đều tăng bình quân từ 8% - 10% so với năm 2005. Trong đó, tiền lương bình quân trong DN Nhà nước đạt 2,1 triệu đồng/người/tháng (tăng 9% so với năm 2005); riêng các tổng công ty hạng đặc biệt (tổng công ty 91 và các tập đoàn kinh tế) bình quân đạt 3,2 triệu đồng/người/tháng; các DN dân doanh đạt 1,6 triệu đồng/người/tháng và DN có vốn đầu tư nước ngoài (FDI) đạt 2,2 triệu đồng/người/tháng (tăng khoảng 8% so với năm 2005).

Theo nhìn nhận của một số nhà chuyên môn, năm 2006, mức tiền lương có sự khác nhau, phụ thuộc nhiều vào hiệu quả sản xuất kinh doanh, lợi thế ngành hàng và giá tiền công ở từng vùng. Mức tiền lương ở những ngành nghề có nhiều lợi thế, vùng kinh tế trọng điểm cao hơn so với các DN vùng kinh tế còn lại. Minh chứng là năm nay, các vùng kinh tế trọng điểm trên địa bàn TPHCM, doanh nghiệp FDI có mức lương bình quân khá cao: 4,26 triệu đồng/người/tháng, trong khi ở khu vực DN dân doanh là 1,86 triệu đồng/người/tháng (chênh nhau tới 2,4 triệu đồng). Tại Hà Nội, lương bình quân lần lượt là 2,8 triệu đồng và 1,4 triệu đồng. Còn ở tỉnh Đồng Nai và Bình Dương, mức lương bình quân trong DN FDI là 1,28 triệu đồng/người/tháng, DN dân doanh là 650.000 đồng/người/tháng. Lương bình quân tại 2 tỉnh này khó mà bì với vùng kinh tế trọng điểm TPHCM và Hà Nội ở cùng khu vực kinh tế.

Thưởng cao nhất: Trên 124 triệu đồng

Đối với lao động có trình độ chuyên môn, kỹ thuật cao, đóng góp nhiều vào hiệu quả sản xuất, kinh doanh thì mức lương, mức thưởng cao hơn nhiều lần so với lao động giản đơn. Điều này được thể hiện rõ ở các DN hoạt động trong lĩnh vực ngân hàng, bảo hiểm. Mức thưởng bình quân của các ngành này thuộc vào hàng cao ngất, cao nhất là 107,4 triệu đồng; một số DN thuộc các ngành nghề khác như Công ty Motorola (Hà Nội) đạt mức cao nhất là 124,76 triệu đồng, Công ty Bayer VN (Đồng Nai) là 110,8 triệu đồng. Trong khi đó, các DN hoạt động trong lĩnh vực dệt may, da giày có mức thưởng thấp nhất, tại TPHCM, bình quân NLĐ chỉ nhận được 700.000 đồng.

Theo báo cáo của Sở LĐ-TB-XH TPHCM: Tiền thưởng bình quân của DN trong nước là 1,69 triệu đồng, cao nhất là 40 triệu đồng, thấp nhất là 150.000 đồng; tiền thưởng bình quân DN ngoài quốc doanh là 4,134 triệu đồng, cao nhất là 107 triệu đồng và thấp nhất là 648.000 đồng.

Nhiều DN gặp khó khăn về tài chính

Vụ trưởng Vụ Tiền lương - Tiền công Phạm Minh Huân cho biết, tính tới thời điểm này có khoảng 75% DN đã lập kế hoạch thưởng cho NLĐ (tỉ lệ lập kế hoạch thưởng Tết tại Hà Nội trong khối DN Nhà nước là 100%, khối FDI là 80%; tại Bình Dương là 50%), còn lại 25% DN chưa có kế hoạch thưởng Tết cho NLĐ đều là những DN khó khăn về mặt tài chính. Với các DN này, các sở LĐ-TB-XH cần linh hoạt xem xét, cố gắng giải quyết nợ lương, thỏa thuận một mức thưởng nào đó để bảo đảm quyền lợi cho NLĐ.

Trước câu hỏi làm thế nào để giải quyết “căn bệnh kinh niên” của một số DN là nợ lương, “phớt lờ” thưởng Tết, ông Huân cho rằng về mặt quản lý Nhà nước, Bộ LĐ-TB-XH chỉ có thể tăng cường công tác thanh, kiểm tra các DN, giám sát chặt chẽ việc trả lương, thưởng Tết cho NLĐ. Thực tế, thời gian vừa qua đã có một số cuộc đình công của công nhân vì DN nợ lương, thưởng (do sợ sau Tết NLĐ sẽ không làm tiếp nữa!). “Còn về sâu xa, muốn giải quyết triệt để, cần phải tăng cường cơ chế đối thoại, thương lượng giữa DN và NLĐ. Muốn làm được việc này, không có cách nào khác tốt hơn là phát huy vai trò của Công đoàn trong các DN” - ông Huân kết luận.