Chỉ lo không có gạo để bán!

. Phóng viên: Xuất khẩu gạo đang được giá là cơ hội tốt cho doanh nghiệp cũng như nông dân trong thời điểm hiện nay. Vì sao Hiệp hội Lương thực VN lại thông báo tạm ngưng ký hợp đồng xuất khẩu?

- Ông Trương Thanh Phong: Có hai lý do chính: Thứ nhất, nhằm mục đích bảo đảm an ninh lương thực trong nước. Thứ hai, để bình ổn giá lương thực góp phần chống lạm phát.

Về lý do thứ nhất, theo dự báo giữa tháng 4 này ở miền Bắc sẽ có đợt sốt giá lương thực do vụ đông xuân gieo trồng bị trễ một tháng vì ảnh hưởng đợt rét vừa qua. Dự kiến sẽ có ít nhất 200.000 tấn gạo ở miền Nam vận chuyển ra Bắc, nếu không sẽ có nguy cơ đói cục bộ. Hơn nữa, diễn biến thời tiết sắp tới chúng ta chưa thể lường trước giống như đợt rét xảy ra vừa qua ở phía Bắc, do đó phải đề phòng thiếu gạo lúc giáp hạt vào tháng 5 và tháng 6. Còn lý do thứ hai, chúng ta đã biết giá lúa gạo tăng hay giảm có tác động rất lớn đến việc chống lạm phát.

. Có ý kiến cho rằng hạn chế xuất khẩu gạo trong thời điểm hiện nay là phải “hy sinh” quyền lợi của 80% dân số- những người trực tiếp làm ra lúa gạo?

- Tính đến thời điểm này, các doanh nghiệp đã ký hợp đồng xuất khẩu gạo cho năm 2008 được 1,8 triệu tấn, trong đó chỉ mới giao cho khách hàng 800.000 tấn, còn 1 triệu tấn phải tiếp tục thực hiện. Chưa kể VN vừa trúng thầu bán cho Philippines trên 180.000 tấn gạo cũng chưa giao xong. Việc tạm ngưng ký hợp đồng xuất khẩu kéo dài đến tháng 6-2008, nếu vụ hè thu tốt, giá trong nước ổn định, không xảy ra thiếu đói cục bộ thì sẽ xem xét cho ký tiếp.

Đối với nông dân, hiện doanh nghiệp đang mua gạo để xuất khẩu nhưng họ không còn để bán, mà phải đợi đến vụ hè thu. Theo ước tính của chúng tôi, hiện lúa trong dân chỉ còn khoảng 200.000 tấn đang thu hoạch lai rai, con số này không đáng kể. Do đó, việc tạm ngưng xuất khẩu không ảnh hưởng lớn đến nông dân mà ngược lại còn mang tính tích cực vì lạm phát cao, người chịu thiệt là nông dân.

. Vậy có thể “mở” cho doanh nghiệp được ký hợp đồng nhưng giao trong quý III và quý IV. Vì nếu đợi qua tháng 6, khi đó giá trên thị trường thế giới giảm, doanh nghiệp mất ăn, còn nông dân cũng mất cơ hội?

- Tôi xin bảo đảm từ nay đến cuối năm 2008, giá gạo ở thị trường thế giới nếu không tăng thì cũng đứng ở mức cao như hiện nay, hoàn toàn có lợi cho doanh nghiệp và nông dân, chỉ sợ chúng ta không có gạo để bán. Cơ sở để hiệp hội đưa ra nhận định này là năm nay gạo trên thế giới thiếu hụt trầm trọng. Nhiều nước chuyên xuất khẩu gạo đã ban lệnh ngưng bán ra khỏi quốc gia như Ấn Độ, Trung Quốc. Bộ Thương mại Campuchia cũng đã có văn bản tạm ngưng xuất khẩu lúa gạo theo mọi hình thức trong thời gian 2 tháng tính từ ngày 25-3-2008. Còn Pakistan cũng đã hạn chế xuất khẩu.

Tóm lại thời điểm cuối năm, thị trường giá bán gạo sẽ rất tốt, thậm chí tốt hơn 6 tháng đầu năm. Theo ước tính, giá bán gạo của các doanh nghiệp trung bình 6 tháng đầu năm nay là 530 USD/tấn, so với bình quân cả năm 2007 là 295 USD/tấn. Nông dân bán lúa với giá trung bình là 4.500 đồng/kg, cao hơn 1.300 đồng so với năm rồi.