Chuyện về con robot... chết chìm

Ngày 12-4, tại khu vực thi công trạm bơm thuộc Dự án Vệ sinh môi trường TPHCM, nhà thầu thi công đã trục vớt thành công một con robot sau gần 300 ngày nằm im trong lòng đất. Xung quanh chuyện con robot gặp nạn này là những vấn đề kỹ thuật phức tạp mà Giám đốc kỹ thuật của nhà thầu JV of TMEC& CHEC.3, ông Luo Wen, vừa “bật mí” với Báo Người Lao Động.

Sự cố hy hữu!

Ngày 2-7-2005, các chuyên gia của nhà thầu đang điều khiển robot qua màn hình để khoan xuyên bức tường của trạm bơm số 8 (nằm trên đường Nguyễn Hữu Cảnh, phường 22, quận Bình Thạnh) bỗng cùng bật dậy. Trên màn hình điều khiển, con robot đang vận hành ngon lành dưới độ sâu hơn 16 mét trong lòng đất bỗng dưng lệch hướng rồi chìm hẳn xuống. Dù đã tiên liệu những rắc rối có thể gặp khi thi công trong điều kiện địa chất phức tạp nhưng sự cố “chìm” robot không khỏi khiến các chuyên gia bất ngờ.

Theo ông Luo Wen, địa chất khu vực xung quanh trạm bơm rất yếu và có một mạch nước ngầm lớn với áp lực nước cực mạnh tạo thành một vũng lầy khiến robot rơi vào tình trạng... tự bơi. “Trước đây, khi thi công giếng khoan cho một nhà máy điện ở Thượng Hải, Trung Quốc, chúng tôi cũng từng gặp sự cố robot bị áp lực nước đẩy trở ra nhưng chưa bao giờ bị chìm như thế này”, ông Luo Wen nói. Theo ông, việc kích ống dẫn nước thải từ giếng Nhiêu Lộc- Thị Nghè (nằm bên bờ sông Sài Gòn) vào trạm bơm còn khó hơn nhiều do phải kích ống theo đường cong từ độ sâu 42 mét lên độ sâu 15 mét nhưng đã được thực hiện thành công mà không gặp bất cứ sự cố nào.

Giải mã nguyên nhân

Theo phương án thi công gói thầu số 7, để lắp đặt hơn 9 km ống bê tông Ø 3.000 ở độ sâu trung bình 16 mét chạy dọc kênh Nhiêu Lộc- Thị Nghè, nhà thầu bố trí 34 giếng để tổ chức thi công từng đoạn. Một robot đường kính 3 mét được cần cẩu đưa xuống đáy giếng để từ đây khoan xuyên lòng đất theo phương ngang với tốc độ trung bình 3 mét/giờ, nhằm thẳng giếng kế cận. Robot này được điều khiển và giữ phương hướng bằng một hệ thống tia laser và hành trình của nó được thể hiện qua màn hình kiểm soát trên mặt đất. Nhiệm vụ của robot là khoan mở đường để sau đó bốn chiếc ben thủy lực sẽ kích những ống bê tông vào đúng vị trí cần lắp đặt. Ông Luo Wen cho biết, thông thường khi đến trạm bơm robot sẽ phá xuyên qua “mắt mềm” (là những tấm thép) được thiết kế đúng vị trí đã tính toán trên bức tường. Thế nhưng, bức tường trạm bơm số 8 được cấu tạo bằng bê tông cốt thép dày 1,2 mét mà không hề bố trí “mắt mềm” nên robot phải dừng lại và khoan phá bức tường này để kích ống vào đấu nối. Khi bức tường được khoan sâu quá nửa thì áp lực của mạch nước ngầm đã khiến con robot nặng 60 tấn không giữ được trạng thái thăng bằng rồi... chìm luôn!

Trong một văn bản gởi UBND TPHCM, ông Zhang Zongxi, Giám đốc dự án của nhà thầu, cho biết đơn vị tư vấn thiết kế đã sai sót khi không thiết kế “mắt mềm” trên tường chắn của trạm bơm, đồng thời không cho đơn vị thi công áp dụng biện pháp bơm hạ mực nước ngầm nên dẫn đến sự cố trên.

“Giải cứu”: 1 triệu USD!

Việc con robot gặp nạn khiến công đoạn kích ống nối từ giếng số 33 vào trạm bơm số 8 phải dừng lại ngay trước “vạch đích”. Để không ảnh hưởng thi công các giếng khác, nhà thầu phải nhập một con robot khác để thay cho con robot bị chìm. Mặt khác, các chuyên gia phải chuyển sang tìm phương án giải cứu, đưa robot trở lại mặt đất từ độ sâu hơn 16 mét. Tháng 10-2005, sau nhiều nỗ lực thăm dò địa chất, đánh giá thiệt hại, nhà thầu đã đưa ra được phương án trục vớt và qua các bước phản biện thì đến tháng 2-2006 đơn vị tư vấn thiết kế dự án mới phê duyệt. Để cứu robot, nhà thầu phải khoan mở một giếng khác ngay vị trí con robot bị chìm (cạnh trạm bơm số 8). Các công đoạn xây tường chắn nước xâm nhập, lắp đặt đường ray, cẩu trục... cũng mất hàng tháng trời. Và đến ngày 12-4-2006, những chiếc cẩu hạng nặng đã ì ạch đưa con robot trở lại mặt đất, kết thúc chuỗi ngày chôn mình trong lòng đất lạnh. Tuy giữ bí mật về trị giá của robot nhưng theo ông Luo Wen, khoản tiền túi mà nhà thầu bỏ ra để trục vớt đã lên đến gần 1 triệu USD. Tuy các chuyên gia đã kịp đóng kín các hệ thống an toàn khi xảy ra sự cố nhưng lúc được đưa lên mặt đất con robot cũng bị gỉ sét thảm hại. Hiện các chuyên gia đang “giải phẫu”, sửa chữa và dự kiến sớm nhất thì đến giữa tháng 5 con robot này mới có thể “tái xuất giang hồ”!