Doanh nghiệp “chết” không được chôn

Ông Đồng Văn Bình- đại diện Viện Kiểm sát Nhân dân (VKSND) TPHCM, cho biết: Hầu hết các DN có đơn yêu cầu phá sản đều mất khả năng thanh toán, kinh doanh thua lỗ trong nhiều năm (phần lớn là DN Nhà nước). Trong đó, một số DN không xuất phát từ nguyên nhân quản lý yếu kém mà do lãnh đạo của DN bị xử lý hình sự về các tội cố ý làm trái, lừa đảo chiếm đoạt tài sản (Công ty Tamexco, Công ty Ngọc Thảo) hoặc DN đã qua thanh tra có dấu hiệu thua lỗ lớn như Công ty Kỹ nghệ Nông cơ (Sakyno), Công ty Xuất nhập khẩu Cần Giờ. Đặc điểm chung của hầu hết các DN xin phá sản đều có nợ ngân hàng như Công ty Tamexco nợ các ngân hàng trên 450 tỉ đồng (không có tài sản thế chấp), Công ty TNHH Ngọc Thảo nợ trên 245 tỉ đồng, Công ty Thương mại Bình Tây nợ tiền hàng trên 2 triệu USD của Ngân hàng Việt Hoa... Việc giải quyết thủ tục phá sản các DN này phần lớn đều kéo dài thời gian (từ 2-3 năm) do phải thực hiện theo các bước quy định trong Luật Phá sản DN như triệu tập các bên, người liên quan, lập danh sách chủ nợ, con nợ, xác định giá trị tài sản còn lại, báo các quyết toán tài chính, kiểm toán, giám sát việc thu chi, quản lý sổ sách DN... Những thủ tục này rất khó thực thi. Đơn cử, DN đã mất khả năng trả nợ lấy tiền đâu để thực hiện kiểm toán? Ông Trần Văn Sự, Phó Chánh án Tòa án Nhân dân TPHCM, nêu cửa ải khác: Trong điều kiện thụ lý đơn và mở thủ tục giải quyết yêu cầu phá sản DN, các chủ nợ DN phải làm đơn và chứng minh được con nợ mất khả năng thanh toán nợ đến hạn. Nhưng nhiều chủ nợ đã không làm đơn vì họ sợ mất tài sản nếu con nợ bị tuyên bố phá sản. Mặt khác, để chứng minh con nợ “chết” cũng phải qua rất nhiều thủ tục.

Chặt về thủ tục nhưng thiếu chế tài về trách nhiệm

Trên thực tế tại VN, hầu hết các DN Nhà nước khi lâm vào tình trạng phá sản đều phải có ý kiến và sự can thiệp của cơ quan chủ quản và các cấp chính quyền.  Do vậy, nhiều DN đã “chết” nhưng vẫn phải cố duy trì sự sống vì không có cơ quan chủ quản nào muốn tự nhận mình là yếu kém. Ông Trần Du Lịch- Viện trưởng Viện Kinh tế TPHCM, cho biết: Ở các nước, chuyện phá sản DN là bình thường. Như ở Đức một năm có vài ngàn vụ DN tuyên bố phá sản, phá sản không chỉ là cáo chung mà còn để tạo cơ hội mới cho sự hồi phục, trong khi ở ta trong hàng vạn DN chỉ có vài DN tuyên bố phá sản. “Nhiều DN “chết” không chôn được cũng không có máy để cho thở”. Thủ tục xin phá sản khó thực thi, nhiều DN quay sang xin giải thể nhưng cơ quan ra quyết định giải thể phải chịu trách nhiệm hoàn toàn về thanh toán nợ nên cũng không ai dám ra quyết định. Nhiều giám đốc khi ký hợp đồng thì bừa bãi đến khi thu hồi nợ không được cũng không chịu làm đơn xin phá sản mà chỉ ngồi chờ 1-2 năm nữa về hưu. Ông Lịch đặt vấn đề: Luật của ta là luật phá sản bắt buộc, không phải tự nguyện. Nên phải có quy định chế tài trách nhiệm đối với giám đốc không chịu làm đơn xin phá sản. Ông Trần Thành Long, Chủ tịch Ủy ban MTTQ VN TPHCM, bổ sung một thực tế buồn: “Có DN có đơn thưa kiện của nhiều DN, nợ hoài không trả nhưng vẫn được nhận Huân chương lao động”.

Minh Hà

- Bán tài sản với giá thấp hơn giá trị thực.

- Thanh toán nợ chưa đến hạn.

- Bán tài sản đã cầm cố, thế chấp.

- Vay tiền với lãi suất quá cao để trả nợ.

- Các hình thức để tẩu tán tài sản khác...

Theo ông Trần Du Lịch, khi phát hiện các dấu hiệu tài chính bất thường này, cùng với tình trạng không có khả năng thanh toán nợ đến hạn thì được coi như hội đủ các yếu tố xác định tình trạng phá sản của DN và buộc DN phải tổ chức lại hoạt động sản xuất.

N.M