Đồng bằng sông Cửu Long: Thiếu lò sấy lúa, không ai đầu tư

Vấn đề đặt ra: Thiếu lò sấy lúa nhưng ai đầu tư khi chính nông dân không mặn mà với việc này?

Chủ lò “chặt” đẹp: 10% lúa sấy!

Chúng tôi về An Giang, Đồng Tháp giữa lúc nông dân hai tỉnh này đang tất bật cắt lúa hè thu chạy lũ. Trên các tuyến Quốc lộ 30 từ Cao Lãnh lên Hồng Ngự, Tỉnh lộ 841 Hồng Ngự - Thường Phước, Tỉnh lộ 941 Tri Tôn - Long Xuyên nhìn đâu cũng thấy lúa phơi vàng rực, lúa tràn ra gần hết mặt đường khiến các phương tiện giao thông né tránh nhau hết sức khó khăn. Trên tuyến Quốc lộ 30 đoạn qua xã Tân Thạnh, huyện Thanh Bình (Đồng Tháp), nông dân Huỳnh Văn Ngãi nói: “Không có chỗ phơi nên tụi tôi phải mang lúa ra đường. Trong ấp không có cái lò sấy lúa nào, muốn sấy được lúa phải có ghe chở đi xa gần chục cây số, tốn bộn chi phí xăng dầu”. Giá thuê sấy lúa cũng khá cao, trung bình sấy 100 giạ lúa phải trả cho chủ lò 5 giạ (tương đương 150.000 đồng theo thời giá hiện nay) nhưng chủ lò thường lấy tiền mặt chứ không chịu lấy lúa.

Ở An Giang, giá thuê sấy lúa cao gấp hai lần tại Đồng Tháp. Ông Trần Văn Công, chủ 8 công ruộng đang cắt chạy lũ chất đống trên Tỉnh lộ 941, cho biết: “Trong ấp chỉ có một cái lò sấy lúa công suất 8 tấn/mẻ (khoảng 6- 8 giờ/mẻ) nên nông dân muốn sấy được lúa phải sắp hàng đợi trong khi lúa ướt nhẹp, lên mộng đến nơi. Vậy mà mấy ông chủ lò còn “chặt đẹp” nông dân: Cứ sấy 100 giạ thì phải trả cho chủ lò 10 giạ”. Tình thế bức bách đã buộc họ đổ tràn lúa ra phơi tràn trên Tỉnh lộ 941.

Thế nhưng, cho mượn vốn xây lò, nông dân không nhận!

Khi chúng tôi đem vấn đề lò sấy lúa “đặt lên bàn làm việc” của các quan chức ngành nông nghiệp các tỉnh ĐBSCL thì tất cả đều thở dài ngao ngán. Ông Nguyễn Phước Tuyên, Giám đốc Sở NN-PTNT Đồng Tháp, cho biết: Toàn tỉnh chỉ mới có 185 lò sấy lúa công suất từ 4 đến 8 tấn/mẻ, chỉ đáp ứng được khoảng 1,5% nhu cầu sấy lúa hè thu của nhà nông. Hiện tại, việc đầu tư xây dựng lò sấy lúa nhìn bề ngoài thì có vẻ bức xúc nhưng ngành nông nghiệp khuyến khích cách mấy nông dân cũng không ai chịu bỏ vốn làm dịch vụ lò sấy. Nguyên nhân chủ yếu là họ sợ lỗ vốn, vì mỗi năm chỉ hoạt động được vài tuần khi thu hoạch lúa hè thu, phần lớn thời gian còn lại lò bỏ trống, hư hỏng, xuống cấp.

Phơi lúa tự nhiên “sướng” hơn!

Tại An Giang, anh Trần Quang Viễn, Trưởng Phòng Kế hoạch - Đầu tư (Sở NN-PTNT), nói: “Mỗi năm An Giang có hơn 200.000 ha lúa hè thu phải thu hoạch trong mùa mưa lũ nhưng cả tỉnh chỉ có khoảng 600 lò sấy lúa công suất từ 4 đến 8 tấn/mẻ, đủ đáp ứng được khoảng 15% nhu cầu. Sợ thua lỗ là lý do chính để nông dân từ chối đầu tư vốn xây dựng lò sấy, mặc dù từ năm 2001 UBND tỉnh An Giang có chủ trương cho nông dân, HTX nông nghiệp mượn vốn không lãi suất trong vòng 3 năm để phát triển hệ thống lò sấy lúa”.

Theo anh Viễn, hiện tại để đầu tư một lò sấy lúa 2 tấn/mẻ cần 12 triệu đồng, lò 4 tấn/mẻ cần từ 24 đến 28 triệu đồng và lò 8 tấn/mẻ cần khoảng 40 triệu đồng.

Mới đây, UBND tỉnh An Giang buộc phải đưa ra chủ trương: Từ nay đến năm 2003 ngân sách tỉnh sẽ cho các doanh nghiệp kinh doanh lương thực và các HTX nông nghiệp vay ưu đãi không lãi suất trong vòng 3 năm để đầu tư xây dựng lò sấy lúa, lãi suất 0,5%/tháng trong vòng 5 năm để xây dựng hệ thống nhà kho trữ lúa. Tổng kinh phí thực hiện chương trình này từ 50 tỉ đến 100 tỉ đồng. Riêng các doanh nghiệp, UBND tỉnh An Giang bắt buộc mỗi doanh nghiệp phải chịu trách nhiệm bảo trợ từ 10 đến 25 HTX nông nghiệp để phát triển hệ thống kho, lò sấy.

Tuy vậy nhiều cán bộ ngành nông nghiệp cũng rất băn khoăn, vì được vay vốn ưu đãi nhưng nông dân không mặn mà với việc đầu tư lò sấy và bởi tập quán phơi lúa tự nhiên vẫn còn trong nông dân.