Hồ Gươm đang cạn nước

Mới thoáng nhìn, mặt nước hồ Gươm vẫn vậy, vẫn rất xanh. Nhưng dưới cái màu xanh ấy khoảng từ 0,3 - 1,4 m là đáy hồ. Nước Hồ Gươm đang cạn dần.

Nơi cạn nhất chỉ còn 0,3 m...

Câu chuyện cạn nước của Hồ Hoàn Kiếm bắt đầu được nhắc đến vào ngày 14-11-2003, khi anh Phạm Văn Quân, thành viên của nhóm quan trắc chất lượng nước hồ thuộc đề án nghiên cứu bảo tồn rùa Hồ Hoàn Kiếm do Trung tâm Nghiên cứu Công nghệ môi trường và Phát triển bền vững thuộc Đại học Quốc gia Hà Nội (ĐHQG HN - CETASD). Ban Chỉ đạo 1.000 năm Thăng Long - Hà Nội và Viện Công nghệ Sinh học (ĐHQG HN) phối hợp thực hiện cùng các thành viên trong nhóm bơi thuyền ra hồ lấy mẫu nước phục vụ cho công tác nghiên cứu. Thật bất ngờ, khi nhóm vừa ngồi lên thuyền thì cũng là lúc thuyền chạm đáy hồ! Ngay lập tức, nhóm nghiên cứu của CETASD đã tiến hành đo mực nước hồ tại một số điểm như khu vực Tháp Rùa, khu vực trước tượng đài vua Lê, khu vực đối diện Sở Điện lực TP trên phố Đinh Tiên Hoàng... Kết quả cho thấy mực nước hồ đã cạn đến mức kỷ lục, nơi nước hồ thấp nhất là khu vực gần nhà vệ sinh công cộng trên phố Đinh Tiên Hoàng, chỉ còn 0,4 m. Mực nước được coi là sâu nhất của hồ thời điểm ấy cũng chỉ là 1,2 m, tại khu vực trước tượng đài vua Lê. Một tháng sau, ngày 15-12, nhóm nghiên cứu tiếp tục đo lại mực nước hồ. Lần này, mực nước còn thấp hơn trước. Khu vực Tháp Rùa nước chỉ còn sâu 0,7 m, tại cống xả trên đường Hàng Khay - Đinh Tiên Hoàng sâu 0,3 m. Theo nghiên cứu của CETASD, từ 10 năm nay, mỗi năm nước Hồ Hoàn Kiếm lại cạn bớt khoảng trên 5 cm. Tuy nhiên, nếu chỉ nhìn thoáng qua, mặt nước hồ vẫn rất xanh với đúng tên “lục thủy” và rất ít người phát hiện được tình trạng cạn dần này.

Cũng theo nghiên cứu của CETASD, nguyên nhân của tình trạng nước Hồ Hoàn Kiếm cạn dần là do hồ không có nguồn nước dẫn vào. Thời điểm hiện nay đang là mùa khô, lượng mưa rất ít nên hồ không có nước. Thêm vào đó, việc nạo vét bùn nhiều năm nay không được thực hiện cũng là một  lý do khiến cho nước hồ ngày càng thấp.

Nước cạn, cụ rùa nổi do thiếu không khí

Mực nước Hồ Hoàn Kiếm đang thấp dần kết hợp với việc cụ rùa liên tục nổi lên thời gian gần đây đã khiến cho rất nhiều người quan tâm đến cụ rùa lo lắng. Trao đổi với phóng viên Báo Người lao động, GS Hà Đình Đức, ĐHQG HN, người đã có thâm niên hàng chục năm nghiên cứu về rùa Hồ Gươm cho biết, việc nước hồ cạn dần đang làm nồng độ ô nhiễm trong nước tăng thêm nhiều lần, trong khi hàm lượng oxy ngày càng giảm xuống. Đó chính là nguyên nhân làm cho cụ rùa thường xuyên nổi lên để thở. Tuy nhiên, vẫn theo GS Đức, nguyên nhân chủ yếu ảnh hưởng đến sự sống còn của cụ rùa duy nhất này là lớp bùn dưới đáy hồ. Cũng cần phải nhắc lại rằng môi trường sống của rùa chính là bùn, nên việc nạo vét bùn Hồ Hoàn Kiếm năm 1993 của TP Hà Nội đã vấp phải sự phản đối của các nhà khoa học, trong đó có GS Đức. Theo GS, cần phải nạo vét lớp bùn dưới đáy hồ để bỏ hết chất thải sinh hoạt xả xuống hồ cũng như tránh tình trạng nước hồ ngày càng cạn kiệt. Tuy nhiên, chỉ nên làm theo kiểu dọn rác, tức là chỉ bóc đi lớp bùn dày khoảng 30 cm phía trên. Ngoài ra, cũng cần cải tạo lại cống thoát nước ở ngã tư Hàng Khay-Đinh Tiên Hoàng để lấy nước vào mùa mưa, tránh tình trạng nước hồ tù đọng, thiếu trong lành như hiện nay.

“Đầy hay vơi, không do chúng tôi quản lý!”

Câu hỏi được đông đảo người dân quan tâm cũng như các nhà khoa học đặt ra hiện nay là làm thế nào để nhanh chóng bổ sung lượng nước cho Hồ Hoàn Kiếm, một di tích lịch sử, văn hóa quan trọng vào bậc nhất của Hà Nội cũng như cả nước? Oái oăm thay, công việc quan trọng này lại chẳng được cơ quan nào đứng ra nhận trách nhiệm. Ông Hoàng Công Khôi, Chủ tịch UBND quận Hoàn Kiếm, đơn vị được UBND TP Hà Nội giao việc quản lý Hồ Gươm cho rằng đơn vị này chỉ quản lý việc giữ gìn an ninh trật tự, mỹ quan xung quanh hồ. Quyền Giám đốc Sở VHTT Hà Nội Phan Đăng Long cho biết, sở chỉ quản lý 3 di tích là Tháp Rùa, cầu Thê Húc và đền Ngọc Sơn. Còn việc nước hồ đầy hay vơi không do sở quản lý. Đại diện của Sở Tài nguyên Môi trường Hà Nội cũng cho biết sở này không được giao trách nhiệm quản lý mặt nước hồ. Và trong khi ông Hoàng Công Khôi đẩy trách nhiệm đầu tư, cải tạo hồ cho cơ quan quản lý cấp trên là UBND TP Hà Nội thì ông Đặng Dương Bình, Trưởng Phòng Môi trường Sở Tài nguyên - Môi trường Hà Nội đưa ra phương án các nhà khoa học cũng như quản lý cần tổ chức một cuộc họp khẩn để tìm ra một giải pháp bổ sung nước cho Hồ Hoàn Kiếm.