Lúc 22 giờ 30 phút ngày 2-3, tại ngã ba Tân Vạn – cửa ngõ phía Đông TPHCM – chúng tôi chứng kiến chiếc xe máy mang biển số Đồng Nai chở 2 thùng thịt heo, gia cầm lưu thông với tốc độ chóng mặt để vào trung tâm TP. Do Trạm Kiểm dịch Thủ Đức nằm trên Quốc lộ 1A, ngay trước cổng Khu Du lịch Văn hóa Suối Tiên nên vừa đến Nghĩa trang Liệt sĩ TP, chiếc xe máy đột ngột rẽ trái vào đường Hoàng Hữu Nam (quận 9), sau đó luồn lách vào các đường nhỏ rồi ra cầu vượt Thủ Đức để vào TP.

Né trạm

23 giờ 45 phút cùng ngày, xe máy khác mang biển số 51X-164… do một người đàn ông điều khiển chở một thùng thịt heo, gà đã làm sẵn; bên trên còn cột thêm vài chục con gà lưu thông từ ngã ba Tân Vạn về TP. Chiếc xe này không đi đường tránh mà người điều khiển tăng tốc vượt qua Trạm Kiểm dịch Thủ Đức một cách an toàn. Cứ thế, đến 3 giờ ngày 3-3, chúng tôi đếm được có không dưới 10 xe máy vận chuyển gia súc, gia cầm né trạm bằng đường Hoàng Hữu Nam hoặc ngang nhiên vượt trạm.
Xe máy chở gia cầm, gia súc vào đường Hoàng Hữu Nam để né trạm kiểm dịch (ảnh chụp nửa đêm về sáng 3-3). Ảnh: Thành Đồng

Tại cửa ngõ phía Tây TP, hằng tuần, Trạm Kiểm dịch động vật An Lạc đều phối hợp với lực lượng CSGT kiểm tra xe máy, xe khách để ngăn chặn vận chuyển thịt, gia cầm không rõ nguồn gốc vào TP tiêu thụ. Tuy nhiên, bằng nhiều cách, những người vận chuyển vẫn né được lực lượng chức năng. Khi phát hiện CSGT, những người vận chuyển bằng xe máy liền đi tắt vào những con đường nhỏ, đường ruộng khác để qua trạm. Nếu là xe khách, tài xế được những đồng nghiệp lưu thông chiều ngược lại phát tín hiệu có lực lượng kiểm tra, lập tức họ “đổ” hàng xuống khu vực địa bàn Long An, sau đó sử dụng đội quân xe ôm tiếp tục đưa hàng vào TP bằng nhiều con đường khác. “Chúng tôi chỉ được kiểm tra khi có lực lượng CSGT phối hợp chặn xe, còn nhân viên trạm kiểm dịch thì không thể kiểm soát nổi nên người dân có nhiều cách để né” - bà Trần Thị Cẩm Vân, Trạm trưởng Trạm Kiểm dịch động vật An Lạc, nói.

Mua bao nhiêu cũng có

Trên địa bàn TPHCM, mặc dù không còn công khai như trước đây nhưng tại những khu vực buôn bán gia cầm lậu, muốn mua bao nhiêu cũng có. Tại khu vực đường Trần Chánh Chiếu - Phú Hữu (quận 5), trước đây vài ngày, gia cầm sống được bày bán la liệt trên vỉa hè, tràn xuống cả lòng đường nhưng hiện nay, người bán chỉ ngồi bắt khách hoặc “cặp nách” một vài con để mời chào. Tuy nhiên, khi hỏi mua gà, vịt với số lượng lớn thì được người bán thông báo là “thỏa thuận xong giá cả, muốn mấy trăm con cũng có”. Tại khu vực Chợ Cầu, chợ Tân Sơn; khu vực chợ thủy sản trên đường Phan Văn Trị (quận Gò Vấp), vẫn còn nhiều người bán gia cầm sống. Gia cầm đã được giết mổ không có bao bì, không nhãn mác, không kiểm dịch cũng được bán khá nhiều tại các chợ và gần như quận - huyện nào cũng có, cụ thể là quanh khu vực chợ Hòa Bình (quận 5), chợ Đo Đạc (quận 2), chợ phường 25 (quận Bình Thạnh)…

Trên đường Kha Vạn Cân (quận Thủ Đức) cũng có nhiều điểm mua bán gia cầm sống. Tại chợ Hiệp Bình (dọc khu dân sinh đường sắt Hiệp Bình, phường Hiệp Bình Chánh, quận Thủ Đức), nhiều quầy hàng bày bán gia cầm sống. Thỉnh thoảng, người bán hàng phun nước lên rồi dùng tay trần vuốt lên các con gia cầm. Khi được hỏi vì sao không sợ lây bệnh cúm gia cầm thì họ trả lời: “Bán hồi giờ có sao đâu!”.

Ai chịu trách nhiệm?

Theo thống kê từ Chi cục Thú y TPHCM, trên địa bàn TP vẫn còn 135 điểm bán gia cầm trái phép. Ông Phan Xuân Thảo, Chi cục trưởng Chi cục Thú y TP, cho biết sở dĩ tình trạng gia cầm trái phép được bày bán nhiều là do chính quyền các quận - huyện chưa thật sự quan tâm đến công tác phòng chống dịch. Một mình lực lượng thú y không thể quán xuyến được hết, không có người trực chiến tại các điểm nóng. “Vai trò của chính quyền địa phương là rất quan trọng, họ có đủ lực lượng, đủ người để giải quyết các điểm bán trái phép này” - ông Thảo nói.
Ba tấn thịt gia cầm thối bị bắt giữ tại TPHCM ngày 4-3. Ảnh : THÀNH ĐỒNG

Còn theo Sở NN-PTNT TP, tại nhiều tuyến đường khu vực cửa ngõ ngoại thành TP, tình trạng người dân lơ là với dịch bệnh cúm gia cầm là đáng báo động. Tình hình chăn nuôi nhỏ lẻ vẫn còn khá phổ biến ở các quận - huyện ngoại thành như 2, 9, 12, Củ Chi, Hóc Môn, Bình Chánh, Bình Tân, Nhà Bè, Thủ Đức… Do nuôi thả rong trong khu sinh hoạt gia đình và nuôi chung với các loại gia súc khác nên nguy cơ phát sinh dịch cúm gia cầm đối với loại hình này là rất cao.

Lãnh đạo UBND TPHCM đã có chỉ thị về việc tăng cường các biện pháp phòng chống dịch cúm gia cầm trên địa bàn TP. Trong đó, quy định chủ tịch UBND quận - huyện chịu trách nhiệm trước UBND TP nếu để tình trạng kinh doanh gia cầm sống trái phép hoặc xảy ra trường hợp có người bị nhiễm bệnh từ gia cầm trên địa bàn mình quản lý. Tuy nhiên, dường như chỉ thị này chưa được các địa phương thực hiện nghiêm túc.

Bắt 3 tấn gia cầm thối

Sáng 4-3, Đội CSGT Rạch Chiếc phối hợp Trạm Kiểm dịch động vật Thủ Đức (TPHCM) phát hiện xe khách do tài xế Lê Huy Cường (quê Đồng Tháp) điều khiển lưu thông qua cầu Đồng Nai trên Quốc lộ 1A, có biểu hiện khả nghi nên yêu cầu dừng.

Khi kiểm tra, cơ quan chức năng phát hiện trên xe chở gần 3 tấn thịt gia cầm đang bốc mùi hôi thối và không có giấy chứng nhận kiểm dịch. Tài xế Lê Huy Cường khai nhận số hàng trên do bà Nguyễn Thị Kim Anh (ngụ ấp Cây Gạo, huyện Định Quán - Đồng Nai) lấy từ xã Phú Cường (huyện Định Quán) và vận chuyển về Đồng Tháp tiêu thụ. Trên các giỏ thịt đều có mẫu giấy ghi địa chỉ giao hàng cho một số trường tiểu học ở Đồng Tháp.

Bà Đặng Thị Tuyết, Trạm trưởng Trạm Kiểm dịch động vật Thủ Đức, cho biết đây là vụ vận chuyển gia cầm lậu lớn nhất từ trước đến nay mà đoàn liên ngành phát hiện. “Hiện lô hàng trên đang được tạm giữ để lấy mẫu xét nghiệm, sau đó tiêu hủy” - bà Tuyết nói.

T.Đồng - N.Hải

Nhóm phóng viên