Không cân sức

Hình ảnh 10 “dũng sĩ” đương đầu quyết liệt với tham nhũng  thể hiện rất đẹp, đáng để mọi người ngả mũ chào. Nhưng cũng với những hình ảnh xả thân không khoan nhượng ấy, ngoài sự động viên, khích lệ, còn dấy lên trong chúng ta cảm giác chưa yên tâm về một cuộc chiến không cân sức giữa người ngay và kẻ gian.

Vì sao? Hãy bắt đầu lại từ định nghĩa tham nhũng. Trong Luật Phòng chống tham nhũng của nước ta, tại điều 1 (Chương I - Những quy định chung) có ghi: “Tham nhũng là hành vi của người có chức vụ, quyền hạn đã lợi dụng chức vụ, quyền hạn đó vì vụ lợi”. Có hàng chục hành vi tham nhũng, trong đó 3 hành vi xếp hàng đầu là tham ô tài sản, nhận hối lộ, lạm dụng chức vụ, quyền hạn chiếm đoạt tài sản.

Sự xác định trên đây cho thấy chỉ những người có chức vụ và quyền hạn mới có thể thực hiện hành vi  tham nhũng. Chức vụ, quyền hạn càng cao thì điều kiện và khả năng tham nhũng càng nhiều, tính chất càng tinh vi. Một số câu chuyện của những gương mặt tiên phong chống tham nhũng được kể lại thật sự thấm đẫm mồ hôi, nước mắt bởi những đòn thù giáng trả nhắm vào họ. Chính sự căm ghét kẻ gian, tinh thần không cam chịu và niềm tin mạnh mẽ vào công lý đã trở thành động lực cho sự dấn thân của họ-những cán bộ về hưu, những người không có quyền lực. Và có thể, cuộc chiến sinh tử của họ còn được hỗ trợ bởi tâm lý “không có gì để mất”, hiểu theo nghĩa thoáng của cụm từ này.

Một câu hỏi cần đặt ra là vì sao ngoài 10 con người quả cảm trong danh sách kia không có ai có chức quyền tương đối (như một phó chủ tịch quận hay một vị vụ trưởng nào đó) để có thể lạc quan nói rằng, ngay cả những người có “nhiều thứ để mất”, họ vẫn sẵn sàng lao vào chống tham nhũng. Không đơn độc như trước, đứng sau tham nhũng thời nay thường là một nhóm người được câu kết chặt chẽ, nhiều tầng nấc và đồng điệu một cách “chuyên nghiệp”. Trong nhóm thế lực đó, những quan chức đã được phân quyền, dù có phẩm chất tốt, cũng khó tránh khỏi bị nhuốm màu tiêu cực nếu họ không quyết liệt và không có phương pháp đấu tranh thích hợp với người dành cho họ “ân sủng”. Chính chị Phạm Thị Hồng Hoa, nguyên kế toán trưởng Tổng Công ty Mía đường II, một gương mặt chống tham nhũng ấn tượng, cũng đã nói rõ rằng nhiều nhân viên (có cả đảng viên) không thể đấu tranh hiệu quả vì số phận của họ quá phụ thuộc vào ông tổng giám đốc... Đây là vấn đề lớn, cần được nhìn trên diện rộng để suy ngẫm và tìm giải pháp.

“Không vào hang làm sao bắt được cọp”. Những con người đáng kính trọng kia đã thật sự xả thân bước vào “hang cọp”. Nhưng còn những người đang ở cùng hang với “cọp”, biết rõ quy luật hoạt động của nó, lại không “tóm” mà còn dung dưỡng nó thì hậu quả về sau sẽ như thế nào?

Vâng, khi những quan chức có “nhiều thứ để mất” không đủ dũng khí đấu tranh với cái xấu, lại thỏa hiệp với nó, thì cuộc chiến chống tham nhũng rõ ràng là không cân sức. Mà không cân sức có nghĩa là chiếc vòi tham nhũng cứ vươn ra xa, hung dữ và thách thức.