Làm rõ ranh giới hoa hồng và hối lộ

- Phóng viên: Thời gian qua, có một số nghi án tham nhũng liên quan tới yếu tố nước ngoài gây xôn xao dư luận như vụ PCI. Chống tham nhũng trong lĩnh vực này được nhìn nhận  thế nào, thưa ông?

- Ông Trần Văn Truyền: Theo tôi, cần phải rà soát lại cơ chế quản lý vốn đầu tư nước ngoài như ODA. Phải làm rõ đâu là trách nhiệm của đối tác nước ngoài, đâu là của chúng ta.

Đối tác nước ngoài cung cấp vốn cho chúng ta nhưng lại nắm và tác động từ thẩm định cho đến khi giao dự án. Hiện Bộ Kế hoạch- Đầu tư và các cơ quan chức năng đang xây dựng quy trình, quy định để Chính phủ phân định rõ trách nhiệm của chúng ta và đối tác nước ngoài.

Đây là vấn đề cơ bản nhất, vì làm rõ được thì sẽ không có chuyện đổ trách nhiệm qua lại - đối tác nước ngoài nói do phía VN tiêu cực nhưng phía VN lại nói nước ngoài nắm hết từ đầu đến cuối.

- Có ý kiến cho rằng ta thường khá bị động trong các nghi án tiêu cực, tham nhũng liên quan đến yếu tố nước ngoài?

Phải làm rõ đâu là trách nhiệm của đối tác nước ngoài, đâu là của chúng ta trong việc quản lý vốn đầu tư nước ngoài.

- Nếu chúng ta thụ động chờ bên ngoài điều tra rồi mới tiến hành theo thì sẽ rất khó khăn, bởi có đối tác cung cấp hồ sơ nhưng cũng có đối tác không cung cấp với các lý do khác nhau.

Có những đối tác nước ngoài đem hết hồ sơ về sau khi hoàn tất dự án, vì vậy cơ quan chức năng VN không có tài liệu khi kiểm chứng. Đầu tư, dự án nước ngoài vào VN ngày càng lớn nên phải điều chỉnh ngay những cơ chế bất cập. Cần phải có cơ chế để quản lý dự án có vốn đầu tư từ bên ngoài.

Một vấn đề nữa là hiện có những cơ chế thỏa thuận giữa đối tác bên ngoài với doanh nghiệp VN mà chúng ta chưa có quy định cụ thể. Ví dụ cơ chế hoa hồng giữa các doanh nghiệp và cá nhân hiện chưa có ranh giới rõ ràng. Hoa hồng được xem là bình thường trong làm ăn, còn hối lộ lại là phạm tội.

Dự án đại lộ Đông Tây - TPHCM liên quan đến vụ PCI đang được cơ quan chức năng làm rõ. Ảnh: H.THÚY

- Đây là một kẽ hở có thể phát sinh tiêu cực và tham nhũng, vậy chúng ta sẽ làm gì để xử lý?

- Thanh tra Chính phủ phải bàn kỹ với các cơ quan chức năng về vấn đề này. Hiện chúng ta chưa có bất cứ quy định rõ ràng nào để xử lý vấn đề hoa hồng. Tôi đi nước ngoài thấy có nhiều hành vi họ coi là bình thường nhưng ở ta có thể bị coi là tiêu cực, tham nhũng. Tại Mỹ, nhân viên khách sạn, nhà hàng đều đòi tiền “bo”. Trong khi đó, nếu nhân viên dịch vụ ở nước ta mà đòi vậy là bị xử lý.

Sắp tới, các cơ quan chức năng của Chính phủ sẽ rà soát, nghiên cứu để quy định rõ về việc tặng, nhận quà biếu. Sẽ làm rõ thế nào được xem là bình thường theo thông lệ chung, thế nào là bất bình thường hay nhận hối lộ.