Mãi mãi nước Nga...

Tôi đã được sống, học tập, làm việc suốt 13 năm trong tình cảm yêu quý chân tình, ấm áp của những nguời bạn Nga, đồng thời cũng là những người thầy trong lĩnh vực vật lý địa cầu. Nơi ấy đã trở thành quê hương thứ hai của chúng tôi”- bà Nguyễn Thị Kim Thoa, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Đối ngoại của Quốc hội, Chủ tịch Hội đồng Khoa học Viện Vật lý Địa cầu Việt Nam, đã tâm sự với chúng tôi như vậy ngay trước khi lên đường ra Hà Nội dự kỳ họp thứ 8, Quốc hội khóa XI. Đối với bà và nhiều bạn bè đã từng được đào tạo, trưởng thành trên đất nước Xô viết, những năm tháng ấy như một bài ca tươi đẹp mà trong cuộc đời mỗi người, không phải ai cũng có hạnh phúc được hát lên...

Những năm tháng không quên

Đối với bà, Liên Xô trước đây và nước Nga bây giờ là một sự tiếp nối không có điểm gián đoạn. Bà xúc động kể: “Đã hơn 40 năm kể từ lần đầu tiên đặt chân đến nước Nga, khi ấy tôi 18 tuổi. Kể từ đó, nước Nga mãi mãi gắn liền với tuổi trẻ, với hoài bão và ước vọng; mãi mãi là một phần máu thịt của tôi. Trước khi lên máy bay, hành trang của tôi là những kiến thức được học từ sách vở, rằng nước Nga là quê hương của những danh nhân lỗi lạc như Menđêleep, Lômônôxốp, Lêvitan, Puskin, Gôgôn... Và khi ấy, tôi còn mang theo một thứ hành trang vô cùng quý giá: Đó là tình cảm thiêng liêng của nhân dân và những người cộng sản Nga dành cho cuộc đấu tranh vĩ đại giành độc lập, thống nhất của nhân dân Việt Nam.

Ngày đầu tiên bước chân đến Matxcơva, tôi choáng ngợp trước vẻ đẹp kỳ lạ của bầu trời chiều thu và những chiếc lá vàng rực rỡ trong vườn phong trước cổng chính của Trường ĐH Tổng hợp Lômônôxôp bên bờ sông Matxcơva. Và trong 13 năm học tập, sinh sống, làm việc tại đó, tất thảy Quảng trường Đỏ, Đồi Lênin (nay đã thành Đồi Chim sẻ), Công viên Gorky, sông Matxcơva, Bảo tàng Puskin... trở thành những nơi chốn quen thuộc: nơi chứng kiến sự trưởng thành của tôi, tình yêu của tôi, nơi những đứa con tôi lớn lên, đi học - một phần cuộc đời tôi.

Bài học đầu tiên, người thầy đầu tiên...

“Tôi được tuyển thẳng vào Trường ĐH Tổng hợp Lômônôxốp, chuyên ngành vật lý. Ở Khoa Vật lý lúc bấy giờ có thông lệ bố trí những giáo sư giỏi nhất dạy cho sinh viên năm đầu cấp nên chúng tôi được học về vật lý địa cầu đại cương với giáo sư E.F.Xavarenxki, viện sĩ thông tấn Viện Hàn lâm Khoa học Liên Xô. Tôi vẫn nhớ mãi bài học đầu tiên thầy dạy cho chúng tôi, khi chỉ cho chúng tôi hình ảnh một bàn tay nhăn nheo đang nâng quả địa cầu. Thầy giải thích, địa cầu sẽ là đối tượng nghiên cứu của chúng tôi. Các hiện tượng và quy luật về vật lý địa cầu có tính liên tục toàn cầu và không thể gián đoạn bởi ranh giới quốc gia. Cho nên khi quyết định theo nghề vật lý địa cầu tức là chúng tôi sẽ tham gia vào cộng đồng quốc tế về lĩnh vực này và chỉ có sự hợp tác toàn cầu mới tạo điều kiện để chúng tôi hiểu đầy đủ về trái đất. Thầy hy vọng chúng tôi sẽ đam mê vật lý địa cầu cho tới khi bàn tay đã nhăn nheo, tức là trở thành một chuyên gia lão luyện, giàu kinh nghiệm để nâng trái đất lên nghiên cứu...”.

Những kỷ niệm cách nay đã hơn 40 năm dường như vẫn còn tươi nguyên trong lòng người phụ nữ nay đã là Chủ tịch Hội đồng Khoa học Viện Vật lý Địa cầu Việt Nam. Bà bồi hồi nhớ lại: “Thỉnh thoảng đang trong giờ giảng, thầy hay gọi tôi đứng lên và hỏi tuổi tôi với vẻ ngạc nhiên. Sau vài lần thì tôi đã hiểu, thì ra thầy ngộ nhận về hai bím nơ tôi thắt trên đầu. Ở Nga, các em gái chỉ buộc nơ trên đầu khi còn ở tuổi mẫu giáo và những năm đầu phổ thông, là sinh viên người ta không buộc nơ trên đầu nữa. Bảy năm sau, thật bất ngờ khi tôi quay trở lại Matxcơva để làm nghiên cứu sinh, thầy vẫn còn nhận ra và gọi đúng tên tôi giữa một đám đông trên ga tàu điện ngầm. Hãy nghĩ xem: Nếu là bạn, bạn có xúc động đến rơi nước mắt trong hoàn cảnh đó không? Còn tôi thì hẳn rồi... Đến giờ tôi không còn trẻ, nước Nga cũng đã trải qua rất nhiều biến động. Nhưng Matxcơva mãi mãi là một phần ký ức mà tôi vẫn mong mỏi được quay về...