Mỹ nhân sơn cước

Thiếu nữ Mông Đỏ ở Lai Châu. Ảnh: Hoài Linh

Nét mày tựa cánh chim

Không thể nhớ nổi đã bao lần rong ruổi đại ngàn Tây Bắc, nhưng nhiều kỷ niệm tôi chẳng thể quên được. Một buổi chiều lang thang buồn ở miền biên viễn Phong Thổ, Lai Châu, tôi tình cờ gặp nghệ nhân đàn tính tẩu Lò Văn Nhay đang ngồi so dây dàn chuẩn bị đêm múa xòe. Ông già núi rừng đã ngoài tuổi 70 nháy mắt tinh quái: “Này, cậu vào bản chơi với tớ chút nhé. Quê tớ có nhiều hoa lắm đấy”.

Tôi vui vẻ theo chân ông băng qua dòng Nậm So thượng nguồn Đà giang, rồi dừng chân trước ngôi nhà sàn lớn nằm khuất dưới tán hoa ban ở bản Mường So. Ông già vui vẻ vỗ đàn tính tẩu báo hiệu gọi chủ nhà. Tôi ngẩn ngơ nhìn cả đoàn thiếu nữ trong nhà ùa ra đón khách. Mỗi cô mỗi vẻ, nét mỹ nhân sơn cước vừa mơ màng ẩn hiện vừa lồ lộ trên vóc dáng khỏe mạnh, nước da trắng ngần và giọng líu lo như chim. Nhưng tôi mê mẩn nhất là đôi mắt họ, những đôi mắt đen lấp lánh, hoang thẳm như bóng núi chiều hôm mà đôi mày thì đen tuyền, cong vút tựa cánh chim rừng đang chao liệng về tổ.

Mỹ nhân người Thái bên khung cửi Tây Bắc. Ảnh: Tô Hợp

Nhìn các mỹ nhân sơn cước chân trần lả lướt vũ điệu xòa trong tiếng đàn tính tẩu bập bùng của nghệ nhân Lò Văn Nhay, tôi chưa kịp cạn ly rượu Sán Lùng của xào mỗ Vàng Thị Hới mời mà đã cảm giác chếnh choáng say. Hình như đó là cái say hương vị núi rừng và nhan sắc mỹ nhân. Sương khói chiều hôm lãng đãng trong ánh vàng gần tắt. Bóng các cô gái múa duyên dáng ẩn hiện lúc như chập chờn e thẹn, khi lại phảng phất nét quyến rũ gọi mời. Ngược xuôi Tây Bắc, tôi đã được nghe kể và chứng kiến nhiều nét đẹp thiếu nữ dân tộc Thái. Họ quần cư dọc các bờ sông Đà, sông Thao, sông Mã, sông Gầm như Sơn La, Điện Biên, Lai Châu, Lào Cai, Tuyên Quang... Người Thái cũng chia làm hai nhánh Thái Đen (Táy Đăm) và Thái Trắng (Táy Khao). Bản làng thường quần tụ trong các thung lũng và canh tác lúa nước nên phụ nữ dân tộc Thái có vai trò rất quan trọng trong gia đình. Họ chính là chủ nhân của các tấm thổ cẩm mà danh tiếng đã lan ra cả thế giới.

Người đẹp như hoa trên rừng

Có lần độc hành ngược miền biên viễn Lào Cai, tôi đã bị níu chân ở Lũng Pô, nơi dòng suối lớn trong xanh xuôi chảy từ dải Hoàng Liên Sơn, Lai Châu rồi uốn lượn như con rồng trước khi hòa với dòng nước Hồng Hà đỏ đục phù sa đổ vào đất Việt. Anh lính biên phòng A Mú Sung tâm sự: Chẳng phải mình anh lạc lối núi rừng Tây Bắc đâu. Còn nhiều khách tình si quên mất thời gian ở đây lắm”. Theo chân anh lính biên phòng trẻ đến từ quê biển Hải Phòng, tôi dạo chơi bản người Dao, người Mông, Hà Nhì. Đang mùa thu hoạch khóm, các cô gái tíu tít lên nương. Tiết đông se sắt lạnh. Má các cô đỏ hồng như cánh đào e ấp nở trên gương mặt mịn màng.

Các thiếu nữ Thái quyến rũ trên dòng suối Tây Bắc. Ảnh: Tô Hợp

Đại ngàn Tây Bắc còn bao chuyện mỹ nhân sơn cước để nhớ nhung, luyến tiếc. Thuở mới độc hành lên đây, tôi mơ màng cố tìm những “động đào tiên”, những ngôi làng mỹ nữ hiếm lạ. Nhưng đi mãi, tôi mới cảm nhận được chuyện đó chỉ đúng một phần. Người đẹp núi rừng có thể nhiều ở Phong Thổ (Lai Châu) hay ở Chiêm Hóa, Na Hang (Tuyên Quang), Thanh Sơn (Phú Thọ)..., nhưng chắc chắn đó không phải là “đặc sản” riêng dân tộc nào. Lang thang Tây Bắc, lữ khách bất chợt lúc nào cùng có thể ngân nga trước trang tuyệt sắc giai nhân của đồng bào dân tộc Thái, Tày, Dao, Giáy, Cao Lan, Pà Thẻn, Mông... Như hoa dại trên rừng, như cánh chim tự do trên trời, mỗi cô đều có nét đẹp e ấp, mặn mà riêng mình.