Nhà sáng chế không bằng cấp

Thoát ly từ cảnh bụi đời

Trước mặt tôi là người đàn ông 53 tuổi, nước da ngăm đen rắn chắc, duy chỉ đôi mắt lộ những quầng thâm do mất ngủ. “Gần 30 năm qua, đêm nào tôi cũng chỉ chợp mắt được vài giờ. Làm lụng vất vả, suy nghĩ nhiều khiến tôi mất ngủ” - ông tâm sự. Ông Tòng cho hay, cái tên Thành Đạt mà ông đặt cho công ty, là ước mơ cháy bỏng của ông từ thời niên thiếu cơ cực.

Sinh ra và lớn lên tại Bạc Liêu, 3 tuổi đầu, cậu bé Tòng đã phải mồ côi mẹ. Người cha mù lòa không đủ tiền nuôi con đành đem ông cho một gia đình giàu có. Những tưởng cuộc đời ông sẽ thay đổi khi về nhà bố mẹ nuôi. Nhưng không ngờ, ông bị đối xử tệ hơn người ở. Ông nhớ lại: “Lúc ấy, nhìn những đứa trẻ đi ăn xin tôi thấy họ còn sướng hơn mình. Tuy có cơm ăn, áo mặc nhưng tôi thường xuyên bị chửi mắng...”. Đến một ngày, không chịu được cảnh lăng nhục, ông đã trốn nhà bố mẹ nuôi, bắt đầu cuộc sống ăn nhờ, ở đậu.

Những ngày lang thang cùng với trẻ bụi đời, ông chợt nghĩ: “Phải kiếm một nghề để sống”. Nhưng bấy giờ ông chỉ mới học lớp 3, không tiền thì lấy gì học nghề? Một lần, tình cờ đi ngang tiệm sửa xe, ông phát hiện nghề này phù hợp với mình. Hỏi xin vào làm công, ông được chủ đồng ý. Vừa phụ việc vừa học lóm, dần dà ông biết nghề.

Trăn trở vì khách hàng

Năm 1976, ông mượn bạn bè một ít tiền mua kìm, vít, mỏ lết... mở tiệm sửa xe. Hồi đó, phụ tùng xe không nhiều, muốn thay bình xăng con mới rất đắt tiền. “Tại sao mình không phục hồi bình xăng con?”. Thế là tranh thủ lúc rảnh, ông lê la khắp nơi mua bình xăng con hư về nghiên cứu. Sau nhiều tháng “xẻ thịt” phụ tùng, ông bắt được “mạch”: “Chỉ cần thay kim xăng, chỉnh ga, lửa cho đều là bình xăng hoạt động bình thường”. Thế rồi vay tiền của bạn bè, ông lên TPHCM tìm mua thiết bị chuyên dùng như đồ gá, dao do, trái ga... phục vụ sửa chữa. Ông tìm đến các cơ sở cơ khí tại Chợ Lớn đặt hàng. Vài tháng lên xuống TPHCM, ông mới sưu tầm được đủ đồ nghề.

Nhưng bước ngoặt giúp ông từ một người thợ giỏi trở thành nhà sáng chế bộ chế hòa khí Centa lại gắn với lần ông thất bại. Ông kể lại: Hôm đó, một người dắt xe vào tiệm nhờ kiểm tra bình xăng con. Bình hư nặng tôi không phục hồi được, chỉ còn cách thay bình mới. Khi tôi nói bình xăng hiệu Keihin của Nhật có giá cả chỉ vàng, người khách nhăn mặt nói đắt quá và dắt xe ra về. Sau lần đó, tôi nảy ra ý định sản xuất thiết bị này với giá rẻ hơn”. Nói là làm, ông lại vay mượn tiền mua máy tiện, máy khoan, máy mài... về thử nghiệm. Dần dần, ông tìm ra được nguyên tắc cấu tạo, hoạt động của từng dòng máy. Sáng kiến chế tạo bộ chế hòa khí Centa của Công ty Thành Đạt hình thành từ đó.

Tay trắng tạo nên cơ nghiệp

Năm 1980, ông rời quê lên TPHCM, thuê mặt bằng trên đường Triệu Quang Phục mở cơ sở phục hồi, sản xuất trái gas, kim xăng, bạc thau... Đến năm 1990, xưởng sản xuất linh kiện phục hồi bình xăng con ra đời với các dòng sản phẩm chuyên phục hồi bộ chế hòa khí... Ba năm sau, những bộ chế hòa khí đầu tiên được ra đời, đưa vào thử nghiệm. Ông Nguyễn Trung Dũng, hiện là Phó Giám đốc Công ty Thành Đạt từng gắn bó với ông, cho hay: “Để sản phẩm hoàn hảo, ông cho nhân viên dùng thử. Vài tuần, ông hỏi ý kiến họ xem sản phẩm thế nào, khiếm khuyết ra sao”. Mất thêm 3 năm thử nghiệm, những chiếc bình xăng con nhãn hiệu Centa mới chính thức tung ra thị trường.

Từ tay trắng, đến nay ông Trương Tòng đã gầy dựng nên một công ty với vốn điều lệ hơn 20 tỉ đồng cùng 300 lao động đang làm việc. Ngoài những thiết bị phục hồi bình xăng con, bộ chế hòa khí Centa của Công ty Thành Đạt được cải tiến chất lượng, từ tiêu thụ 55 km/lít xăng ban đầu lên 65 km/lít, tuổi thọ không thua kém hàng ngoại theo xe, trong khi giá chỉ bằng 1/3 hàng ngoại.

Hiện sản phẩm Centa có mặt khắp cả nước với mức tiêu thụ khoảng 10.000 sản phẩm/tháng. Tiếng tăm của ông được một công ty sản xuất phụ tùng xe máy của Nhật đặt hàng sản xuất 40.000 bộ chế hòa khí mỗi tháng. Tuy chưa nhận lời, nhưng nó đang mở ra hướng làm ăn mới cho một ông chủ đi lên từ nghèo khổ, nhà sáng chế không bằng cấp này.