Nhà văn hóa xã: Xây để làm gì?

Bỏ phí tiền tỉ

Bên trong NVH, trên sân khấu là 2 dàn trống hoành tráng, phía dưới có dăm ba cái bàn và ghế để ngổn ngang. Trong một góc là 2 chiếc bàn nhỏ, trên đó có khoảng 100 quyển sách cũ. Trên tường, những chiếc quạt máy bám đầy mạng nhện. Anh Dương Văn Nẩn, Chủ tịch UBND xã Trường Thọ, cho biết: “Đây là NVH cấp xã đầu tiên của tỉnh Trà Vinh, xây dựng từ năm 2004 với tổng kinh phí trên 500 triệu đồng, nhưng chỉ mở cửa phục vụ vào tối thứ bảy hằng tuần”.

NVH xã Tích Thiện và xã Thiện Mỹ (huyện Trà Ôn, tỉnh Vĩnh Long) được xây dựng với kinh phí gần 700 triệu đồng/nhà nhưng không thu hút được dân chúng vào sinh hoạt, vui chơi giải trí. Cán bộ phụ trách công tác văn hóa ở đây thường xuyên thay đổi, chưa được đào tạo và trang thiết bị thiếu thốn nên NVH luôn đóng cửa. Một trong hai NVH này đã xuống cấp trầm trọng, không hoạt động, thậm chí ở NVH xã Tích Thiện, chúng tôi còn tận mắt nhìn thấy một tổ chim se sẻ trong tủ sách. Ở xã Vĩnh Thuận Tây (huyện Vị Thủy, tỉnh Hậu Giang), NVH được xây dựng khá khang trang với tổng kinh phí hàng trăm triệu đồng. Bên trong có nhà truyền thống, phòng đọc sách... thế nhưng lâu lâu mới mở cửa một lần.

Cần Thơ được xem là trung tâm hoạt động văn hóa ở ĐBSCL nhưng vẫn có gần 10 NVH trong tổng số hơn 20 NVH chưa hoàn chỉnh. Nhiều cán bộ làm công tác văn hóa của TP Cần Thơ nhìn nhận: Đó là hệ quả của việc xây dựng NVH để đủ tiêu chuẩn công nhận... xã văn hóa!

Càng xây... càng lãng phí

Hiện nay, các tỉnh ĐBSCL đưa ra chỉ tiêu muốn được công nhận xã văn hóa nhất thiết phải có NVH đã tạo nên một “phong trào xây dựng NVH” bất chấp mọi hậu quả. Có nhiều nơi NVH mọc lên ồ ạt nhưng chẳng biết để làm gì, như An Giang (59 NVH), Hậu Giang (27 NVH), Cần Thơ (23 NVH)...

Một lãnh đạo xã của huyện Cầu Ngang, tỉnh Trà Vinh, khẳng định: Nhiều xã ở huyện Cầu Ngang nói riêng và nhiều địa phương trong tỉnh nói chung không cần thiết phải xây NVH. Bởi Trà Vinh có đến 30% là người dân tộc Khmer và có đến 141 chùa Khmer nằm dày đặc từ thị xã đến vùng nông thôn sâu. Mỗi ngôi chùa Khmer là nơi giao lưu văn hóa, học tập cộng đồng rất có hiệu quả. Anh Thạch Suel ở xã Trường Thọ nói: “Có NVH cũng như không, mỗi tuần chỉ mở cửa có một buổi tối để hát hò. Lúc đầu còn đông, sau đó thưa dần, cuối cùng không ai thèm đến, chán lắm”.

Ông Văn Hiến Vĩnh, Trưởng Phòng Quản lý nghiệp vụ Sở VHTT tỉnh Vĩnh Long, cho biết: Toàn tỉnh Vĩnh Long có 29 NVH nhưng chỉ có phân nửa hoạt động khá, còn lại là thuộc dạng yếu và trung bình vì cán bộ không đủ. Kinh phí hoạt động hằng năm của NVH chỉ được cấp từ 4 - 5 triệu đồng, trong khi phải cần khoảng 30 triệu đồng/năm, NVH mới hoạt động có hiệu quả. Không ít lãnh đạo ngành văn hóa ở ĐBSCL nhìn nhận: Trong điều kiện kinh phí hoạt động, nhân sự như hiện nay, địa phương nào càng xây dựng nhiều NVH thì càng lãng phí.