Nhiều làng quê tan hoang vì khai thác titan

Một cảnh tượng thật kinh khủng như những trận bom vừa cày xới đất làng khi đi qua vùng đất cát xã Vĩnh Thái, huyện Vĩnh Linh, tỉnh Quảng Trị. Rừng cây phi lao trên cát được trồng hơn ba mươi năm nay làm nhiệm vụ điều hòa môi trường, môi sinh, chắn cát bay, cát lấp đã bị triệt hạ phục vụ việc lấy đất khai thác quặng titan. Một nông dân thôn Thử Luật, xã Vĩnh Thái, ngao ngán: “Các nhà khoa học mất nhiều thời gian nghiên cứu để trồng phi lao bảo vệ môi trường, nay các công ty về bồi thường mấy đồng cho dân rồi ngang nhiên đào bới tung tóe những đồng cát, nhìn mà xót lòng. Một trăm năm qua cha ông chúng tôi giữ được đất làng, bây giờ xem như bó tay trước nạn khai thác titan”.

Công ty Cổ phần Khoáng sản Quảng Trị là đơn vị đang khai thác titan tại thôn Thử Luật. Anh Ngô Thế Trung, một người làm thuê cho công ty này, cho biết: “Trung bình mỗi vít khai thác titan có 8 người. Với giá hiện tại, khai thác mỗi tấn titan thô được trả công 77.000 đồng. Tám người mỗi tháng khai thác khoảng 110 tấn nguyên liệu titan thô. Thu nhập bình quân chừng 1,3 triệu đồng/người/tháng”.

Theo trưởng thôn Thử Luật Phan Ngọc Hiến, Công ty TNHH Thanh Tâm khai thác titan ở thôn Mỹ Tú, xã Vĩnh Tú làm ảnh hưởng đến 14 ha ruộng của thôn Thử Luật. Xác nhận điều này, ông Nguyễn Văn Ninh, Chủ tịch UBND xã Vĩnh Thái, cho biết: “Công ty TNHH Thanh Tâm mặc dù khai thác ở vị trí thôn Mỹ Tú, xã Vĩnh Tú nhưng phần cát đổ ra trên đất Vĩnh Thái và nước thải gây ô nhiễm nặng nề cho người dân thôn Thử Luật. Nhiều lần chính quyền xã kiến nghị công ty phải lưu ý đến vấn đề môi trường cho người dân, song công ty này chẳng thay đổi”. Theo ông Ninh, có 5/7 thôn của xã Vĩnh Thái đang diễn ra việc khai thác titan trên diện tích 66 ha cát. Tất cả có hơn 30 vít đang hoạt động hút, lọc quặng titan mỗi ngày. Trong đó nhiều nhất là của Công ty Cổ phần Khoáng sản Quảng Trị khai thác trên 4 thôn.

Không riêng gì các xã ven biển huyện Vĩnh Linh, người dân ở xã Gio Mỹ, huyện Gio Linh cũng đang dở khóc dở cười vì nạn khai thác titan. Sau khi cấp phép cho hai công ty TNHH Tín Đạt Thành và Thống Nhất khai thác titan ở thôn Thủy Khê, mới đây tỉnh Quảng Trị lại giao thêm 12,8 ha đất cho Công ty TNHH Hiếu Giang khai thác titan tại thôn Cam Phổ. Ông Nguyễn Văn Thục, trưởng thôn Cam Phổ, cho biết: “Diện tích đất cát trên được trồng rừng phi lao chắn cát ven làng mấy chục năm nay và có rất nhiều mộ phần của cha ông nên rất nhiều người ở Cam Phổ bức xúc với chủ trương này”.