Nhìn thẳng yếu kém để khắc phục

Với thái độ thẳng thắn, không né tránh trách nhiệm, Thủ tướng lần lượt giải đáp, làm rõ chất vấn của 16 vị đại biểu Quốc hội (ĐBQH) trên nghị trường sáng 13-11 về điều hành xuất khẩu gạo, công tác tham mưu và dự báo, cải cách hành chính, ô nhiễm môi trường, xóa đói giảm nghèo...

Rất khó cho quyết định của lãnh đạo

Dù đã chất vấn Bộ trưởng Bộ NN-PTNT và Bộ trưởng Bộ Công Thương, nhiều ĐBQH vẫn thấy chưa thỏa mãn nên chất vấn người đứng đầu Chính phủ vì sao lại tạm dừng ký hợp đồng xuất khẩu gạo vào cuối tháng 3 là lúc gạo được giá trên thị trường thế giới. Thủ tướng dành một thời gian khá dài để giải thích rõ nguồn gạo hàng hóa dành cho xuất khẩu 6 tháng đầu năm được cân đối 2,3 - 2,5 triệu tấn, trong khi tới cuối tháng 3 mới giao được 800.000 tấn nên còn thiếu 1,6 triệu tấn. Cũng thời điểm này, miền Bắc chịu đợt rét kỷ lục dẫn tới dự báo 50% được mùa, 50% mất mùa.

“Lúc đó tôi chủ trì mà rất suy nghĩ. Các chuyên gia cho tới các bộ không ai dám nói vụ đông xuân miền Bắc sẽ được mùa hay mất mùa, 50% nói khả năng giữ được như năm trước, 50% cho rằng sẽ là thất mùa. Rất khó cho lựa chọn quyết định của lãnh đạo vì các đồng chí cũng dẫn chứng là tương tự như thế chúng ta đã có hai lần bị thất mùa do cấy trễ, gió Lào nắng nóng về bị thất mùa”-Thủ tướng trầm giọng.

Hơn nữa, theo Thủ tướng, “nếu cho ký hợp đồng mới, bán thêm gạo và giao hàng ngay trong các tháng 4, 5, 6 thì có thể bán được một số ít gạo với giá cao hơn nhưng các doanh nghiệp sẽ phải mua vét phần gạo cân đối để tiêu dùng trong nước đem đi xuất khẩu. Điều này sẽ đẩy giá gạo trong nước, vốn đã cao lại càng cao hơn, kéo theo giá các hàng hóa khác tăng mạnh, chắc chắn là chỉ số lạm phát tăng cao, gây thiệt hại cho toàn xã hội, kể cả người trồng lúa”. Vì thế, Thủ tướng cho rằng “tuy dự báo chưa thật chính xác nhưng việc điều hành xuất khẩu gạo là vì lợi ích tổng thể, toàn cục của đất nước và cơ bản đã đạt các yêu cầu đề ra”.

Để tiêu thụ lúa hàng hóa còn lại cho nông dân, Thủ tướng cho biết: Sau khi mua 900.000 tấn gạo, Chính phủ chỉ đạo mua tiếp 300.000 tấn gạo nhằm tiêu thụ hết lúa hàng hóa và bảo đảm nguồn hàng. Thời gian tới, nông dân sẽ tiếp tục được đình hoãn các khoản vay nợ ngân hàng, vay vốn sản xuất, vay vốn học tập...

Không lập cơ quan dự báo mới

Các ĐB Phạm Quốc Anh (Đồng Nai), Nguyễn Đức Hiền (Quảng Ngãi), Trịnh Thị Hoài Thu (Đồng Tháp) chất vấn về công tác dự báo, tham mưu thời gian qua. theo ĐB Trịnh Thị Hoài Thu, “công tác tham mưu, dự báo, phối hợp giữa các bộ, ngành nhiều lúc chưa chặt và chuẩn xác, dẫn tới nhiều quyết định của Thủ tướng không sát, gây ảnh hưởng đến công tác điều hành”.

Không hề né tránh, Thủ tướng thừa nhận công tác dự báo còn có lúc không đúng khiến điều hành chậm, không kịp thời và lúng túng, nhưng khẳng định công tác này so với trước đã có nhiều tiến bộ. Về việc có nên giao một cơ quan làm đầu mối công tác dự báo, Thủ tướng cho rằng đã có Bộ Kế hoạch - Đầu tư là tổng tham mưu kinh tế và bộ này có 2 viện to là Viện Chiến lược và Viện Nghiên cứu Quản lý kinh tế Trung ương, nếu bộ này làm chưa tốt thì phải cố gắng làm tốt hơn.

Không thể chấp nhận cán bộ tiêu cực

“Trong báo cáo kinh tế - xã hội năm 2008 và nhiệm vụ năm 2009, Thủ tướng đã thừa nhận cải cách hành chính chưa đạt yêu cầu là khâu đột phá, việc kiện toàn bộ máy, tinh giảm biên chế chưa đạt yêu cầu, thủ tục hành chính còn rườm rà, chưa công khai, minh bạch. Với cương vị người đứng đầu Chính phủ, Thủ tướng đã và sẽ đề xuất những giải pháp gì nhằm làm thay đổi một cách cơ bản nền hành chính quốc gia theo hướng hành chính phục vụ nhân dân, không phải như dân gian lưu truyền hành chính tức là hành dân là chính?” - ĐB Vũ Hồng Anh (Hà Nội) chất vấn. Thủ tướng phân tích: Đúng là cải cách hành chính chưa đạt so với yêu cầu, chưa là khâu đột phá, nhưng phải nói công bằng là đã có bước tiến dài. Tiến dài cả về thủ tục hành chính, tổ chức bộ máy, chất lượng cán bộ, công chức, tài chính công và điều đó đóng góp vào việc thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội của đất nước. Thủ tướng cũng không đồng tình quan điểm “bộ máy hành chính là hành dân là chính”, nhưng cam kết sẽ đẩy mạnh cải cách hành chính để sao cho phù hợp hơn với điều kiện kinh tế thị trường và hội nhập kinh tế quốc tế, làm cho nền kinh tế vận hành một cách năng động hiệu quả hơn.

Bức xúc trước thực trạng có cán bộ, công chức thực sự không quan tâm bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của công dân để mặc dân khiếu kiện hết năm này đến năm khác, hết cơ quan này đến cơ quan khác; không ít cán bộ, công chức gây khó khăn, sách nhiễu mỗi khi người dân đến xin cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, xây, sửa nhà cửa, xin xác nhận hoặc xin đăng ký, ĐB Trần Thị Quốc Khánh (Hà Nội) chất vấn: “Thủ tướng có biện pháp mạnh gì để tăng cường kỷ cương hành chính, để bộ máy hành chính từ Trung ương đến địa phương, cơ sở thông suốt có hiệu lực, hiệu quả, thực sự vì dân?”.

Thủ tướng đồng tình ngay và cho biết Chính phủ đang rất quyết liệt vấn đề này, yêu cầu các bộ, ngành chức năng cũng như các địa phương phải làm nghiêm túc. Cam kết tiếp tục hành động để siết chặt kỷ cương, hiệu lực quản lý Nhà nước, Thủ tướng cho biết sẽ tiếp tục hoàn thiện thể chế; kiện toàn tổ chức bộ máy; xây dựng đội ngũ công chức có năng lực có phẩm chất; và thanh tra, kiểm tra, xử lý nghiêm.

Đầu 2009 lập Quỹ Bảo hiểm thất nghiệp

Bày tỏ lo lắng về kết quả xóa đói giảm nghèo chưa thực sự vững chắc khi còn đến 61 huyện có tỉ lệ hộ nghèo trên 50%, trong đó có những huyện miền núi, dân tộc ở Quảng Ngãi như Tây Trà, Sơn Tây... tỉ lệ hộ nghèo đến 70%, ĐB Nguyễn Đức Hiền (Quảng Ngãi) muốn biết Thủ tướng và Chính phủ có giải pháp đột phá gì.

Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng một lần nữa khẳng định xóa đói giảm nghèo là nỗ lực cần phấn đấu không ngừng. Tỉ lệ nghèo của VN có thể tăng từ 12% lên 15% khi điều chỉnh lại tiêu chí. Nhìn về lâu dài, Thủ tướng cho rằng cần phải làm nhiều việc. Trong đó Nhà nước lo hạ tầng, hỗ trợ các điều kiện để sản xuất như đất đai, vốn liếng, khuyến nông, lâm, thị trường. Nhân dân cũng làm nhiều việc, trong đó dân trí là quyết định. Thủ tướng khẳng định sẽ sớm triển khai đề án giải quyết 61 huyện có tỉ lệ nghèo cao nhất nhằm đưa ra các chính sách đặc thù để giảm nhanh hộ nghèo. Đồng thời, Chính phủ sẽ chỉ đạo triển khai thực hiện ngay từ đầu năm 2009 Quỹ Bảo hiểm thất nghiệp để quỹ này cùng chính sách khác bảo đảm mạng lưới an sinh xã hội cho người nghèo, người thu nhập thấp.

Từ chối dự án 4 - 5 tỉ USD vì môi trường

ĐB Nguyễn Minh Thuyết (Lạng Sơn) chất vấn Thủ tướng sẽ hành động như thế nào để giải quyết vấn đề ô nhiễm nhưng vẫn bảo đảm được an sinh xã hội, bảo đảm được phát triển kinh tế.

Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng khẳng định ngay: “Không vì lợi ích trước mắt mà dễ dãi với môi trường!”. Ông cho biết Chính phủ vừa từ chối dự án thép 4-5 tỉ USD vì vấn đề môi trường. Chính phủ cam kết xử dứt khoát theo đúng pháp luật những hành vi gây ô nhiễm môi trường. “Đã yêu cầu chủ tịch UBND tỉnh Đồng Nai phải kiểm tra ngay nếu chưa chấp hành đúng với quyết định của bộ trưởng Tài nguyên - Môi trường (dừng xả nước thải gây ô nhiễm) thì tiếp tục xử lý” - ông dẫn chứng. Tuy nhiên, Thủ tướng cũng cho rằng khi xử lý phải làm sao cho có lợi nhất, giải quyết việc gì cũng phải đặt trong hoàn cảnh cụ thể, điều kiện cụ thể, vừa đúng pháp luật vừa chọn cái có lợi nhất”.

Hết 3 giờ chất vấn, trả lời chất vấn trực tiếp Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng, vẫn còn 16 ĐBQH đăng ký chất vấn nhưng chưa kịp “đăng đàn”.