Nông sản rớt giá, con em nông dân thất học

Theo Cục Thống kê TPHCM, 8 tháng qua dù số lượng tăng nhưng 4 mặt hàng xuất khẩu trên địa bàn là gạo, cà phê, tiêu, dầu thô vẫn thiệt hại hơn 246 triệu USD do giá giảm. Giá nông sản giảm khiến nông dân phải giảm mua sắm nhiều mặt hàng,  nhưng đáng lo nhất là họ phải giảm chi phí học hành cho mình và con em.

Không mua nổi hàng công nghiệp

Trong thư gởi về Báo Người Lao Động, ông  Văn Hồng Võ ở ấp Thanh Hóa, Hố Nai 3, huyện Thống Nhất, Đồng Nai, viết: Đến bao giờ đại đa số nông dân nghèo mới mua sắm nổi những sản phẩm giá cao của ngành công nghiệp hiện đại hóa?.

Vùng ông ở, giá hạt tiêu khô vụ trước là 60.000 đồng/kg nhưng vụ này chỉ còn 17.000 đồng. Giá hạt điều cũng rớt dài... Từ 4 năm nay, thu hoạch của nông dân vùng này chỉ đủ đắp đổi chi phí bảo quản vườn tược, phải chuyển đổi cơ cấu liên tục hay đi làm mướn kiếm sống qua ngày.

Ông Võ cho biết, giá sàn mà Nhà nước hay các hiệp hội đưa ra hàng năm là giá thương lái bán tại cổng công ty, xí nghiệp xuất khẩu. Giá nông dân bán cho thương lái đương nhiên thấp hơn giá sàn, bảo đảm thương lái có lời. Thương lái lại biết đoàn kết chia vùng mua, thống nhất giá cả nên nông dân càng thiệt.

Nhà nước đang cố gắng giúp nông dân bán sát giá thị trường trong nước và thế giới. UBND TPHCM giao Viện Kinh tế nghiên cứu đề án lập chợ tôm, Bộ Thủy sản cũng đang tính lập một số chợ thủy sản để các công ty mua hàng trực tiếp của nông dân không phải qua vài lớp thương lái... Ngày 22-8 vừa qua, VN đã tham gia Hiệp định Cà phê quốc tế 2001. Đó là điều kiện thuận lợi để Nhà nước thực hiện những biện pháp hữu hiệu bảo vệ lợi ích của người trồng và xuất khẩu cà phê... 

Tuy nhiên, dù nông dân có bán sát giá thị trường vẫn chưa thể giải quyết một thực tế đáng buồn là trong mấy năm qua, cảnh kéo giá cả giữa giá hàng công nghiệp, dịch vụ với hàng nông sản ngày càng cách ra theo hướng bất lợi cho người làm nông nghiệp.

Đi học là gánh nặng (!)

Tạm tính giá nông sản mà nông dân bán cho thương lái bằng 4/5 giá mà người tiêu dùng mua mặt hàng đó. Vào năm 1991, để mua 10 cuốn tập, nhà nông bán 16 trứng vịt nhưng đến năm 2000, họ phải bán 22 trứng vịt.  Lấy năm 1995 làm gốc thì đến năm 2000 giá dịch vụ giáo dục tăng 38%, trong khi giá lương thực, thực phẩm chỉ tăng 3,4%. Trong khi đó, giá các loại đầu vào cho sản xuất như xăng, điện, thức ăn chăn nuôi... đều tăng đáng kể. Do vậy, đi học đang trở thành một gánh nặng quá sức của nhiều nông hộ.

Ông Nguyễn Đức Oánh là một nạn nhân của vụ bắp lai không hạt hồi tháng 3 năm nay ở xã Lương Sơn, Ninh Sơn, Ninh Thuận. Ông có 3 người con, lớn nhất 18 tuổi đã vào Bình Dương làm thuê, người con kế 15 tuổi nhưng cháu học hết lớp 3 thì tôi cho nghỉ vì kẹt quá - ông Oánh nói. Người con út 12 tuổi vừa học xong lớp 4 nhưng không ai dám chắc là ông sẽ đủ sức nuôi con út của mình học thành nghề. Chưa có điều tra nhưng những gia đình nông dân như ông Oánh phải đau lòng cắt ruột chấp nhận để con thất học không phải là ít ở nông thôn.

Bước vào thời đại kinh tế tri thức dù làm nông cũng phải học hành tử tế, phải nối mạng thông tin... mới cạnh tranh nổi với nông sản của các nước xung quanh. Nhưng có nhiều nhà nông dù biết, dù muốn con em mình có trí tuệ cũng đành nói không với kinh tế tri thức vì thu nhập thực tế của họ giảm mạnh.