Ngày 28-11, tại UBND thị trấn Tân Minh, huyện Hàm Tân, tỉnh Bình Thuận, đại diện lãnh đạo Công an - VKSND - TAND tỉnh Bình Thuận đã công bố quyết định đình chỉ điều tra đối với ông Huỳnh Văn Nén.

Nước mắt hạnh phúc

Quyết định đình chỉ điều tra bị can Huỳnh Văn Nén được đại tá Phạm Thật - Phó Giám đốc, Thủ trưởng Cơ quan CSĐT Công an tỉnh Bình Thuận - ký ngày 27-11. Quyết định nêu rõ: “Hành vi của bị can Huỳnh Văn Nén không cấu thành tội phạm “Giết người và cướp tài sản” quy định tại điều 93 và 133 Bộ Luật Hình sự năm 1999, sửa đổi 2009”. Ông Lại Văn Loan, Viện trưởng VKSND tỉnh Bình Thuận, cho biết quyết định đình chỉ điều tra này do Cơ quan CSĐT Công an tỉnh Bình Thuận ký và không cần phê chuẩn của VKSND cùng cấp.

Đại tá Phạm Thật, Phó Giám đốc Công an tỉnh Bình Thuận, bắt tay ông Huỳnh Văn Nén sau khi trao quyết định đình chỉ điều tra Ảnh: MINH QUÂN
Đại tá Phạm Thật, Phó Giám đốc Công an tỉnh Bình Thuận, bắt tay ông Huỳnh Văn Nén sau khi trao quyết định đình chỉ điều tra Ảnh: MINH QUÂN

Đích thân đại tá Phạm Thật đọc quyết định đình chỉ điều tra bị can do ông ký. Ông cho biết sẽ công khai xin lỗi ông Nén vào ngày 3-12 tới. Thủ trưởng Cơ quan CSĐT Công an tỉnh Bình Thuận còn thông tin thêm cơ quan này đã bắt giữ được nghi phạm chính giết bà Lê Thị Bông, đang được điều tra để củng cố hồ sơ.

Cũng tại buổi công bố quyết định đình chỉ điều tra,  lãnh đạo TAND tỉnh Bình Thuận hướng dẫn ông Nén làm đơn yêu cầu bồi thường thiệt hại theo luật định.

Vì phải lo buôn bán ngoài chợ nên bà Nguyễn Thị Cẩm, vợ ông Nén, không có mặt tại buổi trao quyết định trả tự do cho chồng mình. Vừa tan chợ trưa, bà Cẩm chạy một mạch về ôm chầm lấy chồng khóc. “Anh ơi! Vậy là anh đã về với mẹ con em thật rồi. Hơn 17 năm qua, em chưa một ngày được yên giấc vì lo cho anh” - bà  Cẩm nức nở.

Nhìn nước mắt con gái chảy dài, bà Nguyễn Thị Lâm vỗ về: “Nó về thật rồi con. Nhà được đoàn tụ rồi, con đừng khóc nữa”. Trong khi đó, người con trai cả của vợ chồng ông Nén cũng không kìm được nước mắt: “Cuối năm nay, em sẽ cưới vợ cho cha mẹ vui lòng. Thời gian qua, nhà em chỉ chờ cha được tự do để không còn phải nhìn những ánh mắt dị nghị của bạn bè, hàng xóm”.

Thắp nén nhang cho người mẹ của mình đã mất từ năm 2014, ông Nén không kìm được xúc động: “Vậy là mẹ không được nhìn thấy con được minh oan. Ở xa, mẹ hãy vui cùng con!”.

Phải được bồi thường cả 2 vụ án

Luật sư (LS) Nguyễn Văn Quynh, Đoàn LS Hà Nội, là một trong những người tham gia hỗ trợ pháp lý cho ông Huỳnh Văn Nén từ tháng 10-2014. “Chúng tôi đã 6 lần gửi đơn yêu cầu đình chỉ điều tra và trả tự do cho ông Huỳnh Văn Nén hơn 1 năm nay, đến bây giờ mới đình chỉ. Tuy nhiên, đây cũng là sự sáng suốt của các cơ quan tố tụng” - LS Quynh nói.

Theo LS Quynh, đình chỉ điều tra đồng nghĩa với việc ông Huỳnh Văn Nén đã bị oan. “Trong vụ này có đến 2 vụ án. Ở “vụ án vườn điều”, 9 người trong gia đình ông Nén đã được bồi thường oan sai 1,3 tỉ đồng nhưng các cơ quan tố tụng đã trả lại đơn yêu cầu bồi thường với lý do ông Nén đã bị giam trong vụ án khác. Bây giờ, ông Nén có quyền yêu cầu được bồi thường cả 2 vụ án theo Luật Bồi thường của nhà nước” - LS Quynh nhấn mạnh.

LS Phạm Công Út, Đoàn LS TP HCM, cũng là một trong những luật sư hỗ trợ pháp lý miễn phí cho gia đình ông Nén trong việc minh oan. Ông chia sẻ: “Tôi cảm thấy rất vui vì đã hoàn thành được sứ mệnh của một LS khi đã giúp minh oan cho một người… Chúng tôi cũng xin cảm ơn báo chí, sự mạnh dạn của một số đại biểu Quốc hội đã lần lượt bóc gỡ được từng mảnh của 2 vụ án oan mà ông Nén phải chịu”.

Theo LS Út, vì bị oan sai, ngồi tù suốt 17 năm nên ông Nén phải được xin lỗi, bồi thường cả 2 vụ án. Việc bồi thường phải được tính từ ngày khởi tố bị can đối với ông Nén. Ngoài ra, việc bồi thường cho ông Nén trong vụ án oan “Vườn điều” cũng phải được tính khác, không tính cùng mức với 9 người trong gia đình ông bị oan trước đây vì giá cả hiện thời đã khác.

“Trong vụ án này, không nên căn cứ vào mức trần của từng vụ án oan mà nên có sự thỏa thuận giữa các bên, như trong vụ án oan Nguyễn Thanh Chấn. Còn mức bồi thường phải cao hơn nhiều so với ông Chấn vì ông Nén chịu đến 2 vụ án oan và thời gian ở tù cũng dài gần gấp đôi so với ông Chấn. Cách tốt nhất là 2 bên thương lượng bồi thường, không phải đưa ra xét xử để đòi bồi thường bởi nếu như vậy thì kiểu nào nhà nước cũng vừa phải bồi thường, lại vừa ảnh hưởng uy tín” - LS Út nêu ý kiến.

“Kỷ lục” bi hài về tố tụng

Tối 23-4-1998, bà Lê Thị Bông (ngụ thị trấn Tân Minh, huyện Hàm Tân, tỉnh  Bình Thuận) bị hung thủ lẻn vào nhà siết cổ chết và lấy chiếc nhẫn trị giá 1 chỉ vàng.

Trong lúc có hơi men, ông Nén nói đùa chính mình là người giết bà Bông và bị khởi tố, bắt giam. Trong quá trình lấy lời khai, ông bị buộc khai đã cùng 9 người gia đình bên vợ giết chết bà Dương Thị Mỹ trong “vụ án vườn điều” xảy ra 5 năm trước đó. Từ lời khai này, nhiều người trong một gia đình và cả ông Nén bị truy tố và kết án oan. Sau đó, 9 người trong gia đình được minh oan nhưng ông Nén vẫn chưa được xin lỗi. Riêng vụ án bà Bông, ông Nén bị TAND tỉnh Bình Thuận tuyên phạt tù chung thân cho 2 tội giết người và cướp tài sản.

Ngày 2-9-2000, ông Nguyễn Phúc Thành (ngụ cùng quê) đang thụ án về tội cố ý gây thương tích tại trại giam nghe tin Nén đã bị kết án trong vụ giết bà Bông trong khi biết hung thủ thật sự là bạn mình nên đã viết đơn tố giác gửi Bộ Công an. Đến tháng 9-2014, VKSND Tối cao kháng nghị tái thẩm vụ án rồi TAND Tối cao hủy án để điều tra lại. Sau hơn 17 năm bị giam giữ, ngày 22-10, ông Nén được cho tại ngoại để chữa bệnh.

LS Phạm Công Út cho rằng đây là vụ án “kỷ lục” về bi hài đối với các ngành tố tụng Việt Nam.

 

Minh Hải - Hồng Ánh