Sáng 30-10, tỉnh Đồng Nai và Báo Lao Động đã phối hợp tổ chức hội thảo “Dự án Cảng Hàng không quốc tế Long Thành (gọi tắt: sân bay Long Thành) - Cần cơ chế chính sách đặc thù về bồi thường, hỗ trợ tái định cư, đào tạo, chuyển đổi nghề và ổn định cuộc sống cho người dân”.

Không thể chờ đợi lâu hơn

Dự án sân bay Long Thành có tổng diện tích khoảng 5.000 ha. Có tất cả 4.730 hộ dân với gần 15.000 nhân khẩu và 26 tổ chức bị ảnh hưởng bởi dự án.

Ông Trần Du Lịch - chuyên gia kinh tế, đại biểu Quốc hội - phát biểu tại hội thảo
Ông Trần Du Lịch - chuyên gia kinh tế, đại biểu Quốc hội - phát biểu tại hội thảo

Ông Đinh Quốc Thái, Chủ tịch UBND tỉnh Đồng Nai, cho biết sau khi Thủ tướng Chính phủ phê duyệt tổng thể dự án (Quyết định số 703/QĐ-TTg ngày 20-7-2005), UBND tỉnh cũng đã phê duyệt quy hoạch 2 khu tái định cư Lộc An - Bình Sơn (282,35 ha) và Bình Sơn (282,3 ha) để bố trí tái định cư cho các hộ dân thuộc diện giải tỏa. Vướng mắc hiện nay là theo điều 85 Luật Đất đai 2013, việc thu hồi đất ở chỉ được thực hiện sau khi hoàn thành xây dựng nhà ở hoặc cơ sở hạ tầng của khu tái định cư. Vì lẽ đó, tỉnh Đồng Nai kiến nghị Thủ tướng Chính phủ xem xét chấp thuận cho tách nội dung bồi thường, hỗ trợ và tái định cư thành tiểu dự án riêng thuộc dự án sân bay Long Thành để thực hiện từ cuối năm 2015.

Theo tính toán, nhu cầu vốn để bồi thường, giải phóng mặt bằng bước 1 của dự án (2.750 ha) và khu tái định cư Lộc An - Bình Sơn là khoảng 11.266 tỉ đồng. Để có khoản vốn này, tỉnh Đồng Nai đề nghị Thủ tướng cho tạm ứng vốn ngân sách của địa phương. “Cần ít nhất 3 năm cho công tác bồi thường, hỗ tợ tái định cư của bước 1. Nếu không có cơ chế và chậm đền bù giải tỏa, chắc chắn bức xúc của người dân trong vùng dự án sẽ tăng lên” - ông Đặng Minh Đức, Phó Giám đốc Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Đồng Nai, nói.

Tạm ứng ngân sách là không ổn

Liên quan đến việc Đồng Nai xin tách tiểu dự án, ông Trần Du Lịch - chuyên gia kinh tế, đại biểu Quốc hội (TP HCM) - cho rằng việc này chỉ được thực hiện khi Chính phủ ban hành nghị định quy định về cơ chế đặc thù cho dự án sân bay Long Thành. Về kiến nghị tạm ứng vốn ngân sách, ông Lịch góp ý Đồng Nai có thể đi vay theo tiến độ đền bù, xây dựng, sau đó xin được điều tiết, khấu trừ từ nguồn thu nội địa của địa phương.

TS Trương Văn Phước, Phó Chủ tịch Ủy ban Giám sát Tài chính quốc gia, gợi ý thêm nếu ngân sách không đáp ứng được, có thể xem xét hình thức phát hành trái phiếu và bán cho chính các hộ gia đình bị ảnh hưởng của dự án để huy động vốn.

Về những đề xuất này, ông Đặng Thuần Phong, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Về các vấn đề xã hội của Quốc hội, cho rằng việc Đồng Nai xin rút lại một phần ngân sách thu được hằng năm để chi cho giải phóng mặt bằng là không ổn bởi xin giữ lại tiền thuế là phá vỡ cơ chế của quốc gia. “Còn việc bán trái phiếu cho chính đối tượng chịu tác động của dự án là chưa hợp lý. Nếu bán trái phiếu cho họ để vài năm trả thì theo cơ sở pháp lý nào, phát sinh sau này sẽ xử lý ra sao?...” - ông Phong băn khoăn.

Chớ hỗ trợ dân đầu cơ!

Liên quan đến vấn đề bồi thường, hỗ trợ tái định cư, ông Trần Du Lịch lưu ý trong vùng dự án sân bay Long Thành có đất của dân đầu cơ, do vậy chính sách hỗ trợ phải khác nhau. Ông đề nghị: “Chỉ hỗ trợ cho đất nông nghiệp của người dân sinh sống ở đó chứ không hỗ trợ người dân nơi khác đến đầu cơ đất”.

Bài và ảnh: Văn Duẩn