Sẽ trình văn kiện WTO lên Quốc hội trước 14-11

Vừa trở về từ Geneva với tư cách là “tướng trận tiền” - đặc phái phiên của Chính phủ về đàm phán WTO của VN, Bộ trưởng Thương mại Trương Đình Tuyển đã có cuộc trả lời phỏng vấn với phóng viên Báo NLĐ ngay sau khi đặt chân xuống sân bay quốc tế Nội Bài trưa 15-10.

- Phóng viên: Thưa bộ trưởng, vấn đề nào trong phiên đàm phán này khiến chúng ta phải căng thẳng nhất?

- Bộ trưởng Trương Đình Tuyển: Có rất nhiều vấn đề. Tuy là đàm phán đa phương nhưng chúng ta vẫn đàm phán trên cả hai tuyến gồm đa phương và song phương. Song phương với những đối tác quan tâm đến vấn đề đa phương.

Thuế tiêu thụ đặc biệt cho rượu và bia là hai vấn đề căng thẳng nhất. Chúng ta muốn giành quyền đánh thuế phần trăm lũy tiến theo độ cồn, độ cồn càng cao thì thuế suất càng cao. Nhưng điều này lại trái với quy định của thế giới. Vì vậy, chúng ta chấp nhận quy tắc của WTO không được phép đánh thuế cùng một loại rượu mà lại có nhiều thuế suất khác nhau. Nhưng chúng ta giành quyền đánh thuế tuyệt đối hoặc tương đối, chúng ta cũng bác bỏ việc đưa ra mức thuế cụ thể trong cam kết.

Quyền kinh doanh cũng là một nội dung rất phức tạp. Chúng ta phải giành quyền kiểm soát hệ thống phân phối. Bảo đảm sự tương thích giữa quyền kinh doanh và hệ thống phân phối (không làm yếu đi hệ thống phân phối). Ban soạn thảo WTO phải bổ sung trong bất kỳ tình hình nào cũng không được tự động xâm nhập vào hệ thống phân phối của chúng ta. Đặc biệt là các ngành nghề nhạy cảm.

- Trong phiên đàm phán này có khi nào căng thẳng đến mức bộ trưởng phải đứng dậy bỏ ra khỏi phòng họp như phiên đàm phán với Hoa Kỳ?

- Không đến mức phải bỏ ra khỏi phòng họp nhưng tôi đã nổi cáu vì có lúc đối tác đã đòi hỏi quá đáng.

- Thưa bộ trưởng, trước khi lên đường sang Geneva, ông có nghĩ rằng phiên đàm phán này sẽ kết thúc thành công?

- Trước khi lên đường, chúng tôi đã hạ quyết tâm cao để kết thúc đàm phán nhưng đến ngày đàm phán cuối cùng (13-10) đã nảy sinh một số vấn đề phức tạp liên quan đến vấn đề loại trừ MFN (tối huệ quốc) cho dịch vụ vận tải biển theo cam kết của VN ký với Liên minh châu Âu (EU) tháng 10-2004. Theo cam kết này thì trong trường hợp sau này khi VN ký kết hiệp định vận tải với một nước khác thì một số nội dung của hiệp định đó không được áp dụng cho các thành viên của WTO. Khoảng 3 giờ chiều 13-10 (giờ địa phương) đã xuất hiện một khả năng phiên đàm phán phải dừng lại vì bế tắc. Và nội dung này sẽ phải treo lại đến ngày thứ tư tới (18-10) mới xem xét tiếp. Nhưng cuối cùng bằng đấu tranh kiên trì, có sức thuyết phục của phía VN, đối tác cũng chấp nhận rút lại đòi hỏi này. Những cũng phải đợi đến tận 5 giờ chiều lãnh đạo của các đối tác mới thông báo đồng ý theo quan điểm của VN. Vì thế, đến tận 10 giờ 23 phút tối theo giờ Geneva thì các nội dung đàm phán mới kết thúc.

- Lúc đó, bộ trưởng nghĩ gì về tuyên bố cách đây 1 tháng của ông là VN không nhất thiết phải gia nhập WTO trong năm nay?

- Tuyên bố đó cũng có thể là một chiến thuật cũng đúng mà là ý thật cũng đúng vì có một số nước đã đưa ra những đòi hỏi rất cao. Và thực tế là chúng ta đã không đồng ý những đòi hỏi vô lý đó.

- Như vậy đã có thể chính thức mở sâm banh nói lời chúc mừng đoàn đàm phán VN?

- Cơ bản đàm phán đã xong, không còn vấn đề gì về nội dung cam kết và chỉ cần 1 phiên họp về kỹ thuật. Sau khi kết thúc phiên này, chúng ta sẽ gửi tài liệu đàm phán cho các đối tác rà lại nội dung để hoàn thiện văn kiện gia nhập WTO của VN. Theo lịch trình, đến ngày 18-10, toàn bộ các bản cam kết này sẽ được chuyển lại cho các bên lần cuối. Đến ngày 25-10 sẽ diễn ra phiên họp trù bị và ngày 26-10 sẽ là phiên đàm phán đa phương cuối cùng để thông qua toàn bộ gói hồ sơ mà các bên đã thống nhất. Sau khi thông qua toàn bộ gói hồ sơ gia nhập, theo thủ tục cần có 10 ngày để gửi cho các thành viên. Và đến ngày 7-11, sẽ có một phiên họp đặc biệt của Đại hội đồng để kết nạp VN vào WTO. Về phía chúng ta, sau khi ký vào văn kiện gia nhập sẽ trình lên Quốc hội xem xét thông qua. Theo lịch trình phiên họp Quốc hội sẽ kết thúc vào ngày 5-12. Vì vậy, chậm nhất là vào 10-14.11 phải hoàn tất báo cáo trình Quốc hội để Quốc hội thông qua trước khi kết thúc phiên họp.

- Vậy theo bộ trưởng, ai là người giành “phần thắng” trong phiên đàm phán này?

- Nguyên tắc của đàm phán là hai bên cùng có lợi. Tôi nghĩ hai bên cùng chấp nhận được thỏa thuận vừa đạt được tại Geneva về việc VN gia nhập WTO.